Aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ma charakter cywilnoprawny

Odpowiednie stosowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym części przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie oznacza, że sprawa dotycząca opłaty z tytułu użytkowania wieczystego staje się sprawą administracyjną.

Samorządowe kolegium odwoławcze (SKO) orzekło o umorzeniu postępowania o aktualizację rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego w trybie art. 78 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 z późn. zm.; dalej: u.g.n.). Powodem tego było cofnięcie wniosku przez spółkę z o.o. Kolejnym wnioskiem spółka wystąpiła o stwierdzenie nieważności wspomnianego wyżej orzeczenia SKO. Następnie SKO decyzją odmówiło wszczęcia postępowania w ww. sprawie. Zdaniem kolegium na gruncie obowiązującej u.g.n. nie było dopuszczalne prowadzenie postępowania nadzwyczajnego w stosunku do orzeczenia wydanego w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Aktualizacja tego rodzaju opłaty ma charakter sprawy cywilnej, a więc następuje w drodze wypowiedzenia. Od orzeczenia kolegium, wydanego na skutek złożenia przez użytkownika wieczystego sprzeciwu, nie przysługuje zatem odwołanie w toku postępowania administracyjnego. Skoro więc z woli ustawodawcy, w sprawie podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, nie stosuje się przepisów regulujących zwykłe środki zaskarżenia, to - jak akcentował organ - tym bardziej nie było możliwe stosowanie przepisów regulujących instytucje wznowienia postępowania czy też stwierdzenia nieważności decyzji.

Na decyzję SKO spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uznał, że skarga była uzasadniona. Od tego wyroku kolegium wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

Postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przebiega w dwóch fazach. W pierwszym etapie postępowanie to jest prowadzone przed SKO, w drugim zaś (jeśli do niego dojdzie) toczy się przed sądem powszechnym w drodze procesu cywilnego. Mimo że w postępowaniu przed kolegium na mocy art. 79 ust. 4 u.g.n. ma zastosowanie (jedynie odpowiednio) część przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak sprawa o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ma w całości charakter cywilny.

Odnośnie natomiast do możliwości wszczynania i prowadzenia postępowań nadzwyczajnych w stosunku do orzeczenia wydanego przez kolegium, w związku z wnioskiem złożonym na podstawie art. 78 ust. 2 u.g.n., NSA uznał, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym w stosunku do rozstrzygnięcia kolegium stanowiącego ww. orzeczenie. Punktem wyjścia dla argumentacji przemawiającej za niedopuszczalnością stosowania trybów nadzwyczajnych jest przyjęcie poglądu, że wydawane przez kolegium orzeczenie nie jest decyzją administracyjną. Znamienne jest bowiem to, że ustawa o gospodarce nieruchomościami, mówiąc o rozstrzygnięciu kolegium, nie posługuje się terminem "decyzja", ale używa określenia "orzeczenie". Zatem, choć każda decyzja stanowi rodzaj orzeczenia, nie każde jednak orzeczenie jest decyzją administracyjną. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż gdyby ustawodawca nie widział różnic między decyzją a orzeczeniem, wydawanym w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n., to nic nie stało na przeszkodzie, by rozstrzygnięcie to określać właśnie mianem decyzji administracyjnej.

Ponadto podkreślić również należy, że - po myśli art. 79 ust. 9 u.g.n. - orzeczenie lub ugoda, której kolegium nadało klauzulę wykonalności, podlega wykonaniu w drodze egzekucji sądowej. Okoliczność ta również wskazuje na ich odmienność od orzeczeń wydawanych w procedurze administracyjnej. Co jest także istotne, tryb stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy zarówno decyzji prawomocnych, jak i nieprawomocnych. Wniesienie zatem wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia kolegium, wydanego w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n., mogłoby konkurować z równolegle prowadzonym postępowaniem przed sądem powszechnym, któremu przecież kolegium było obowiązane przekazać akta całej sprawy.

z 11 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 342/12

Podsumowanie

Jeśli właściwy organ zamierza zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, to powinien wypowiedzieć na piśmie użytkownikowi wieczystemu jej wysokość. Ten zaś może wnieść do SKO (właściwego ze względu na położenie nieruchomości) wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Kolegium po doręczeniu odpisu wniosku ww. organowi wyznacza rozprawę, podczas której powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli do niej nie dojdzie, kolegium wydaje orzeczenie, od którego nie przysługuje odwołanie. Obu stronom przysługuje wówczas sprzeciw. Jest to równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego.

Wyroki opracował Leszek Jaworski