Czy obwiniony musi się bronić przed postawionymi mu zarzutami

@RY1@i02/2012/027/i02.2012.027.08800050c.802.jpg@RY2@

Jarosław Król, prawnik z Kancelarii Adwokackiej Małecki & Rychłowski Sp.j.

Proces ustalania, czy doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, rozpoczyna się od zawiadomienia o naruszeniu, które najczęściej otrzymuje rzecznik dyscypliny. Następnie podejmuje on czynności sprawdzające, które mają mu pozwolić ocenić, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Na podjęcie takiej decyzji rzecznik ma obecnie 60 dni. Może on również wystąpić o przedłużenie terminu, nie dłużej jednak niż o 90 dni. Po zmianach przepisów rzecznik dyscypliny będzie związany jednym 120-dniowym terminem liczonym od chwili otrzymania zawiadomienia. W tym terminie będzie musiał wystąpić z wnioskiem o ukaranie za naruszenie dyscypliny finansów publicznych albo wydać postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. Do tego terminu nie będą się wliczać okresy zawieszenia postępowania.

Postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych obejmuje postępowanie wyjaśniające prowadzone przez rzecznika dyscypliny, postępowanie przed właściwą komisją orzekającą I instancji (np. w przypadku samorządowców będzie to regionalna komisja orzekająca) oraz przed Główną Komisją Orzekającą.

Komisja orzeka na rozprawie lub na posiedzeniu w składzie trzech osób. Rozstrzygnięcia składu orzekającego są podejmowane w drodze głosowania i zapadają większością głosów. Stronami postępowania przed komisją orzekającą i Główną Komisją Orzekającą są obwiniony o naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz oskarżyciel. Oskarżycielem przed komisją orzekającą jest co zasady rzecznik dyscypliny, który najczęściej występuje z wnioskiem o ukaranie, a oskarżycielem przed Główną Komisją Orzekającą jest główny rzecznik. Wraz z wejściem w życie nowelizacji prawo do złożenia wniosku o ukaranie ujawnione w wyniku kontroli przeprowadzonej w danej jednostce lub kontroli dotyczącej zamówienia publicznego utraci odpowiednio Najwyższa Izba Kontroli, prezes Urzędu Zamówień Publicznych i prezes regionalnej izby obrachunkowej.

Podobnie jak w postępowaniu karnym, obwinionemu w toku postępowania zmierzającego do określenia jego odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych przysługuje prawo do obrony w toku całego postępowania. W tym celu może on przedstawiać dowody na swoją obronę oraz składać wnioski dowodowe. Przysługuje mu także prawo do korzystania z pomocy jednego obrońcy. Może nim być nie tylko adwokat czy radca prawny, bowiem zgodnie z ustawą obrońcą może być także osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, upoważniona przez obwinionego. Niezależnie jednak od tego, kto będzie obrońcą, może on podejmować wszystkie czynności określone dla obwinionego. Przysługują mu także wszystkie określone dla niego prawa, przy czym jego udział w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania zainteresowanego urzędnika. Podobnie jak w każdym postępowaniu z udziałem pełnomocnika reprezentującego stronę, także na gruncie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, obrońca może podejmować czynności jedynie na korzyść obwinionego.

Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki jego odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych nie zostanie udowodniona i potwierdzona prawomocnym orzeczeniem w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Z zasady tej płynie kilka istotnych rozwiązań, które zostały przyjęte w ustawie. Po pierwsze, obwiniony nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności i może bez podania powodów odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na poszczególne pytania. Po drugie niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego, zaś podstawą rozstrzygania, podobnie jak w postępowaniu przed sądem karnym, mogą być jedynie dowody ujawnione przed organem orzekającym. Konsekwencją przyjęcia takiego modelu procedowania jest nałożenie określonych obowiązków na organy rozstrzygające sprawy z zakresu naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Ustawa zobowiązuje je do badania oraz uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Dodatkowo ich obowiązkiem, ale tylko w niezbędnym zakresie, jest pouczanie uczestników postępowania o ciążących na nich obowiązkach i przysługujących im prawach oraz udzielanie im wyjaśnień i informacji o tych prawach i obowiązkach.

ŁS