Nauka zawodu w warsztatach szkolnych nie uprawnia do wcześniejszej emerytury

Instruktor praktycznej nauki zawodu, który uczył młodzież przed 1999 r., nie może doliczyć tego okresu pracy do stażu uprawniającego do świadczenia kompensacyjnego. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Wczoraj uznał on, że art. 4 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. nr 97 poz. 800 z późn. zm.) jest zgodny z ustawą zasadniczą.

Powodem badania konstytucyjności przepisów była skarga ubezpieczonego. Od 1989 do 1995 r. pracował on jako instruktor praktycznej nauki zawodu w warsztatach szkolnych, będąc jednocześnie zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w uspołecznionym zakładzie pracy. To właśnie tam uczniowie zasadniczej szkoły zawodowej poznawali tajniki wykonywania przyszłej profesji.

Zainteresowany musiał potwierdzić kwalifikacje do pracy z młodzieżą. W tym okresie osoba zatrudniona na tym stanowisku korzystała także z prawa do wcześniejszej emerytury wskazanej w ustawie z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

W 1995 r. zasadnicza szkoła zawodowa przejęła warsztaty, a sam zainteresowany został zatrudniony na stanowisku nauczyciela praktycznej nauki zawodu. Ani miejsce, ani rodzaj wykonywanej pracy nie uległy jednak zmianie. W 2009 r. skarżący ukończył 56 lat i mając ponad 30 lat ogólnego stażu ubezpieczeniowego, w tym ponad 20 lat pracy nauczycielskiej, złożył do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego.

Wcześniej jednak zwolnił się z pracy, a tym samym - w swojej ocenie - spełnił wszystkie wymagania stawiane przez ustawodawcę do skorzystania z tego rodzaju wcześniejszej emerytury. Zakład odmówił jednak przyznania świadczenia. Podstawą takiej decyzji było to, że warsztaty szkolne nie zostały wymienione w ustawie o świadczeniach kompensacyjnych jako placówka oświatowa.

Zdaniem ZUS z prawa do specjalnych świadczeń kompensacyjnych mogą skorzystać tylko nauczyciele, wychowawcy oraz inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach oraz placówkach kształcenia ustawicznego i placówkach wymienionych w ustawie z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Skarżący odwołał się od negatywnej dla siebie decyzji do sądu I instancji. Sprawę jednak przegrał. Sędziowie uznali bowiem, że ZUS słusznie zinterpretował ustawę o świadczeniach kompensacyjnych. Skoro ustawodawca nie wymienił we wspomnianych przepisach warsztatów szkolnych prowadzonych przez uspołeczniony zakład pracy, to tym samym cały okres pracy w takim miejscu nie może być zaliczony do wymaganych 20 lat pracy przy tablicy. Skarżący złożył apelację. Sprawę jednak ponownie przegrał. Sąd II instancji przyznał bowiem rację ZUS. Zainteresowany zdecydował się na złożenie skargi konstytucyjnej. Ta jednak nie zyskała poparcia ani Sejmu, ani przedstawiciela prokuratora generalnego. Ich zdaniem ustawodawca miał prawo do ograniczenia uprawnień emerytalnych tej grupy osób.

TK podzielił ten pogląd, uznając, że osoba zatrudniona jako instruktor nie posiada statusu nauczyciela. Nie musiała bowiem m.in. spotykać się z rodzicami, nie podlegała nadzorowi pedagogicznemu dyrektora szkoły oraz nie wymieniała się z innymi nauczycielami opiniami o uczniach w czasie rad pedagogicznych.

Do świadczenia uprawnia praca w placówce oświatowej

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok TK z 4 czerwca 2013 r., sygn. akt SK 49/12.