Organy nie powinny chodzić na skróty

W postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia to organ ma udowodnić, jakie są granice pasa drogowego oraz jaka powierzchnia, w jakim okresie i przez kogo została zajęta bez zezwolenia.

Prezydent miasta zezwolił spółdzielni mieszkaniowej na zajęcie pasa drogowego w celu włączenia części chodnika do terenu budowy oraz umieszczenia zadaszenia ochronnego.

Jednocześnie zobowiązał spółdzielnię do zawiadomienia o zakończeniu robót i przywrócenia zajętego odcinka pasa do stanu poprzedniego. Po upływie terminu określonego w zezwoleniu spółdzielnia nie uporządkowała zajętego terenu.

W związku z tym organ nałożył na nią karę pieniężną w kwocie 149 202,00 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Obie decyzje spółdzielnia zaskarżyła do sądu, zarzucając organom przeprowadzenie wadliwego postępowania dowodowego.

Wojewódzki sąd administracyjny oddalił skargę. Wskazał, że zezwolenie na zajęcie pasa drogowego ma charakter czasowy, co wynika z art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Oznacza to, że z upływem ostatniego dnia zezwolenia właściciel obiektu umieszczonego w pasie drogowym będzie zobowiązany do jego usunięcia pod rygorem nałożenia kary.

Jeżeli strona zainteresowana jest dalszym bytem obiektu w pasie drogowym, każdorazowo, przed upływem terminu, na który opiewa zezwolenie, winna uzyskać kolejne zezwolenie. Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego na organie ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale strona jest zobowiązana do współudziału w postępowaniu, zaś nieudowodnienie przez nią określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. To na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że granice pasa drogowego przebiegają inaczej. Od powyższego wyroku spółdzielnia złożyła skargę kasacyjną.

NSA uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Przede wszystkim za uzasadniony został uznany zarzut dotyczący niewyjaśnienia przez sąd I instancji kwestii związanych z podnoszonymi przez stronę w skardze wątpliwościami co do postępowania dowodowego prowadzonego przez organy.

W ocenie NSA sąd I instancji nie ustosunkował się też do zarzutów naruszenia art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. Strona wskazywała, że ustalenie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i powierzchni zajętego pasa drogowego nastąpiło wyłącznie na podstawie notatek służbowych bez dokonania stosownych pomiarów i sporządzenia protokołów tej czynności oraz wykazania, że zajęty teren stanowił pas drogowy.

W związku z tym NSA uznał, że braki w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i niewłaściwa ocena postępowania dowodowego skutkować musi uchyleniem wyroku. W wytycznych dla sądu I instancji NSA wskazał, m.in., że powierzchnia pasa drogowego zajętego bez zezwolenia powinna być ustalona poprzez stosowny pomiar potwierdzony protokołem jego dokonania.

Nie istnieje domniemanie, że powierzchnia zajęta bez zezwolenia jest równa powierzchni, na której zajęcie uprzednio było udzielone zezwolenie.

Ponadto podał, że brak zaprzeczenia przez stronę stanowisku organu nie oznacza przyznania okoliczności i nie zastępuje postępowania dowodowego.

NSA stwierdził, że w świetle k.p.a. w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia to organ ma udowodnić, jakie są granice pasa drogowego oraz jaka powierzchnia, w jakim okresie i przez kogo została zajęta bez zezwolenia. Strona może, ale nie musi podejmować obrony. Jeżeli organ środkami przewidzianymi przez k.p.a. dowiedzie wskazanych wyżej okoliczności, a strona nie przedstawi żadnego przeciwdowodu, ustalenia organu dotyczące istnienia przesłanek nałożenia kary można uznać za poprawne.

z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2001/11

DGP przypomina

Ważne orzeczenia

● Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (wyrok NSA z 3 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1169/11)

● Organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę osoby i treść jej żądania (wyrok WSA w Poznaniu z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 630/12)

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA

KOMENTARZ EKSPERTA

Organ z urzędu ma obowiązek ustalenia stanu faktycznego

@RY1@i02/2013/081/i02.2013.081.02300050f.803.jpg@RY2@

dr Kazimierz bandarzewski, Katedra Prawa Samorządu Terytorialnego Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wyrok ten dotyczy bardzo istotnej kwestii, mianowicie rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. W przeciwieństwie do postępowania cywilnego, w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą to organ z urzędu ma obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego danej sprawy (art. 7 k.p.a.). Tym samym nie jest dopuszczalna sytuacja, w której organ zobowiązywałby stronę do ustalania danych okoliczności, ani też wprowadzanie przez organ domniemania ustalania danej okoliczności, o ile sama strona nie udowodni czegoś przeciwnego. Nawet brak współdziałania strony nie zwalnia organu z obowiązku wyczerpującego ustalania wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Zgodnie z art. 40 ustawy o drogach publicznych na zajęcie pasa drogowego wymagane jest zezwolenie oraz uiszczenie stosownej opłaty. Wysokość tej opłaty zależy m.in. od powierzchni zajętego obszaru. Wysokość zaś kary za zajęcie pasa drogowego po upływie okresu wskazanego w zezwoleniu, obliguje organ do wymierzenia kary stanowiącej 10-krotną wysokość opłaty. Stąd do wymierzenia kary niezbędnym jest także precyzyjne ustalenie przez organ powierzchni zajętego nielegalnie obszaru.