Wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie mogą być lekceważone

Trybunał Konstytucyjny przypomniał we wczorajszym wyroku, że regulacje ograniczające wolności osobiste nie mogą wynikać z aktów niższego rzędu. Wniosek w tej sprawie wniósł prokurator generalny, który zakwestionował art. 22 ustawy o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2010 r. nr 79, poz. 523 ze zm.) i liczne przepisy wykonawcze. Podnosił, że ustawodawca naruszył konstytucję, upoważniając Radę Ministrów do określenia w rozporządzeniu szczegółowych warunków stosowania środków przymusu oraz użycia broni lub psa służbowego. Jego zdaniem procedury postępowania funkcjonariuszy powinny wynikać z ustawy.

Prokurator generalny podważył też konstytucyjność art. 14 ust. 3 ustawy o Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2004 r. nr 163, poz. 1712 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze, które regulują sposoby użycia środków przymusu przez tę służbę. Wskazywał, że ustawowa norma jest zbyt wąska. W związku z tym wiele istotnych kwestii przekazano do uregulowania w rozporządzeniu. Ponadto ustawa nie wymienia poszczególnych środków przymusu znajdujących się w gestii BOR. Nie normuje również procedury ich stosowania, a upoważnienie nie zawiera wytycznych co do treści rozporządzenia. Zdaniem PG godzi to w konstytucyjne prawo do wolności.

- Ustawodawca nie może cedować na organy władzy wykonawczej swoich uprawnień i obowiązków do określenia warunków stosowania środków przymusu - podkreślał na wczorajszej rozprawie prokurator Wojciech Sadrakuła.

Ze stanowiskiem tym zgodził się reprezentujący Sejm poseł Stanisław Piotrowicz (PiS). Wskazał, że trwają prace nad rządowym projektem ustawy, która ma kompleksowo uregulować zasady dotyczące środków przymusu.

Prezes TK Andrzej Rzepliński, który był sprawozdawcą w tej sprawie, uznał, że prace nad tym projektem dłużą się, "a od strony merytorycznej nie są to Himalaje". A już 5 czerwca wejdzie w życie inny wyrok TK uznający za niezgodne z konstytucją zasady stosowania środków przymusu bezpośredniego przez: policję, CBA, ABW, Żandarmerię Wojskową, Służbę Celną oraz Straż Graniczną.

- W efekcie tego dnia możemy obudzić się w państwie, gdzie policja jest bezbronna np. w sytuacji zamieszek - dodał prezes Rzepliński.

Także we wczorajszej sprawie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zakwestionowane upoważnienia ustawowe są niezgodne z ustawą zasadniczą.

- Z utrwalonego orzecznictwa jasno wynika, że stosowanie środków przymusu bezpośredniego wkraczających w sferę konstytucyjnie chronionej wolności osobistej wymaga pełnego i szczegółowego uregulowania w ustawie - wskazał w uzasadnieniu wyroku prezes Andrzej Rzepliński.

- Tymczasem w ustawie o Służbie Więziennej i ustawie o BOR regulacje te są szczątkowe - dodał.

Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w zakresie zakwestionowanych rozporządzeń, gdyż stwierdzenie niekonstytucyjności upoważnień ustawowych powoduje utratę mocy wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych. Zadecydował, że zakwestionowane przepisy utracą moc 5 czerwca 2013 r. Uczestnicy postępowania wnosili o odroczenie tego o 18 miesięcy.

- Nie mogło to zostać uwzględnione, ponieważ w ten sposób TK wysłałby sygnał, że jego orzeczenia nie są ostateczne. Niedopuszczalne jest, aby ktokolwiek mógł lekceważyć wyroki trybunału - wyjaśnił Rzepliński.

Prezes trybunału zapowiedział, że wystąpi do marszałka Sejmu z prośbą o szczególny nadzór nad procesem legislacyjnym rządowego projektu ustawy o środkach przymusu bezpośredniego.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 marca 2012 r., sygn. akt K 11/12.