Przedsiębiorcze matki bez umorzenia

Kobiety, które wpłaciły składki ubezpieczeniowe od działalności gospodarczej, kiedy przebywały na urlopie wychowawczym, nie odzyskają ich. Tym, które ich nie płaciły, ZUS je umorzy, jeśli złożyły do niego stosowny wniosek. Tak wynika z wczorajszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK).

Trybunał uznał, że art. 4 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. nr 71, poz. 609) jest zgodny z konstytucją. Mówi on o tym, iż ZUS może umorzyć składki emerytalne, rentowe i wypadkowe na wniosek płatnika, który ich nie wpłacał od 1 stycznia 1999 r. do końca sierpnia 2009 r. Nie daje jednak prawa złożenia wniosku o umorzenie osobom, które wpłaciły składki. Tak właśnie było w przypadku ubezpieczonej, w sprawie której sąd okręgowy zadał pytanie prawne trybunałowi. Zdaniem sądu okręgowego zainteresowana powinna odzyskać wpłacone do ZUS składki, bo przemawia za tym konstytucyjna zasada równości.

Trybunał zdecydował inaczej. Wskazał, że ustawodawca może różnicować sytuację prawną osób. Nie faworyzuje to kobiet, które nie zapłaciły składki.

- Niejasny stan prawny mógł wprowadzać w błąd w kwestii istnienia obowiązku opłacania składek - mówiła Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, sędzia sprawozdawca.

Zdaniem sędziów trybunału należy zaakceptować decyzję ustawodawcy, który wprowadził - na zasadzie wyjątku - możliwość umorzenia nieopłaconych składek. Ułatwił tym samym uregulowanie sytuacji prawnej płatnikom mającym zaległości wobec ZUS.

Trybunał zauważył także, iż zróżnicowanie jest proporcjonalne, ponieważ waga interesu, któremu ono służy, pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostały w jego wyniku naruszone. W tym kontekście podstawowe znaczenie ma okoliczność, że uregulowane przez płatników składki ubezpieczeniowe wpływają na uzyskanie przez nich świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a ponadto mogą oddziaływać na ich wysokość.

Wreszcie TK stwierdził, że zróżnicowanie sytuacji kobiet można usprawiedliwić zabezpieczeniem równowagi budżetowej. Gdyby dopuszczono możliwość zwrotu składek kobietom, to ZUS musiałby przeznaczyć na to 400 mln zł.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lipca 2012 roku, sygn. akt P24/10