Zasady wyłaniania rad nadzorczych: nie idealne, lecz konstytucyjne

Procedura wyłaniania kandydatów na członków rad nadzorczych spółek Skarbu Państwa jest zgodna z konstytucją, choć nie jest wolna od nieprawidłowości - orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Wniosek, w którym zakwestionowano konstytucyjność tego trybu, złożyła prof. Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich. Chodzi o zarządzenie ministra skarbu państwa nr 45 z 6 grudnia 2007 r. w sprawie zasad i trybu doboru kandydatów do składu rad nadzorczych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa oraz rad nadzorczych innych podmiotów prawnych nadzorowanych przez ministra. Określa ono, że kandydat ma zgłosić swój udział w postępowaniu kwalifikacyjnym w terminie siedmiu dni od ukazania się ogłoszenia o postępowaniu. Pisemne zgłoszenie powinno wpłynąć do resortu przed upływem terminu, inaczej nie zostanie rozpoznane. Zarządzenie reguluje też kwestię zakończenia konkursu, wskazując, że publikacja listy na stronie internetowej ministerstwa kończy postępowanie wobec osób, które nie zostały wybrane. Nie przysługuje im odwołanie. Minister SP został jednak upoważniony do wskazania do rady nadzorczej osoby, która nie uczestniczyła w postępowaniu kwalifikacyjnym.

RPO miała zastrzeżenia, biorąc pod uwagę art. 93 ust. 1 i 2 konstytucji. Zgodnie z nimi zarządzenia ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Ponadto są wydawane tylko na podstawie ustawy. Nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Zaskarżony akt został zaś wydany bez podstawy prawnej oraz reguluje prawa i obowiązki obywateli - uczestników konkursu, których nie łączy żaden stosunek wewnętrzny z ministrem.

Radca prawny Marek Wierzbowski, przedstawiciel ministra, bronił zarządzenia. Przyznał, że rozpisywanie konkursu nie jest regułą, ale wynika to stąd, że w wielu przypadkach SP jest akcjonariuszem mniejszościowym i mając na celu dbanie o swoje interesy, dochodzi do porozumienia z akcjonariuszami co do kandydata. - Członkowie RN powinni być kompetentni i zaufani. To powinny być osoby, które nie będą podejmować działań sprzecznych z polityką państwa - dodał.

TK orzekł, że zarządzenie nr 45 jest zgodne z ustawą zasadniczą. Minister mógł w tej formie ustanowić procedurę wstępnej selekcji osób ubiegających się o zasiadanie w RN spółki SP. Zarządzenie nie jest źródłem praw podmiotowych. Adresowane jest do osób stojących na czele ministerialnych departamentów. - Rozwiązanie może jednak wywoływać wątpliwości, tym bardziej że postępowanie dotyczące wyboru zarządu jest uregulowane aktem prawa powszechnie obowiązującego - postulował w ustnym uzasadnieniu sędzia Stanisław Biernat.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok TK z 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt U8/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia