Długie zawieszenie zbyt dolegliwe

Problem wykazywania swojego majątku i walki ze zjawiskami korupcjogennymi jest trudny do rozwiązania. Będzie zarowno spór co do tego, jak daleko przepisy mają sięgać, aby umożliwić najlepsze wyłapanie nadużyć, a także do tego, jak postąpić z urzędnikiem, przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie o złożenie niezgodnego czy niepełnego oświadczenia o stanie majątkowym. Część takich spraw ma finał w sądzie.

Tylko zarzuty

Tak było w przypadku funkcjonariusza służby celnej (wyrok NSA, sygn. akt I OSK 793/09). Został on zawieszony w czynnościach służbowych ze względu na wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie zatajenia składników swojego majątku w oświadczeniu majątkowym. W tym czasie pobierał 50 proc. swojego wynagrodzenia. Postępowanie się przedłużało, natomiast zasadą jest, by okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych z uwagi na trwające wobec funkcjonariusza celnego postępowanie karne nie był dłuższy niż 3 miesiące. Urzędnik wniósł więc o przywrócenie go do służby.

Przekonywał, że samo przedstawienie mu zarzutów jeszcze nie przesądza o jego winie. Powstał więc spór co do tego, czy oświadczenie nieprawdy o stanie swoich dochodów podważa wiarygodność urzędnika i czy powinien on pełnić służbę w trakcie trwania takiego postępowania.

Kwestia wiarygodnośći

Wojewódzki sąd administracyjny uznał, że zarzuty postawione funkcjonariuszowi nie uzasadniają zawieszenia go na cały okres trwania postępowania karnego. Oznacza to, że urzędnik celny nie powinien zostać zawieszony na czas przekraczający trzy miesiące. Dłuższe odsunięcie go od służby byłoby uzasadnione, gdyby postawiono mu zarzuty przyjęcia korzyści materialnej w związku z wykonywanymi czynnościami służbowymi.

Takie zachowanie rodziłyby wątpliwości co do rzetelności wykonywania przez niego obowiązków funkcjonariusza celnego. Dyrekcja Izby Celnej była jednak innego zdania.

Zdaniem urzędu ustawowy obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego ma określony cel. Jest nim wskazanie wszystkich składników majątku funkcjonariusza. Ukrycie swojego majątku w oświadczeniu ma zatem ścisły związek z wykonywaniem obowiązków funkcjonariusza, do których należy w szczególności obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego, obejmującego aktualny stan majątkowy funkcjonariusza. Ponadto złożenie oświadczenia ma cel antykorupcyjny, pozwala bowiem na kontrolę i ewentualne ujawnienie nielegalnych źródeł dochodów funkcjonariusza.

Dyrektor Izby Celnej był zdania, że jednym z wymagań stawianych osobom przyjmowanym do służby publicznej jest nieposzlakowana opinia. Urzędnik powinien być więc przede wszystkim osobą wiarygodną. Jednak urząd nie wygrał tej sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ten co prawda zgodził się, że publiczny charakter służby celników determinuje konieczność stawiania tym funkcjonariuszom szczególnych wymagań etycznych. Wiarygodność funkcjonariusza jest zaś naruszona w każdym przypadku wszczęcia wobec niego postępowania karnego.

Jednak zawieszenie celnika na cały okres trwania postępowania jest karą zbyt dolegliwą.

Zdaniem sądu, takie zarzuty nie opierają się na czynach pozostających w bezpośrednim związku ze służbą.

Zarobek na boku

Przed łódzkim sądem toczyła się też sprawa zawieszonego w czynnościach policjanta, który ukrył, że miał dochody z pracy w agencji ochrony, na którą nie dostał zgody od przełożonych (wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 167/09). Za to policjant dostał karę dyscyplinarną nagany. Fakt niewykazania w oświadczeniu majątkowym wykonywanej pracy tłumaczył odruchowym jego wypełnieniem bez dokładnego przeczytania treści składanego oświadczenia majątkowego. Przekonywał, że nie wiedział, że musi ujawnić w zeznaniu pracę poza służbą.

Sąd wyjaśnił, że policjant jest zobowiązany złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym, w tym o majątku objętym małżeńską wspólnością majątkową, przy nawiązywaniu lub rozwiązywaniu stosunku służbowego lub pracy, corocznie oraz na żądanie przełożonego. Policjant składa także oświadczenie o stanie majątkowym przy nawiązywaniu stosunku pracy poza służbą w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia pracy. Sąd wskazał, że ukarany w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych nadal pozostaje funkcjonariuszem policji, w przeciwnym wypadku nie byłoby podstawy do wypłacania mu 50 proc. uposażenia.

Ważne

Zarzuty postawione funkcjonariuszowi nie uzasadniają zawieszenia go na cały okres trwania postępowania karnego

EMR