Służbowa poczta elektroniczna doradców prezydenta może zostać udostępniona zainteresowanemu stowarzyszeniu

Początek całej sprawie dał złożony na podstawie art. 61 Konstytucji RP wniosek podmiotu znajdującego się w rejestrze stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego do prezesa Rady Ministrów w sprawie wydruku ze skrzynki odbiorczej pracowników poczty wychodzącej i przychodzącej, dotyczącej udostępnienia informacji związanych z projektami aktów wykonawczych.

Wydruki ze skrzynki

Jak wskazało stowarzyszenie, skrzynki poczty elektronicznej są przypisane do osób, które w ramach swoich obowiązków i czynności wykonują określone, przypisane prawem prace. Zatem wiadomości dotyczące wykonywania przez te osoby obowiązków związanych ze stosunkiem pracy, a tym bardziej z procesem legislacyjnym, mieszczą się w zakresie konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji publicznej określonej w konstytucji - wskazywali wnioskodawcy. Zgodnie z powyższą tezą każda informacja związana z działaniem podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu. Z kolei przesłanka wykluczająca prawo do uzyskiwania informacji publicznej wynika wyłącznie z ograniczeń tam zawartych (art. 61 par. 3 Konstytucji RP).

Powyższą sprawę rozstrzygał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając 1 grudnia 2012 r. (sygn. akt II SAB/Wa 295/11) wyrok mówiący, że wydruki ze służbowej (nie prywatnej) poczty elektronicznej, za pomocą której dokonywana jest wymiana opinii, stanowisk i ocen pomiędzy osobami pełniącymi funkcje publiczne, są informacją publiczną w rozumieniu konstytucji. Nie ulega wątpliwości, że za jej pośrednictwem przekazywane są projekty, oceny i stanowiska odnoszące się do konkretnych zapisów ustaw, rozporządzeń i innych aktów prawnych. Jak dodaje sąd, nie jest to zatem wyłącznie wymiana informacji o charakterze roboczym, przygotowawczym i przeznaczonych do użytku wewnętrznego. Informacje tam zawarte stanowią element stosunku pracy, którego przedmiotem była zmiana ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Najważniejsza przejrzystość

W Konstytucji RP zawarte zostały podstawy prawa do informacji o działalności podmiotów publicznych. Zgodnie z jej brzmieniem prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego. Dotyczy to także innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje zatem dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu.

Powyższemu celowi służy również ustawa z 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.; dalej: u.d.i.p.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Powyższa definicja nie zawiera zamkniętego katalogu informacji publicznych, a jedynie przykładowe ich wyliczenie.

Ponadto należy zauważyć, że w danych okolicznościach sprawy wiadomość pochodząca z poczty elektronicznej, dotycząca spraw publicznych (np. złożona do akt sprawy lub określonej dokumentacji), może się stać informacją udostępnianą w trybie tej ustawy.

Powyższe stanowisko podziela również WSA w Gliwicach w wyroku z 2 października 2009 r., sygn. akt IV SAB/GL 57/09, stwierdzając, że korespondencja wymieniana za pomocą poczty elektronicznej jest informacją publiczną. Dlatego też w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne. A także przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie ich kompetencji.

Informację publiczną stanowi więc przede wszystkim treść dokumentów urzędowych oraz wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, niezależnie od tego, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą.

Należy więc stwierdzić, że zawartość poczty elektronicznej doradców prezydenta w postaci wszystkich listów odebranych i wysłanych stanowi informację publiczną. Żądane informacje dotyczą ponadto procesu legislacyjnego, a więc wszystkich obywateli.

Tomasz Błotnicki

 of counsel, Kancelaria Kamiński, Błotnicki & Gawłowska s.c.