Ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (cz. 4)

Do pracowników samorządowych zakładów budżetowych stosuje się przepisy o pracownikach samorządowych, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

●Komentowany art. 8 jest podstawą stosowania przepisów u.p.s. do pracowników samorządowych zakładów budżetowych. Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 3 u.p.s. zawiera generalne wyłączenie spod zakresu stosowania jej regulacji pracowników zatrudnionych w urzędach i jednostkach organizacyjnych wyraźnie wskazanych w art. 2 u.p.s., których status prawny określają odrębne przepisy [tabela 1][1].

●Artykuł 3 u.p.s. powoduje wiele wątpliwości. Przede wszystkim dotyczą one ustalenia, czy wyłączenie spod zakresu u.p.s. oznacza utratę statusu pracownika samorządowego. W doktrynie przeważa stanowisko, że nie oznacza to utraty przez daną grupę pracowników statusu pracowników samorządowych. Wskazuje się, że regulacja w odrębnych przepisach ma zazwyczaj charakter częściowy. Natomiast w sprawach nieunormowanych tymi przepisami ponownie znajdą zastosowanie regulacje u.p.s. Jako przykład posłużyć mogą strażnicy gminni (miejscy), którzy wykonują zadania z zakresu ochrony porządku publicznego, a których status wynika głównie z ustawy o strażach gminnych. W myśl art. 32 tej ustawy w sprawach dotyczących strażników, a nieuregulowanych w ustawie, mają zastosowanie przepisy ustawy o pracownikach samorządowych. Podobnie należy potraktować pracowników socjalnych zatrudnionych w ośrodkach pomocy społecznej, których sytuacja prawna jest częściowo unormowana w art. 116-123 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 123 tej ustawy prawa i obowiązki pracowników zatrudnionych w samorządowych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej regulują przepisy o pracownikach samorządowych[2].

●Zdaniem A. Szewca[3], jeżeli regulacja odrębna o charakterze pragmatyki zawodowej w dostatecznym stopniu uwzględnia specyfikę i szczególne warunki pracy danej grupy pracowników samorządowych, to nie ma potrzeby obejmowania ich przepisami u.p.s. Jeżeli warunek ten nie jest spełniony, to nie można uznać, że sam fakt istnienia dla pewnej grupy pracowników samorządowych jakiegoś niewielkiego zakresu regulacji odrębnej wystarcza do niestosowania wobec nich pragmatyki samorządowej i poddania ich powszechnemu prawu pracy. Chyba że, jak to ma miejsce w odniesieniu do pracowników instytucji kultury, przepis szczególny wyraźnie tak stanowi.

●Jako przykład odrębnych przepisów, o których wspomina art. 3 u.p.s., można wskazać chociażby ustawę z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela. Warunki zatrudnienia nauczycieli w szkołach prowadzonych przez JST będą regulowane przez ten akt, a nie u.p.s. Wynika to z faktu, że Karta nauczyciela w sposób całościowy reguluje sytuację pracowniczą tej grupy zawodowej. Na tle tego aktu istniała wątpliwość, czy u.p.s. znajdzie zastosowanie do innych niż nauczycie pracowników szkół prowadzonych przez JST. Została ona jednak rozstrzygnięta w wyniku nowelizacji u.s.o. Dodany art. 5d u.s.o. wyraźnie wskazał, że status prawny pracowników niebędących nauczycielami zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez JST określają przepisy o pracownikach samorządowych[4].

●Artykuł 4 u.p.s. wskazuje trzy podstawy nawiązania stosunku pracy. Są to: wybór, powołanie oraz umowa o pracę. Ustalenie odmiennych podstaw zatrudnienia poszczególnych kategorii pracowników samorządowych pociąga za sobą zróżnicowanie ich statusu prawnego pod względem praw, obowiązków, odpowiedzialności, a przede wszystkim - sposobu nawiązania stosunku pracy[5]. W przypadku pracowników samorządowych zakładów budżetowych podstawą nawiązania stosunku pracy będzie zawsze umowa o pracę. W tym zakresie ustawodawca odszedł od przewidzianej w art. 2 pkt 2 u.p.s. zasady dopuszczającej możliwość zatrudnienia na podstawie mianowania pracowników (w tym zakładów budżetowych), o ile statut danej JST (lub związku JST) tak stanowi. Obecnie wobec braku takiej możliwości pracownicy samorządowych zakładów budżetowych zatrudniani są wyłącznie na podstawie umowy o pracę. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.s. pracownicy samorządowi mogą być zatrudniani na stanowiskach:

1) urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych;

2) doradców i asystentów;

3) pomocniczych i obsługi.

Z tym podziałem są związane również określone konsekwencje w zakresie zatrudniania. W przypadku pracowników samorządowych zakładów budżetowych możliwe jest dokonanie zatrudnienia na stanowiskach wskazanych w pkt 1 i 3[6].

●Wojewoda podlaski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 19 października 2010 r.[7] stwierdził, że pracownicy zakładu gospodarki komunalnej (w tym kierownik) są pracownikami samorządowymi, do których stosuje się przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.s. Według niego pracownicy samorządowi są zatrudniani na podstawie umowy o pracę. W związku z tym rozwiązuje się z nimi umowę o pracę, a nie odwołuje. Odwołanie dotyczy bowiem formy zatrudnienia w zakresie powołania i odnosi się do zupełnie innego kręgu stanowisk. [przykład 1]

PRZYKŁAD 1

Rozwiązanie umowy, a nie odwołanie

Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia statutu zakładu gospodarki komunalnej i mieszkaniowej. W jednym z jego postanowień ustalono, że kierownika zakładu zatrudnia na czas określony lub nieokreślony oraz odwołuje wójt. Jest to błędny zapis, gdyż kierownik samorządowego zakładu budżetowego jest zatrudniany na podstawie umowy o pracę, a nie powołania. Dlatego rozwiązuje się z nim umowę o pracę. Brak jest podstaw, by zerwanie stosunku pracy następowało w drodze odwołania.

●Podobne wnioski zaprezentował wojewoda małopolski, który w rozstrzygnięciu nadzorczym z 29 października 2010 r.[8] stwierdził, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. do zadań wójta (burmistrza, prezydenta miasta) należy zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Zatem w sferze uprawnień wójta mieści się zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, a nie ich powoływanie i odwoływanie. Wprawdzie powołanie jest jedną z podstaw nawiązania stosunku pracy, jednak w świetle przepisów art. 68 par. 1 k.p. brak jest możliwości dowolnego stosowania formy powołania przy zatrudnianiu. Prawo to jest ograniczone do przypadków określonych przez przepis odrębny (szczególny). Wojewoda podkreślił, że u.p.s., która stanowi odrębną regulację, nie zawiera delegacji do powoływania kierowników gminnych jednostek organizacyjnych w związku z powierzeniem im konkretnej funkcji. W szczególności art. 4 ust. 1 u.p.s. przewiduje, że pracownicy samorządowi są zatrudniani na podstawie wyboru; powołania (zastępca wójta, burmistrza, prezydenta miasta, skarbnik gminy) i umowy o pracę (pozostali pracownicy urzędu). Wojewoda małopolski wskazał, że powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2008 r.[9] W uzasadnieniu tego orzeczenia SN stwierdził m.in., że stosunki pracy mogą być nawiązane na podstawie powołania tylko wówczas, gdy przepis odrębny zawiera regulację uprawniającą do zastosowania takiej podstawy. Przez przepis odrębny rozumie się przepis ustawy lub aktu wykonawczego do niej wydanego w granicach upoważnienia. Wybór powołania jako podstawy nawiązania stosunku pracy nie należy zatem do jego stron. Taka podstawa może być zastosowana jedynie w ściśle określonych (ustawowo) przypadkach. Dzieje się tak dlatego, że stosunek pracy z powołania charakteryzuje się łatwością rozwiązania przez pracodawcę. Pracownik zatrudniony na tej podstawie nie korzysta z różnych mechanizmów prawnych stabilizujących zatrudnienie pracowników na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas określony. Stąd też nawiązywanie stosunków pracy na podstawie powołania następuje rzadko. Sprawa rozpatrzona przez wojewodę małopolskiego dotyczyła zapisu statutu, w którym ustalono, że gminnym zakładem wodociągów i kanalizacji zarządza dyrektor powoływany i odwoływany przez wójta.

●W związku z tym, że pracownicy zakładów budżetowych podlegają u.p.s., muszą oni spełniać wymogi kwalifikacyjne, które zostały określone w art. 6 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem pracownikiem samorządowym może być osoba, która:

- jest obywatelem polskim z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2 i 3 u.p.s.;

- ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych;

- posiada kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania pracy na określonym stanowisku.

W przypadku pracowników zatrudnianych na stanowisku urzędniczym dodatkowymi wymogami są:

- posiadanie co najmniej wykształcenia średniego;

- brak skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

- posiadanie nieposzlakowanej opinii.

Z kolei na kierowniczych stanowiskach urzędniczych mogą być zatrudniane osoby, które spełniają wymogi dla wszystkich pracowników samorządowych, a także:

- nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

- posiadają nieposzlakowaną opinię,

- posiadają co najmniej 3-letni staż pracy lub wykonywały przez co najmniej 3 lata działalność gospodarczą o charakterze zgodnym z wymaganiami na danym stanowisku,

- posiadają wykształcenie wyższe pierwszego lub drugiego stopnia w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym.

Powyższe kryteria znajdą zastosowanie do poszczególnych stanowisk stworzonych w samorządowych zakładach budżetowych. W konsekwencji brak spełnienia jakiegokolwiek warunku będzie wpływał na możliwość zatrudnienia osoby na określonym stanowisku pracy w takim zakładzie. Zgodnie z u.p.s. oraz k.p. pracodawcą dla kierownika (lub w zależności od określenia w statucie, np. dyrektora samorządowego zakładu budżetowego) jest zawsze samorządowy zakład budżetowy jako pracodawca w rozumieniu art. 3 k.p. Czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za samorządowy zakład budżetowy w stosunku do pracowników będzie podejmował kierownik zakładu, natomiast w stosunku do niego pracodawcę będzie reprezentował wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta, marszałek województwa[10].

●Procedura naboru dotyczy wolnych stanowisk urzędniczych (w tym kierowniczych) w samorządowych zakładach budżetowych i powinna być przeprowadzana na podstawie ustanowionej zasady otwartości i konkurencyjności (art. 11 ust. 1 u.p.s.)[11]. Wolne stanowisko urzędnicze (w tym wolne kierownicze stanowisko urzędnicze) to stanowisko, na które:

- zgodnie z przepisami u.p.s. albo w drodze porozumienia nie został przeniesiony pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, posiadający kwalifikacje wymagane na danym stanowisku lub

- nie został przeprowadzony na nie nabór albo

- mimo przeprowadzonego naboru nie został zatrudniony pracownik[12].

Nie wymaga przeprowadzenia naboru zatrudnienie osoby na zastępstwo w związku z usprawiedliwioną nieobecnością pracownika samorządowego. Jeśli chodzi o zatrudnianie osób na stanowiskach nieurzędniczych, a więc na stanowiskach pomocniczych i obsługi, stosuje się ogólne regulacje prawa pracy dotyczące nawiązywania stosunków pracy. Decyzja o tym, czy nawiązanie stosunku pracy z takimi osobami będzie się odbywać w trybie konkursowym czy też w sposób odformalizowany, należy do kierownika samorządowego zakładu budżetowego[13].

●Postępowanie konkursowe jest prowadzone przez komisję powołaną przez organ samorządu. W myśl art. 13a u.p.s. w toku naboru komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów spełniających niezbędne wymagania oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia kierownikowi jednostki w celu zatrudnienia wybranego kandydata. Tak więc końcowe rozstrzygnięcie komisji konkursowej zamyka postępowanie konkursowe w tym zakresie. W praktyce istotne znaczenie ma określenie charakteru prawnego komisji konkursowej zajmującej się wyłonieniem kandydata na obsadzane stanowisko, w szczególności ustalenie, czy mamy w tym przypadku do czynienia z organem administracji w rozumieniu przepisów k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 27 listopada 2009 r.[14] wyjaśnił, że komisja nie jest organem administracji. Dlatego nie wydaje decyzji w rozumieniu art. 104 k.p.a. Pozycję komisji konkursowej wyznaczają jej zadania, które sprowadzają się do pełnienia funkcji doradczej dla organu administracji przy wyborze odpowiedniego kandydata na stanowisko. W myśl art. 15 ust. 1 u.p.s. niezwłocznie po przeprowadzonym naborze organ samorządowy musi upowszechnić wyniki naboru przez umieszczenie ich na tablicy informacyjnej w jednostce, w której był przeprowadzony nabór, oraz publikować w Biuletynie Informacji Publicznej przez okres co najmniej trzech miesięcy. Przy czym łódzki sąd administracyjny wskazał, że informacja ta również nie jest decyzją administracyjną. Powyższe rozstrzygnięcia należy jednak uznać za akt lub czynność, o których mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczą takie akty i czynności, ma przy tym zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć je do sądu administracyjnego[15]. [przykład 2]

PRZYKŁAD 2

Od wyboru komisji odwołanie nie przysługuje

Andrzej K. wziął udział w naborze na dyrektora zakładu usług komunalnych. Po zakończeniu rekrutacji został powiadomiony przez pracownika urzędu miejskiego o zakończeniu ogłoszonego konkursu i powołaniu innego kandydata na stanowisko dyrektora. Andrzej K. zamierza się odwołać od rozstrzygnięcia komisji i zaskarżyć jednocześnie informację burmistrza do samorządowego kolegium odwoławczego. Nie może się on skutecznie domagać ich uchylenia przez SKO, gdyż od tych rozstrzygnięć nie przysługuje odwołanie. Może je jednak zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

●W artykule 16 u.p.s. zostały uregulowane kwestie dotyczące rodzaju umowy o pracę, jaka może być zawarta z pracownikiem samorządowym. Stosunek pracy pracownika samorządowego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę nawiązuje się z reguły na czas nieokreślony[16]. Jeżeli zachodzi konieczność zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, pracodawca może w tym celu zatrudnić innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony obejmujący czas tej nieobecności. W przypadku osób po raz pierwszy podejmujących pracę na stanowisku urzędniczym art. 16 ust. 2 u.p.s. wprowadza zasadę, że umowa jest zawierana na czas określony. Przez osobę taką należy rozumieć zgodnie z art. 16 ust. 3 u.p.s. osobę, która nie była wcześniej zatrudniona w jednostkach wskazanych w art. 2 u.p.s. na czas nieokreślony albo na czas określony dłuższy niż sześć miesięcy i nie odbyła służby przygotowawczej zakończonej zdaniem egzaminu z wynikiem pozytywnym. Przy czym znajdą do niej zastosowanie również przepisy o szczególnej ochronie stosunku pracy. W przypadku osób po raz pierwszy podejmujących pracę na stanowisku urzędniczym ustawodawca przewidział możliwość wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. W pozostałym zakresie to k.p. będzie regulował stosunek pomiędzy pracownikiem samorządowego zakładu budżetowego a pracodawcą[17].

●Pracowników samorządowego zakładu budżetowego dotyczą regulacje rozdziału 3 u.p.s. odnoszące się do zakresu ich obowiązków. Artykuł 24 u.p.s. podzielił je na dwie kategorie: obowiązki podstawowe (o charakterze generalnym) określone w ust. 1, tj.: dbałość o wykonywanie zadań publicznych oraz o środki publiczne z uwzględnieniem interesu publicznego oraz indywidualnych interesów obywateli oraz pozostałe. Te zostały określone w art. 24 ust. 2 u.p.s. i stanowią uszczegółowienie obowiązków wskazanych powyżej. Wśród nich wymieniono obowiązek:

- przestrzegania Konstytucji RP i innych przepisów prawa;

- wykonywania zadań sumiennie, sprawnie i bezstronnie;

- udzielania informacji organom, instytucjom i osobom fizycznym oraz udostępniania dokumentów znajdujących się w posiadaniu jednostki, w której pracownik jest zatrudniony, jeżeli prawo tego nie zabrania;

- dochowania tajemnicy ustawowo chronionej;

- zachowania uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami, zwierzchnikami, podwładnymi oraz współpracownikami;

- zachowania się z godnością w miejscu pracy i poza nim;

- stałego podnoszenia umiejętności i kwalifikacji zawodowych.

Istnieje również kategoria obowiązków uregulowanych w k.p., które nie zostały powielone w u.p.s. Należy zaliczyć do nich następujące obowiązki pracownicze:

- obowiązek przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy (art. 100 par. 2 pkt 1 k.p.);

- obowiązek przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku (art. 100 par. 2 pkt 2 k.p.);

- obowiązek przestrzegania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych (art. 100 par. 2 pkt 3 k.p.);

- obowiązek dbania o dobro zakładu pracy oraz ochrony jego mienia (art. 100 par. 2 pkt 4 k.p.);

- obowiązek przestrzegania w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego (art. 100 par. 2 pkt 6 k.p.).

Za przekroczenie norm określonych w u.p.s. pracownicy podlegają pracowniczej odpowiedzialności porządkowej na zasadach ogólnych określonych w rozdziale VI działu czwartego k.p.[18].

●Oprócz obowiązków pracowników samorządowego zakładu budżetowego dotyczą również uprawnienia pracowników samorządowych. W szczególności uprawnieniem pracownika samorządowego jest zgodnie z art. 36 ust. 1 u.p.s. otrzymanie wynagrodzenia stosownego do zajmowanego stanowiska oraz posiadanych kwalifikacji zawodowych. Pracownikom będą przysługiwać określone w ustawie elementy wynagrodzenia, tj. dodatek za wieloletnią pracę czy nagroda jubileuszowa. Zgodnie z art. 39 u.p.s. w samorządowym zakładzie budżetowym musi być wprowadzony regulamin wynagradzania, który określa:

- wymagania kwalifikacyjne pracowników samorządowych;

- szczegółowe warunki wynagradzania, w tym maksymalny poziom wynagrodzenia zasadniczego.

Dodatkowo regulamin może określać:

- warunki przyznawania oraz warunki i sposób wypłacania premii i nagród innych niż nagroda jubileuszowa;

- warunki i sposób przyznawania dodatków, o których mowa w art. 36 ust. 4 i 5 u.p.s., oraz innych dodatków.

Natomiast w odniesieniu do kierownika samorządowego zakładu budżetowego jego maksymalne miesięczne wynagrodzenie jest określane w drodze zarządzenia wójta (burmistrz, prezydent miasta), starosty lub marszałka województwa. Reguły wynagradzania pracowników samorządowych określa r.w.p.s.[19].

●Pracownika samorządowego można zatrudniać przeciętnie osiem godzin dziennie i maksymalnie 40 godzin w średnio pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym zasadniczo czterech miesięcy (art. 129 par. 1 k.p. w związku z art. 43 ust. 1 u.p.s.). Pracodawca samorządowy może łatwiej zlecać pracę w godzinach nadliczbowych. Przełożony wyznacza ją pracownikowi, kiedy wymagają tego potrzeby jednostki. Na podstawie k.p. nadgodziny są dopuszczalne w razie:

- konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;

- ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy.

Pracę w nocy albo w niedzielę i święta pracodawca samorządowy może już jednak zlecić wyjątkowo. Nie wolno mu wyznaczać nadgodzin oraz pracy w nocy, niedzielę i święta:

- pracownicy ciężarnej;

- pracownikowi samorządowemu sprawującemu pieczę nad osobami wymagającymi stałej opieki lub opiekującemu się dziećmi do ośmiu lat bez jego zgody.

W zamian za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi samorządowemu przysługuje według jego wyboru czas wolny albo wynagrodzenie. Gdy zdecyduje się na czas wolny, dostaje go w takich samym wymiarze, w jakim trwały nadgodziny, czyli za pięć nadgodzin pięć godzin wolnego. Ma przy tym prawo wnioskować o udzielenie czasu wolnego bezpośrednio przed lub po urlopie wypoczynkowym. Jest to rozwiązanie odmienne od przyjętego w k.p., w świetle którego zatrudniony ma ograniczony wybór rekompensaty za godziny nadliczbowe. Na podstawie art. 151² par. 2 k.p. pracodawca sam może postanowić, nawet bez wniosku pracownika, o odbiorze czasu wolnego w zamian za nadgodziny. W takim wypadku musi udzielić wolnego do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba godzin nadliczbowych i nie może to spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. Gdy jednak pracodawca chce zapłacić zatrudnionemu za nadgodziny, ten ostatni ma prawo zawnioskować o udzielenie wolnego. Wtedy proporcja wynosi jedna nadgodzina - jedna godzina wolnego[20].

●Z art. 42 ust. 4 u.p.s. nie wynika, o jaki rodzaj wynagrodzenia chodzi. Może więc powstać wątpliwość, czy jest to wynagrodzenie normalne, tj. w takiej wysokości, jaka przysługuje za pracę w normalnym rozkładowym czasie pracy, czy też wynagrodzenie powiększone o dodatek (50 lub 100 proc.) z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, jakie przewiduje art. 151¹ par. 1 k.p. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 21 stycznia 2014 r.[21] pojęcie wynagrodzenia użyte w art. 42 ust. 4 u.p.s. oznacza normalne wynagrodzenie, bez dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Jednocześnie w tym orzeczeniu TK stwierdził, że art. 42 ust. 4 u.p.s. jest zgodny z Konstytucją RP. W ocenie trybunału pragmatyki pracownicze obowiązujące głównie w sektorze publicznym z reguły kompleksowo regulują stosunki pracy określonej kategorii pracowników, uwzględniając specyfikę ich pracy. Zazwyczaj stawiają większe wymagania selekcyjne kandydatom do tej pracy, przewidują większą dyspozycyjność pracowników, znaczne ograniczenia niektórych wolności, praw politycznych i gospodarczych oraz surowszą odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków (zwykle odpowiedzialność dyscyplinarną). Jednak rekompensują te niedogodności innymi, korzystniejszymi regulacjami niż powszechnie obowiązujące. Przede wszystkim większą trwałością stosunku pracy, gwarancją wypłacalności pracodawcy w zakresie wynagrodzenia za pracę, a także niektórymi wyższymi świadczeniami (nagrody, odprawy, gratyfikacje jubileuszowe, dodatkowe urlopy) i w wielu przypadkach szczególną ochroną prawnokarną funkcjonariuszy publicznych. Zdaniem TK porównanie treści art. 42 ust. 4 u.p.s. z odpowiednimi przepisami innych pragmatyk pracowniczych obowiązujących w służbie publicznej prowadzi do wniosku, że regulacja ta nie jest mniej korzystna dla pracowników samorządowych w porównaniu do pracowników podlegających pozostałym pragmatykom, lecz jest od nich korzystniejsza. A to właśnie te pragmatyki i ewentualnie inne ustawy szczególne regulujące stosunki pracy pracowników służb publicznych mogłyby stanowić właściwy punkt odniesienia dla porównania regulacji dotyczącej pracowników samorządowych. W ocenie trybunału art. 42 ust. 4 u.p.s. nie jest jednoznacznie mniej korzystny dla pracowników samorządowych od art. 151¹, art. 151² i art. 151⁴ k.p. Artykuł 42 ust. 2 u.p.s. daje bowiem pracownikowi samorządowemu realny wybór co do sposobu rekompensaty wykonywanej przez niego pracy w godzinach nadliczbowych: wynagrodzenie bez dodatku albo czas wolny w takim samym wymiarze co liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Natomiast według art. 151[1] i art. 151[2] k.p. o sposobie rekompensaty pracy w godzinach nadliczbowych decyduje w istocie pracodawca, tj. albo wypłaca pracownikowi wynagrodzenie z dodatkiem 50 proc. bądź 100 proc. (art. 151¹ 1 k.p.), albo udziela mu na podstawie art. 151² k.p. czasu wolnego w tym samym wymiarze (jeżeli udzielenie czasu wolnego następuje na pisemny wniosek pracownika) bądź w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych (jeżeli udziela czasu wolnego z własnej inicjatywy). Obecnie w praktyce pracodawcy podlegający k.p. najczęściej rekompensują pracę w godzinach nadliczbowych czasem wolnym, mimo że większość pracowników preferuje dodatkowe wynagrodzenie. Poza tym zdaniem TK art. 42 ust. 4 u.p.s. nie wyłącza ani nie ogranicza prawa do rekompensaty za pracę wykonaną w godzinach nadliczbowych pracowników na kierowniczych stanowiskach, jak czyni to art. 151⁴ k.p.

●Konsekwencją przyznania pracownikom samorządowego zakładu budżetowego statusu pracowników samorządowych jest również objęcie ich regulacjami ustawy antykorupcyjnej. Przepisy tej ustawy określają ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej m.in. przez kierowników jednostek organizacyjnych gminy, powiatu i samorządowego województwa oraz osoby zarządzające i członków organów zarządzających gminnymi, powiatowymi czy wojewódzkimi osobami prawnymi. Ograniczenia wynikające z tej ustawy obejmują kierowników (dyrektorów) samorządowych zakładów budżetowych, gdyż są oni kierownikami gminnej (powiatowej, wojewódzkiej) jednostki organizacyjnej. [ramka 1]

●W przypadku naruszenia zakazów przez kierownika samorządowego zakładu budżetowego właściwy organ rozwiązuje z nim umowę o pracę najpóźniej po upływie miesiąca od dnia, w którym uzyskał informację o przyczynie rozwiązania umowy o pracę. W tym przypadku rozwiązanie angażu jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę w trybie art. 52 par. 1 pkt 2 k.p. Zakaz przewidziany w art. 4 pkt 1 ustawy antykorupcyjnej nie obejmuje reprezentowania i prowadzenia spraw każdej spółki osobowej, z wyjątkiem reprezentowania spółki partnerskiej i prowadzenia jej spraw jako członek zarządu oraz członkostwa w radzie nadzorczej spółki komandytowo-akcyjnej. Nie wyklucza to jednak możliwości naruszenia pozostałych zakazów wynikających z art. 4 ustawy antykorupcyjnej, w tym w szczególności jego pkt 2.

Wprowadzając dość rygorystyczne ograniczenia, ustawodawca ustanowił również wyjątek w odniesieniu do pełnienia przez m.in. kierownika samorządowego zakładu budżetowego funkcji członka zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółek handlowych. Zakaz, o którym mowa w art. 4 ustawy antykorupcyjnej, nie dotyczy bowiem sytuacji, gdy został on zgłoszony do pełnienia tych funkcji przez Skarb Państwa, inne państwowe osoby prawne, spółki, w których udział Skarbu Państwa przekracza 50 proc. kapitału zakładowego lub 50 proc. akcji, JST, ich związki lub inne osoby prawne JST (art. 6 ust. 1 ustawy antykorupcyjnej). W doktrynie przyjmuje się, że przepis ten obejmuje te spółki, w których podmioty zgłaszające (wymienione wcześniej) są udziałowcami lub akcjonariuszami[22] Użyte w art. 6 ust. 1 ustawy antykorupcyjnej pojęcie "zgłoszenie" należy interpretować w sposób szeroki oznaczający zarówno wskazanie kandydata do pełnienia funkcji członka zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółek prawa handlowego, jak i wyznaczenie osoby do pełnienia tych funkcji w przypadku uprawnień osobistych, czy ustalenie takiego sposobu powoływania[23]. Zgłoszenie nie obejmuje natomiast sytuacji głosowania za określonym kandydatem zgłoszonym przez innego wspólnika. Można mieć natomiast wątpliwości, czy pojęcie to obejmuje również rekomendowanie lub wspólne zgłoszenie kandydata. W tym ostatnim przypadku wydaje się, że wspólne zgłoszenie będzie objęte dyspozycją art. 6 ust. 1 ustawy antykorupcyjnej. Jednocześnie przepis ten wskazuje, że osoby te nie mogą zostać zgłoszone do więcej niż dwóch spółek prawa handlowego z udziałem podmiotów zgłaszających te osoby. Mimo że tak sformułowana treść może rodzić pewne wątpliwości, należałoby uznać, że kierownik samorządowego zakładu budżetowego może pełnić takie same lub różne funkcje w nie więcej niż dwóch spółkach handlowych. Warto zaznaczyć, że zgodnie z art. 9 wybór lub powołanie do władz spółki, spółdzielni lub fundacji z naruszeniem zakazów określonych w art. 4 i 7 tej ustawy są z mocy prawa nieważne i nie podlegają wpisaniu do właściwego rejestru[24].

●Trudności interpretacyjne budzi art. 6 ust. 2 ustawy antykorupcyjnej, bowiem przewiduje możliwość otrzymywania wynagrodzenia za funkcje pełnione w spółkach prawa handlowego, ale wyłącznie przez osoby zgłoszone przez Skarb Państwa. Wydaje się, że nie ma racjonalnego uzasadnienia brak możliwości otrzymywania wynagrodzenia przez osoby zgłoszone przez inne niż Skarb Państwa podmioty wymienione w art. 6 ust. 1 ustawy antykorupcyjnej. O tym będą jednak decydowały wewnętrzne regulacje danej spółki[25].

Rozdział 3 Spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego

1. Jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek.

2. Jednostki samorządu terytorialnego mogą także tworzyć spółki komandytowe lub komandytowo-akcyjne, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym.

●Rozdział 3 ustawy rozwija postanowienia art. 2 przewidującego formy prowadzenia przez JST gospodarki komunalnej. Komentowany artykuł uprawnia JST do tworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółek akcyjnych, a także do przystępowania do takich spółek w charakterze wspólnika (udziałowca bądź akcjonariusza). Do powstania i funkcjonowania spółki z o.o. znajdą zastosowanie art. 151-300 k.s.h., a do spółki akcyjnej art. 301-490 k.s.h. Na zasadach partnerstwa publiczno-prywatnego JST mogą także tworzyć spółki komandytowe lub komandytowo-akcyjne. Funkcjonowanie spółek komandytowej i komandytowo-akcyjnej jest oparte przede wszystkim odpowiednio na art. 102-124 i 125-150 k.s.h.

●JST chętnie korzystają z uprawnień przewidzianych w komentowanym przepisie. Spółka handlowa stanowi najczęściej wybieraną formę prowadzenia gospodarki komunalnej przez gminy, podczas gdy jednostki budżetowe oraz samorządowe zakłady budżetowe cieszą się o wiele mniejszą popularnością[26].

●W literaturze występuje pogląd, zgodnie z którym art. 9 odnosi się wyłącznie do form prowadzenia przez JST gospodarki komunalnej jedynie w sferze użyteczności publicznej ze względu na to, że to art. 10 dotyczy działań JST poza sferą użyteczności publicznej[27]. Zgodzić się jednak trzeba z poglądem, że art. 9 ustawy zawiera zamknięty katalog rodzajów spółek, w jakich JST mogą mieć swój udział bez względu na to, czy w tej formie JST będzie realizować zadania z zakresu użyteczności publicznej, czy też zadania wykraczające poza tę sferę. Pogląd ten przyjmuje, że art. 9 u.g.k. będzie musiał znaleźć zastosowanie także przy realizowaniu gospodarki komunalnej na zasadach przewidzianych w art. 10 u.g.k. W konsekwencji należy przyjąć, że nie jest dopuszczalna interpretacja pojęcia spółki prawa handlowego użytego w art. 10 u.g.k. rozszerzająca zakres tego pojęcia również o rodzaje spółek niewymienione enumeratywnie w art. 9 u.g.k.[28]. Wynika to przede wszystkim z zasady legalizmu przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Tym samym organy władzy publicznej, podejmując jakiekolwiek działanie, każdorazowo muszą wykazać istnienie normy kompetencyjnej lub też przynajmniej normy zadaniowej legitymizującej te organy do przedsięwzięcia zamierzonych działań. W konsekwencji przyjmuje się, że w odniesieniu do organów władzy publicznej nie obowiązuje zasada, zgodnie z którą jeżeli dane zachowanie nie jest przez prawo ani zakazane, ani nakazane, to zachowanie to jest prawnie indyferentne, czyli dopuszczalne[29]. Komentowany artykuł ma charakter konstytutywny, co oznacza, że to na mocy tego przepisu JST uzyskują prawo tworzenia i przystępowania do określonych w nim spółek[30]. Nie ma znaczenia okoliczność, że tworzenie lub przystępowanie do spółki prawa handlowego nie stanowi czynności władczej, lecz czynność cywilnoprawną, ponieważ przyjmuje się, że każde działanie podmiotów publicznoprawnych w każdej dziedzinie (tj. zarówno o charakterze władczym, jak i niewładczym) powinno mieć swoją podstawę w konkretnej normie prawnej[31]. Odmienny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 marca 1995 r.[32], w którym uznał, że organ administracji państwowej w ramach ogólnej kompetencji rzeczowej do gospodarowania powierzonym mu mieniem państwowym jest umocowany, jeżeli tylko przepisy szczególne nie stanowią odmiennie, do podejmowania wszelkich przewidzianych przez prawo cywilne działań prawnych, w tym także wykonywania uprawnień właścicielskich polegających na organizowaniu przekazanych mu składników majątkowych w spółce prawa handlowego. Pogląd ten spotkał się z krytyką przedstawicieli doktryny[33], którzy wyrażali m.in. obawy, że stwarza on ogromne pole do nadużyć w sytuacji, gdy na organach władzy publicznej nie miałby ciążyć obowiązek przestrzegania regulacji kompetencyjnych. Podnosi się również, że JST nie są adresatami zasady wolności gospodarczej, co powoduje, że zawsze u podstaw swej aktywności powinny mieć konkretne upoważnienie w normie prawnej, a także zawsze powinny się kierować potrzebą realizacji celów publicznych, również w prowadzeniu działalności gospodarczej[34]. Do tej argumentacji odwołał się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 11 czerwca 2014 r.[35]. Stwierdził niesłuszność poglądu głoszącego, że żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie stanowi, iż gmina nie może należeć do kilku dopuszczonych prawem form organizacyjnych służących realizacji tego samego zadania własnego.

●Na gruncie wykładni art. 9 i 10 u.g.k. w związku z powyższym M. Szydło wyraził stanowisko, że o ile powiat może zaangażować się kapitałowo w działalność spółek poza sferą użyteczności publicznej jedynie wówczas, gdy dana spółka nie działa w celu zarobkowym (wówczas nie jest to działalność gospodarcza powiatu, o której jest mowa w art. 6 ust. 2 u.s.p.), o tyle gmina i samorządowe województwo może się zaangażować w działalność spółek kapitałowych poza sferą użyteczności publicznej jedynie wtedy, gdy są spełnione odpowiednie przesłanki. W tym przypadku odpowiednio z art. 10 ust. 1-3 u.g.k. oraz art. 13 ust. 2 u.s.w. bez względu na to, czy spółka (gminna lub wojewódzka) działa wówczas w celu zarobkowym czy też nie. Jeżeli spółka gminna bądź wojewódzka nie działa w celu zarobkowym, to wówczas uczestniczące w niej kapitałowo gmina lub województwo nie prowadzą wprawdzie przez to działalności gospodarczej (w rozumieniu prawa samorządowego), niemniej jednak mogą w takiej spółce uczestniczyć tylko wtedy, gdy są w pełni spełnione przesłanki określone w odpowiednio w art. 10 ust. 1-3 u.g.k. oraz w art. 13 ust. 2 u.s.w. Z kolei powiat w spółce prowadzącej działalność niezarobkową poza sferą użyteczności publicznej może uczestniczyć zawsze, ilekroć zaspokaja przez to potrzeby wspólnoty powiatowej[36]. Autor dodał również, że powiat jest uprawniony do utworzenia spółki lub też do przystąpienia do spółki funkcjonującej poza sferą użyteczności publicznej, jeśli wspomniana spółka powiatowa nie będzie wykonywała swojej działalności w celu zarobkowym, nawet jeżeli motyw zarobkowy będzie przyświecał samemu powiatowi. W takiej sytuacji nie mamy bowiem do czynienia z działalnością gospodarczą powiatu i zakaz z art. 6 ust. 2 u.s.p. nie aktualizuje się[37].

●W kontekście prowadzenia przez powołane na gruncie art. 9 u.g.k. spółki handlowe działalności w sferze użyteczności publicznej należy wskazać, że spółki te z racji takiego zakresu działalności będą podmiotami zobowiązanymi do udzielenia na zasadzie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej[38] informacji publicznej, ponieważ są one osobami prawnymi utworzonymi w celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego w rozumieniu art. 23a ust. 2 pkt 4 tej ustawy[39]. Niedopełnienie tego obowiązku może być podstawą skargi na bezczynność spółki[40].

●Na marginesie należy wspomnieć, że nie będzie dopuszczalne tworzenie przez JST spółek cywilnych, gdyż nie stanowią one spółek prawa handlowego w rozumieniu unormowań k.s.h., a właśnie takim pojęciem posługują się przepisy u.g.k. i ustaw ustrojowych samorządu terytorialnego. W tej kwestii nie zachodzi znacząca kontrowersja w literaturze[41].

●Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.g.k. spółkami z udziałem JST mogą być spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, czyli spółki kapitałowe:

- założone przez JST, które stanowią jednoosobowe spółki danej JST, gdyż ich wyłącznym udziałowcem (akcjonariuszem) jest ta JST,

- do których JST przystąpiła, co powoduje, że JST jest jednym z udziałowców (akcjonariuszy) tych spółek, zaś pozostałymi udziałowcami (akcjonariuszami) mogą być podmioty sektora publicznego (np. Skarb Państwa, gminy, powiaty, związki komunalne) czy też sektora prywatnego[42].

Na gruncie komentowanego przepisu dopuszczalne jest również:

- tworzenie spółek kapitałowych razem z innymi podmiotami publicznymi lub prywatnymi,

- przystępowanie do istniejących jednoosobowych spółek kapitałowych,

- przystępowanie do istniejących spółek jednoosobowych razem z innymi podmiotami przez nabycie (wszystkich lub części) udziałów lub akcji od dotychczasowego jedynego wspólnika albo przez objęcie udziałów albo akcji w podwyższonym kapitale zakładowym[43]. Na marginesie należy wskazać, że zgodnie z uchwałą Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu z 6 września 2006 r.[44] samo wniesienie przez JST udziałów do spółki nie jest tożsame z realizacją zadania własnego przypisanego tej JST.

W konsekwencji wspólnikiem takiej spółki może być jedna JST, kilka JST takich samych oraz różnych szczebli, JST ze związkiem komunalnym (por. komentarz do art. 5 u.g.k.), miasto stołeczne Warszawa z inną JST, a także związek komunalny ze względu na to, że u.g.k. nie zawiera w tym zakresie żadnych ograniczeń[45]. Należy przy tym pamiętać, żeby dana JST (lub związek komunalny) w ten sposób nie przekraczała swych ustawowych uprawnień[46]. Działalność spółek, o których mowa w art. 9 u.g.k., musi się także mieścić w zakresach znaczeniowych pojęcia gospodarki komunalnej sformułowanego w art. 1 ust. 2 u.g.k.[47]. Należy jednak przywołać pogląd odmienny, zgodnie z którym niedopuszczalne jest, aby w danej spółce co najmniej dwie różne JST albo związki JST były jednocześnie wspólnikami bądź akcjonariuszami[48]. Z orzecznictwa wynika ponadto, że w wyniku utworzenia związku międzygminnego macierzyste gminy powierzają mu wykonywanie określonego zadania i w tym zakresie tracą swe uprawnienia. Konsekwencją tego jest również utrata prawa powoływania i przystępowania do spółek prawa handlowego zajmujących się takim rodzajem działalności, do których wykonywania jest zobowiązany związek międzygminny. [przykład 3].

PRZYKŁAD 3

Związek międzygminny

Rada miasta w uchwale wyraziła zgodę na przystąpienie do spółki akcyjnej i objęcie jej akcji w zamian za wniesiony wkład niepieniężny. Przedmiotem działalności tej spółki miały być sprawy wodociągów i zbiorowego zaopatrzenia odbiorców w wodę, a także kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych na obszarze gminy miejskiej. Uchwała ta została zaskarżona ze względu na to, że wspomniana gmina uczestniczy już w związku 10 gmin - Związku Komunalnym Gmin do spraw Wodociągów i Kanalizacji, a w gestii tego związku również leży zajmowanie się sprawami wodociągów i zbiorowego zaopatrzenia odbiorców w wodę, a także kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, lecz na obszarze wszystkich 10 gmin. Ustawa została słusznie zaskarżona, gdyż podjęto ją pomimo braku kompetencji. Co prawda art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f u.s.g. wskazuje, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał dotyczących tworzenia i przystępowania do spółek i spółdzielni oraz rozwiązywania i występowania z nich. Uzupełnieniem tego jest art. 4 ust. 1 u.g.k. określający, że to organy stanowiące JST decydują o wyborze sposobu prowadzenia i formach gospodarki komunalnej. Prawdą jest też to, że oczyszczanie ścieków komunalnych, utrzymanie czystości i porządku stanowią zadania własne gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. Niemniej jednak zgodnie z art. 64 ust. 1 i 3 u.s.g. celem powołania związku międzygminnego jest przekazanie temu podmiotowi do realizacji zadań własnych ciążących na gminach uczestniczących w tym związku. Prawa i obowiązki gmin uczestników w zakresie wykonywania zadań publicznych przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu. Innymi słowy, dopóki gmina jest członkiem związku, jej zadania stają się zadaniami własnymi związku. W konsekwencji gmina nie wykonuje wskazanego zadania bezpośrednio, lecz poprzez ten związek i sama nie posiada już w tym zakresie uprawnień, w tym również dotyczących inwestycji wodociągowo-kanalizacyjnych. Dotyczy to także podejmowania decyzji o przystąpieniu lub o utworzeniu spółki, która miałaby zajmować się tym samym rodzajem działalności i zaspokajaniem tych samych potrzeb ludności co związek. Względy te powodują, że uchwała rady miasta była nieważna^[49]. Należy przy tym nadmienić, że jest dopuszczalne uczestnictwo gminy w kilku związkach międzygminnych, jednakże zakres zadań przekazanych poszczególnym związkom nie może się pokrywać^[50].

●Podkreślić należy, że spółki, o których mowa w art. 9 u.g.k., posiadają własną osobowość prawną całkowicie odrębną od osobowości prawnej przysługującej JST. Prawdą jest, że mówiąc o spółce komunalnej, zawsze należy zwrócić uwagę na jej szerokie powiązania z samorządową jednostką komunalną, która tę spółkę utworzyła. W literaturze dotyczącej problematyki spółek komunalnych, w szczególności ich zależności od JST, wyróżnia się więzi o charakterze funkcjonalnym, organizacyjnym i majątkowym[51]. Działalność form organizacyjno-prawnych, za pomocą których gospodarkę komunalną wykonują JST, wiąże się nierozerwalnie z zadaniami własnymi macierzystych JST[52]. Niemniej jednak przymiot osobowości prawnej powoduje, że spółki te stają się samodzielnymi uczestnikami obrotu gospodarczego. Są również uznawane za odrębne podmioty posiadające status podatników[53]. Konsekwencją tego jest także ograniczony wpływ macierzystej JST na działalność tych spółek, a przekroczenie uprawnień przez organy JST będzie skutkować nieważnością podjętych aktów w tym przedmiocie. [przykład 4].

PRZYKŁAD 4

Kontrola spółek

Rada miasta podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia planu pracy komisji rewizyjnej rady miejskiej, w tym kontroli gminnych spółek kapitałowych w zakresie analizy ich sytuacji finansowej i kadrowej. Komisja rewizyjna nie jest upoważniona do przeprowadzenia kontroli w tych spółkach. Organy gminy nie mają bowiem kompetencji do przeprowadzania takich kontroli. Sąd administracyjny rozpoznający skargę na taką uchwałę uznał, że żaden przepis prawa nie uprawnia organów gminy do wykorzystywania posiadanych kompetencji władczych do bezpośredniego ingerowania w działalność spółki kapitałowej funkcjonującej według zasad cywilnoprawnych. Gmina może wpływać na losy założonej spółki i kierunki jej rozwoju tylko jako udziałowiec, w granicach przysługujących jej z tego tytułu praw. Spółki z udziałem JST nie wchodzą zaś do katalogu podmiotów, które komisja rewizyjna może kontrolować. Organem kontrolującym prawidłową działalności spółki jest zaś rada nadzorcza, której powołanie w przypadku spółek z udziałem JST jest obligatoryjne. W konsekwencji uchwała została uznana za nieważną w części, w jakiej dotyczyła poruszonych problemów^[54].

Utworzenie spółki lub przystąpienie do niej

●Decyzję o utworzeniu spółki prawa handlowego bądź przystąpieniu do niej podejmuje organ stanowiący danej JST, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.g.k. oraz z przepisów ustaw ustrojowych wyraźnie stanowiących, że to do wyłącznej kompetencji rady gminy, rady powiatu oraz sejmiku województwa należy tworzenie i przystępowanie do spółek. W takim przypadku podstawą powierzenia wykonywania zadań jest sam akt organu gminy powołujący do życia tę jednostkę i określający przedmiot jej działania. Nie stosuje się wówczas przepisów o zamówieniach publicznych i nie jest potrzebne zawieranie przez gminę umów z własną jednostką organizacyjną w zakresie zadań, dla których gmina powołała tę jednostkę[55]. Organ stanowiący JST wyraża swoją wolę o utworzeniu spółki w formie uchwały [wzór 1], zaś często jest to powiązane z likwidacją samorządowego zakładu budżetowego, który dotychczas zajmował się działalnością przypisaną mającej powstać spółce [wzór 2]. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z orzecznictwem przekształcenie zakładu budżetowego w spółkę prawa handlowego musi się odbyć poprzez likwidację zakładu budżetowego dokonaną w celu zawiązania jednego z wymienionych rodzajów spółek, a nie w celu definitywnego zakończenia działalności komunalnej prowadzonej dotychczas przez daną JST[56]. Podobnie w formie uchwały organu stanowiącego JST wyraża się zamiar przystąpienia do już istniejącej spółki prawa handlowego [wzór 3]. Również organom stanowiącym JST przysługuje kompetencja określania zasad wnoszenia wkładów do tych spółek, a ponadto zasad obejmowania, nabywania oraz zbywania udziałów i akcji (art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f i g u.s.g., art. 12 pkt 8 lit. g u.s.p. oraz art. 18 pkt 19 lit. e u.s.w.). Uchwały te są realizowane przez organy wykonawcze danych JST. Chodzi o dokonywanie stosownych czynności cywilnoprawnych skutkujących zawiązaniem spółki, nabyciem (zbyciem) lub objęciem jej udziałów lub akcji oraz czynności prowadzących do przeniesienia na spółkę pieniężnego czy też niepieniężnego wkładu[57]. Zarówno organy stanowiące, jak i wykonawcze JST muszą mieć na uwadze, że tworzenie spółek i przystępowanie do nich może nastąpić tylko w celu wykonania przez daną JST zadań publicznych, jakie na niej ciążą, ponieważ cała aktywność JST może służyć wyłącznie realizacji określonych ustawowo zadań publicznych. [przykłady 5 i 6].

PRZYKŁAD 5

Zakład opieki zdrowotnej

Rada powiatu podjęła uchwałę o zawiązaniu spółki z o.o. z kapitałem zakładowym w wysokości 50 tys. zł pokrytym w całości gotówką przez powiat. W uchwale tej wskazano, że przedmiotem działalności spółki będzie m.in. świadczenie usług medycznych przez niepubliczny zakład opieki zdrowotnej. Uchwała przewidywała również, że wspomniany niepubliczny zakład opieki zdrowotnej zapewni dalsze nieprzerwane świadczenie usług medycznych bez ograniczenia ich dostępności, jakości i warunków poszczególnych rodzajów świadczeń udzielanych dotychczas przez likwidowany samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Takie określenie przedmiotu działalności spółki było dopuszczalne, gdyż świadczenie usług medycznych przez zakład opieki zdrowotnej stanowi jeden z przejawów realizacji zadania publicznego przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.s.p. polegającego na promocji i ochronie zdrowia. Stanowi to również jeden z rodzajów działalności mieszczących się w kategorii użyteczności publicznej, zwłaszcza że rada powiatu podkreśliła, iż zamierzeniem jest świadczenie usług medycznych w sposób nieprzerwany i bez ograniczeń dostępności do tych usług. W związku z tym określony w uchwale przedmiot działalności nie narusza zakazu przewidzianego w art. 6 ust. 2 u.s.p.^[58].

PRZYKŁAD 6

Unieszkodliwianie odpadów

Rada miasta na mocy uchwały powierzyła Przedsiębiorstwu Usługowo-Handlowo-Produkcyjnemu Lotus spółce z o.o., w której gmina jest jedynym wspólnikiem, świadczenie usług w zakresie odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Tak określony przedmiot działalności mógł zostać przekazany spółce do wykonywania, ponieważ odzyskiwanie i unieszkodliwianie odpadów mieści się w zakresie art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. wskazującym jako zadanie własne gminy m.in. sprawy z zakresu utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych^[59].

●Wspomniane ograniczenie wynika przede wszystkim z art. 163 oraz 166 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, ale także z przepisów regulujących ustrój samorządu terytorialnego, tj. z art. 9 ust. 1 u.s.g., art. 6 ust. 1 u.s.p. oraz art. 8 ust. 1 u.s.w. stanowiących, że JST mogą tworzyć jednostki organizacyjne w celu wykonywania zadań[60]. Przyjmuje się zatem, że byt spółki komunalnej i jej natura prawna są w wielu aspektach od początku do końca zdeterminowane specyficzną naturą prawną JST, która ją utworzyła, gdyż spółka ta jest narzędziem w rękach tej JST[61]. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2011 r.[62] wyraził pogląd, że JST jest uprawniona do utworzenia spółki z o.o. i spółka taka stanowi instrument, za pomocą którego są wykonywane zadania tej JST. Dlatego też spółka taka może zostać utworzona wyłącznie w celu wykonywania przez daną JST należących do jej kompetencji zadań publicznych własnych bądź zleconych. Przedmiotem działania takiej spółki jest zatem wyłącznie wykonywanie zadań publicznych (własnych bądź zleconych) należących do zakresu działania JST, która taką spółkę utworzyła. Przedmiot działania takiej spółki powinien być określony w akcie powołującym ten podmiot. Stanowi on zarazem podstawę zlecania spółce wykonywania zadań publicznych JST.

●W funkcjonowaniu powstałej spółki stosuje się przepisy k.s.h., w tym zwłaszcza co do formy i trybu podejmowania decyzji dotyczących spółki. Wyjaśnić należy, że uchwała podejmowana przez jedynego wspólnika realizującego uprawnienia zgromadzenia wspólników spółki nie wymaga szczególnej formy przewidzianej w art. 173 par. 1 k.s.h., tj. formy pisemnej pod rygorem nieważności. Zachowania tej formy wymagać będą natomiast wszystkie składane przez gminę oświadczenia woli, których adresatem będzie odrębny podmiot prawa - spółka kapitałowa, w której gmina jest wyłącznym udziałowcem[61].

●W kwestii relacji między JST a utworzoną przez nią spółką wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 10 listopada 2005 r.[64]. Sąd uznał, że gmina, wykonując swoje zadania własne poprzez spółkę prawa handlowego, którą utworzyła stosownie do art. 9 ust. 1 u.g.k., mogłaby, co jest prawnie niewykluczone, regulować stosunki prawne ze spółką uchwałami organów samorządowych i uchwałami zgromadzeń wspólników spółki, uchwałami, które nakazują organowi wykonawczemu spółki podjęcie określonych działań. WSA w Warszawie wyjaśnił, że pojęcie udziału gminy w przedsięwzięciu gminnym będzie tożsame w takim przypadku z podejmowaniem uchwał przez organy spółki, jako że wspólnikami spółki są gminy reprezentowane w spółkach w sposób wskazany w przepisach. Skoro więc gmina zleci zarządowi spółki stosowną uchwałą wykonywanie określonych usług, na określonych warunkach ekonomicznych, wydaje się zbędna umowa cywilnoprawna, tym bardziej że jej strony, chociaż reprezentowane przez różne osoby fizyczne, to ta sama osoba prawna - gmina.

●Mimo że nie istnieje wyraźny ustawowy zakaz, wątpliwości budzi to, czy spółka powołana na podstawie art. 9 u.g.k. może prowadzić działalność również poza obszarem JST, która zawiązała tę spółkę. Pojawił się pogląd, że spółka komunalna utworzona przez gminę może wykonywać w jej imieniu zadania użyteczności publicznej tylko na terenie gminy i ewentualnie gmin, z którymi gmina macierzysta zawarła porozumienia międzygminne. Dodatkowo umowa spółki powinna przewidywać, że podstawowym celem działalności spółki jest zaspokajanie potrzeb mieszkańców poprzez świadczenie usług publicznych (które należałoby wymienić) powierzonych w drodze uchwały rady miasta[65]. Poglądy zakazujące rozszerzania zakresu terytorialnego funkcjonowania spółek mogą się opierać na przepisach ustrojowych stanowiących, że do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym (art. 6 ust. 1 u.s.g.), w przypadku powiatu - zadania publiczne o charakterze ponadgminnym (art. 4 ust. 1 u.s.p.), zaś co do województwa samorządowego - zadania publiczne o charakterze wojewódzkim (art. 2 ust. 2 u.s.w.)[66]. Podobnie Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie[67] wyrażał stanowisko, że zadania JST powinny być co do zasady realizowane w obrębie właściwości miejscowej jednostki samorządu terytorialnego. Również art. 10 ust. 1 i 3 u.g.k kładzie nacisk na konieczność zaspokajania potrzeb wspólnoty na szczeblu lokalnym, a także na rynku lokalnym. W podobnym tonie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 18 lutego 2015 r.[68], stwierdzając, że uprawnienie wynikające z przepisów art. 9 i art. 10 u.g.k. nie może być odczytywane w oderwaniu od istoty gospodarki komunalnej prowadzonej przez JST, czyli wykonywaniu zadań własnych w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej (zbiorowych potrzeb mieszkańców gminy zamieszkującej jej terytorium). W związku z tym WSA w Gliwicach uznał, że przystąpienie gminy do spółki, której celem jest realizowanie zadań własnych należących do dziewięciu innych gmin, budzi istotne zastrzeżenia, gdyż łączyłoby się z przekroczeniem przyznanych jej prawem zadań ograniczonych do zaspokajania potrzeb mieszkańców z terytorium danej gminy.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

●Tworzenie spółek z udziałem JST będzie się odbywać na zasadach ogólnych przewidzianych w k.s.h. Przepisy dotyczące spółki z o.o. są w k.s.h. uregulowane w sposób następujący: powstanie spółki regulują art. 151-173, prawa i obowiązki wspólników art. 174-200, organy spółki art. 201-254, zmianę umowy spółki art. 255-265, wyłączenie wspólnika art. 266-269, rozwiązanie i likwidację spółki art. 270-290, odpowiedzialność cywilnoprawną art. 291-300.

●Spółki z o.o. tworzą najliczniejszą grupę zarejestrowanych spółek handlowych z siedzibą w Polsce. Jak się podkreśla w literaturze przedmiotu, wynika to z kilku względów: oddzielenia osobistego majątku spółki od majątku wspólników i związanego z tym wyłączenia ich odpowiedzialności osobistej, stosunkowo nieskomplikowanej procedury założenia i późniejszego funkcjonowania spółki (w szczególności w porównaniu do spółki akcyjnej) czy też mniejszej sfery obowiązkowej kontroli zewnętrznej[66].

●Umowa spółki z o.o. zgodnie z art. 157 k.s.h. jest zawierana w formie aktu notarialnego [wzór 4]. Powinna określać:

- firmę i siedzibę spółki,

- przedmiot działalności spółki,

- wysokość kapitału zakładowego,

- czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział,

- liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników,

- czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Dodatkowo art. 163 k.s.h. przewiduje, że konieczne jest wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienie nadwyżki, powołanie zarządu, ustanowienie rady nadzorczej (por. art. 10a u.g.k.), a także wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Warto zaznaczyć, że zmiana przedmiotu działalności spółki wymaga również dokonania zmiany w samym akcie założycielskim, tj. w umowie spółki[70].

Spółka akcyjna

●O spółce akcyjnej mówią art. 301-490 k.s.h. Te przepisy są w k.s.h. uregulowane w sposób następujący: powstanie spółki regulują art. 301-327, prawa i obowiązki akcjonariuszy art. 328-367, organy spółki art. 368-429, zmianę statutu i zwykłe podwyższenie kapitału zakładowego art. 430-443, kapitał docelowy i warunkowe podwyższenie kapitału zakładowego art. 444-454, obniżenie kapitału zakładowego art. 455-458, rozwiązanie i likwidację spółki art. 459-478, odpowiedzialność cywilnoprawną art. 479-490.

●Spółka akcyjna została wyposażona w osobowość prawną, a jej akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji uprawniony i zobowiązany jest jej zarząd. Spółka akcyjna musi także posiadać organ kontrolny - radę nadzorczą. W przypadku spółki akcyjnej w sposób bardziej wyraźny ustawodawca oddziela samą spółkę od jej akcjonariuszy. Tego rodzaju spółka w praktyce może też być wykorzystywana w celu realizacji przedsięwzięć partnerstwa publiczno-prywatnego. Należy jednak zauważyć, że spółka akcyjna jest przystosowana raczej do sytuacji, gdy właścicieli (akcjonariuszy) jest wielu, a nie jedynie dwóch, oraz do sytuacji pozyskiwania inwestorów zewnętrznych. W związku z tym jej działalność jest bardziej sformalizowana niż w przypadku spółki z o.o. Z tego też powodu ta forma prawna będzie rzadziej wykorzystywana niż forma spółki z o.o.[71]

●Pierwszym etapem powstawania spółki akcyjnej jest jej zawiązanie. Polega ono na sporządzeniu statutu w formie aktu notarialnego i podpisaniu go przez założycieli. Zgodnie z art. 304 par. 1 k.s.h. statut spółki akcyjnej powinien obejmować:

- firmę i siedzibę spółki,

- przedmiot działalności spółki,

- czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony,

- wysokość kapitału zakładowego oraz kwotę wpłaconą przed zarejestrowaniem na pokrycie kapitału zakładowego z zaznaczeniem, że kapitał zakładowy nie może być mniejszy niż 100 000 zł, a wartość jednej akcji mniejsza niż 1 grosz,

- wartość nominalną akcji i ich liczbę ze wskazaniem, czy akcje są imienne, czy na okaziciela,

- liczbę akcji poszczególnych rodzajów (imienne, na okaziciela) i związane z nimi uprawnienia, jeżeli mają być wprowadzone akcje różnych rodzajów,

- nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) założycieli,

- liczbę członków zarządu i rady nadzorczej albo co najmniej minimalną lub maksymalną liczbę członków tych organów oraz podmiot uprawniony do ustalenia składu zarządu lub rady nadzorczej,

- pismo do ogłoszeń, jeżeli spółka zamierza dokonywać ogłoszeń również poza Monitorem Sądowym i Gospodarczym.

Artykuł 304 par. 2 k.s.h. wskazuje, jakie postanowienia powinny się znaleźć w statucie dodatkowo, pod rygorem bezskuteczności (niewywoływania skutków) wobec spółki. Dotyczą one przede wszystkim wewnętrznych stosunków majątkowych.

●Następnym etapem tworzenia spółki akcyjnej jest wniesienie przez akcjonariuszy (JST) wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego z zastrzeżeniem, że akcje obejmowane za wkłady niepieniężne powinny być pokryte w całości nie później niż przed upływem roku po zarejestrowaniu spółki. Akcje obejmowane za wkłady pieniężne należy opłacić co najmniej w jednej czwartej wartości nominalnej tych wkładów przed zarejestrowaniem spółki. Jeżeli zaś akcje są obejmowane wyłącznie za wkłady niepieniężne albo za wkłady niepieniężne i pieniężne, to kapitał zakładowy powinien być pokryty przed zarejestrowaniem w co najmniej jednej czwartej jego wysokości, jednak nie mniej niż 25 tys. zł. Kolejnym etapem będzie ustanowienie zarządu i rady nadzorczej spółki, co zgodnie z art. 306 pkt 3 k.s.h. jest warunkiem koniecznym powstania spółki. Ostatnim etapem (podobnie jak w przypadku spółki z o.o.) będzie wpis do KRS na podstawie wniosku, który powinien zawierać informacje wymienione w art. 318 k.s.h.

Partnerstwo publiczno-prywatne

●Partnerstwo publiczno-prywatne, jak wynika z art. 1 u.p.p.p. to instytucja umożliwiająca podmiotom publicznym (czyli także JST) finansowanie przedsięwzięć z zakresu szeroko pojętej użyteczności publicznej poprzez zaangażowanie w to środków podmiotów prywatnych. Narzędzia prawno-organizacyjne pozwalające na nawiązanie i utrzymywanie współpracy z partnerem prywatnym daje u.p.p.p., określając przy tym warunki współpracy partnera publicznego (czyli w przypadku gospodarki komunalnej - JST) i prywatnego. W ustawie zawarty jest swoisty katalog wytycznych w zakresie m.in. formy instytucjonalnej, ścieżki wyboru partnera prywatnego, czy sposobu jego wynagradzania[72].

●Artykuł 9 ust. 2 u.g.k. odsyła do art. 14 ust. 1 u.p.p.p., który dopuszcza zawiązanie spółek kapitałowych, komandytowej i komandytowo-akcyjnej. Przepis ten nie zezwala na powstanie sytuacji, aby podmiot publiczny odpowiadał bez ograniczeń za zobowiązania spółki i stąd pełna dopuszczalność zawiązywania spółek kapitałowych oraz jedynie ograniczone możliwości dotyczące dwóch rodzajów spółek osobowych. Przepis ten jest słusznie postrzegany jako wyraz troski ustawodawcy o majątek publiczny oraz wskazanie, że główny ciężar odpowiedzialności z tytułu realizacji partnerstwa publiczno-prywatnego powinien spoczywać na partnerze prywatnym[73]. Wykładnia literalna art. 14 ust. 1 u.p.p.p. wskazuje, że w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego dopuszczalne jest tylko zawiązywanie wskazanych enumeratywnie typów spółek handlowych, w związku z czym nie jest dopuszczalne utworzenie spółki cywilnej w celu realizacji partnerstwa[74].

●Chociaż nie wynika to z treści przepisów u.p.p.p., to wskazuje się, że podmiot publiczny, najpóźniej na etapie sporządzania dokumentacji postępowania o wybór partnera prywatnego, która będzie stanowić podstawę do złożenia oferty (specyfikacja istotnych warunków zamówienia lub opis warunków koncesji), powinien przewidzieć, że w celu realizacji partnerstwa publiczno-prywatnego zostanie zawiązana spółka celowa, oraz określić jej formę prawną[75] [wzór 5]. Ponadto w umowie o partnerstwie publiczno-prywatnym powinno się z góry określić, kiedy spółka zostanie zawiązana, oraz wszystkie istotne parametry umowy lub statutu spółki, w tym w szczególności:

- przedmiot wkładów do spółki,

- zasady podziału zysków i pokrycia strat,

- zasady prowadzenia spraw spółki,

- zasady reprezentacji spółki,

- zakres kompetencji poszczególnych organów spółki[76].

●Wskazuje się, że w praktyce najkorzystniej byłoby załączyć do specyfikacji istotnych warunków zamówienia albo opisu warunków koncesji wzór umowy spółki, którą strony później zawrą. Dzięki temu uniknie się ewentualnego sporu co do treści tej umowy[77]. Należy pamiętać, że zawarcie umowy tej spółki ma charakter wtórny wobec samej umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym. Oznacza to w szczególności, że sama umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym nie stanowi umowy spółki[78]. Umowa spółki i umowa o partnerstwo publiczno-prywatne mogą być jednak zawarte w jednym dokumencie, tj. w jednym akcie notarialnym. Mogą to też być dwa dokumenty odrębne[79].

●Podkreśla się w literaturze[80], że byt prawny spółek utworzonych na podstawie umocowania wynikającego z omawianej ustawy jest związany w sposób ścisły z przedmiotem umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym. Tym samym spółki te mogą zostać utworzone tylko i wyłącznie w odpowiedzi na potrzeby związane z określonym przedsięwzięciem realizowanym w ramach tego partnerstwa. Warto zaznaczyć, że chodzi tu o konkretne przedsięwzięcia realizowane na podstawie konkretnej umowy. Dlatego też byt prawny tych spółek jest niejako związany z okresem obowiązywania danej umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym. Stąd też spółki te nie mogą zostać założone w sposób samoistny, bez posiadania swoistego umocowania w postaci regulacji umownych, o których stanowi art. 14 ust. 1 u.p.p.p. Konsekwencją powyższego jest to, że sam proces założenia spółki będzie procesem de facto pochodnym w stosunku do zawarcia umowy z art. 7 ust. 1 u.p.p.p.

●Spółka zawiązana przez podmiot publiczny i partnera prywatnego ma charakter celowy. Zwraca się uwagę, że spółką celową nie może być spółka wcześniej istniejąca, do której mogłaby przystąpić jedna ze stron[81]. Oznacza to, że jej cel i przedmiot działalności nie może wykraczać poza zakres określony umową o partnerstwie publiczno-prywatnym. Tym samym spółka nie może prowadzić innej działalności niż realizacja przedsięwzięcia. Rozwiązanie to ma na celu zmniejszenie ryzyka funkcjonowania takiej spółki poprzez ograniczenie jej działalności tylko do z góry ograniczonego zakresu. W konsekwencji, w sytuacji gdy zarząd spółki kapitałowej lub komplementariusz w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, pomimo ograniczonego celu i przedmiotu działalności spółki, podejmie działalność wykraczającą poza ramy określone w umowie, ponosi z tego tytułu odpowiedzialność dyscyplinarną i odszkodowawczą. Wymaga jednak podkreślenia, że czynność taka w stosunkach zewnętrznych spółki, tj. z jej kontrahentami, jest ważna[82]. Podkreśla się, że spółki celowe podlegają nie tylko zasadom prawa prywatnego zawartym głównie w k.s.h. i k.c., ale również regulacjom z prawa publicznego. Dzieje się tak ze względu na udział w nich podmiotów publicznych, czyli JST w przypadku prowadzenia gospodarki komunalnej[83] Pojawiają się jednak głosy, że przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie polegające na konieczności zawiązania spółki celowej przez podmiot publiczny bez możliwości przystąpienia podmiotu publicznego do spółki już istniejącej zbędnie komplikuje strukturę współpracy podmiotu publicznego i partnera prywatnego. W praktyce można byłoby skutecznie eliminować ryzyko przystąpienia podmiotu publicznego do już istniejącej spółki[84].

●Cechą charakterystyczną jest to, że podmiotowi publicznemu u.p.p.p. przyznaje prawo pierwokupu akcji albo udziałów partnera prywatnego w spółce. Prawo pierwokupu można będzie wykonać, przy braku dłuższych terminów określonych w umowie, w ciągu dwóch miesięcy od dnia zawiadomienia podmiotu publicznego przez partnera prywatnego o treści umowy zawartej z osobą trzecią. Naruszenie przepisów dotyczących prawa pierwokupu będzie skutkować nieważnością umowy zbycia akcji lub udziałów (art. 16 ust. 1-3 u.p.p.p.). Przepis ten służy zapewnieniu podmiotowi publicznemu możliwości doboru nowego wspólnika i zagwarantowaniu ciągłości przedsięwzięcia. Prawo pierwokupu będzie działać również w drugą stronę. W razie sprzedaży przez spółkę celową nieruchomości będącej jej wkładem własnym, partnerowi prywatnemu będzie przysługiwać prawo pierwokupu na zasadach określonych w art. 12 ust. 1 u.p.p.p. Prawo to, pod warunkami określonymi w art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.p.p. będzie przysługiwać także ostatniemu partnerowi prywatnemu przez rok od zakończenia czasu trwania umowy[85]. Artykuł 16 ust. 1-3 u.p.p.p. jest lex specialis względem art. 182 i art. 337-338 k.s.h. regulujących odpowiednio zbycie udziałów i akcji imiennych[86].

TABELA 1. Status prawny pracowników regulowany odrębnymi przepisami

Nauczyciele zatrudnieni w szkołach prowadzonych przez samorząd terytorialny.	Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.).
Pracownicy socjalni.	Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.).
Pracownicy samorządowych instytucji kultury.	Ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 406 ze zm.).
Pracownicy straży gminnych.	Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1383 ze zm.).
Pracownicy bibliotek zatrudnieni na stanowiskach bibliotekarskich.	Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.).
Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach związanych z działalnością podstawową muzeów (muzealnicy).	Ustawa z 21 listopada 1996 r. o muzeach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 987 ze zm.).

RAMKA 1. Zakazy antykorupcyjne

Kierownik (dyrektor) samorządowego zakładu budżetowego w okresie zajmowania stanowiska nie może:

● być członkiem zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego;

● być zatrudniony lub wykonywać innych zajęć w spółkach prawa handlowego, które mogłyby wywołać podejrzenie o jego stronniczość lub interesowność;

● być członkiem zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółdzielni, z wyjątkiem rad nadzorczych spółdzielni mieszkaniowych;

● być członkiem zarządów fundacji prowadzących działalność gospodarczą;

● posiadać w spółkach prawa handlowego więcej niż 10 proc. akcji lub udziałów przedstawiających więcej niż 10 proc. kapitału zakładowego w każdej z tych spółek;

● prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności (nie dotyczy to działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej oraz zwierzęcej w formie i zakresie gospodarstwa rodzinnego).

WZÓR 1

Uchwała o utworzeniu spółki prawa handlowego

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f oraz g ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515 ze zm.) i art. 9 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.) Rada Miasta Zgierza uchwala, co następuje:

Wyraża się zgodę na utworzenie spółki akcyjnej pod firmą Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne SA z siedzibą w Zgierzu zwanej dalej spółką.

Kapitał zakładowy spółki w chwili jej zawiązania wyniesie 1 000 000 zł (jeden milion złotych) i będzie się dzielił na 10 000 akcji o wartości nominalnej 100 zł. Jedynym akcjonariuszem jest gmina Miasta Zgierza.

Środki na pokrycie kapitału zakładowego będą pochodzić z wkładów pieniężnych w kwocie 500 000 zł oraz wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości położonej w Zgierzu przy ul. Konopnickiej 10 stanowiącej działkę nr 1505/1 obr. 1 zabudowaną budynkiem handlowo-biurowym oraz magazynem i parkingiem o wartości 500 000 zł, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Zgierzu, Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr LD1G/0003497/0.

Przedmiotem działalności spółki będzie prowadzenie transportu zbiorowego na terytorium miasta Zgierza, prowadzenie sprzedaży i dystrybucji biletów jednorazowych i miesięcznych.

Wykonanie uchwały powierza się prezydentowi miasta Zgierza.

Uchwała wchodzi w życie z dniem 16 października 2015 r.

Przewodniczący Rady Miasta

Wojciech Nowak

WZÓR 2

Uchwała o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego

Na podstawie art. 9 ust. 1 i art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f i lit. h ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515 ze zm.), art. 9 ust. 1 i art. 22 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.) oraz art. 16 ust. 1, 3, 5, 6 i 7 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.)

Rada Gminy Dąbczyce uchwala, co następuje:

1. Likwiduje się samorządowy zakład budżetowy: Gminny Zakład Porządkowy - zwany dalej samorządowym zakładem budżetowym - w celu przekształcenia go w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą Gminne Przedsiębiorstwo Oczyszczania - zwaną dalej spółką.

2. Nowo utworzona spółka będzie kontynuować działalność samorządowego zakładu budżetowego w zakresie wywozu śmieci oraz utrzymywania porządku i czystości w gminie Dąbczyce określoną w statucie jednostki.

1. Składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego zostaną wniesione do spółki na pokrycie kapitału zakładowego. Składniki mienia wnoszone do spółki zawiera załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

2. Kapitał zakładowy spółki wyniesie 500 000 zł (pięćset tysięcy złotych) i będzie się dzielił się na 5000 (pięć tysięcy) udziałów po 100 zł (sto złotych) każdy.

3. Spółka wstąpi we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością samorządowego zakładu budżetowego oraz przejmuje jego należności i zobowiązania.

4. Pracownicy samorządowego zakładu budżetowego staną się pracownikami spółki.

1. Utworzenie spółki nastąpi po przeprowadzeniu likwidacji samorządowego zakładu budżetowego.

2. Likwidacja samorządowego zakładu budżetowego rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej uchwały.

3. Likwidacja samorządowego zakładu budżetowego i utworzenie spółki nastąpi do 31 grudnia 2015 r.

1. Wykonanie uchwały powierza się wójtowi gminy Dąbczyce.

2. Wójt może powierzyć wyznaczonemu przez siebie likwidatorowi wykonywanie wszystkich lub niektórych określonych czynności związanych z likwidacją samorządowego zakładu budżetowego.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Przewodniczący Rady Gminy

Zbigniew Chrzanowski

WZÓR 3

Uchwała o przystąpieniu do spółki prawa handlowego

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515 ze zm.) i art. 10 ust. 3 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.) uchwala się, co następuje:

1. Wyraża się zgodę na przystąpienie miasta Nowy Gród do spółki akcyjnej Nova Service z siedzibą w Nowym Grodzie, ul. Legionów Piłsudskiego 13/10, zwanej dalej spółką.

2. Miasto Nowy Gród wnosi do spółki kapitał pieniężny w wysokości 600 000 zł (sześćset tysięcy złotych) i aport w postaci nieruchomości położonej w Nowym Grodzie przy ul. Częstochowskiej 142 stanowiącej działki nr 340/3 i 340/4, zabudowanej dwukondygnacyjnym budynkiem biurowym, dla której Sąd Rejonowy w Nowym Grodzie, Wydział V Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr NG1N/0049609/3, o wartości księgowej 2 000 000 zł (dwa miliony złotych).

3. Miasto Nowy Gród obejmuje 50 (pięćdziesiąt) akcji spółki, po 1000 zł (tysiąc złotych) każda.

Spółka będzie realizować odpłatnie na rzecz miasta Nowy Gród działalność o charakterze doradczym, szkoleniowym, promocyjnym i wydawniczym, związaną z zadaniami miasta Nowego Grodu i jej organów oraz pracowników Urzędu Miejskiego w Nowym Grodzie.

Wykonanie wszelkich czynności związanych z przystąpieniem do spółki powierza się burmistrzowi miasta Nowego Grodu, ustalając termin przystąpienia przez miasto do spółki na okres sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej uchwały.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Przewodniczący Rady Miasta

Waldemar Krawczyk

WZÓR 4

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

15 września 2015 r. w kancelarii notarialnej notariusza Jana Kowalskiego w Górzycy stawili się :

- Piotr Kozioł, syn Marka, zam. ul. Nowa 29, 55-000 Górzyca, PESEL 71110312462 legitymujący się dowodem osobistym seria i nr AYH 6342243.

- Marian Lubicz, syn Pawła, zam. ul. Warszawska 4, 55-000 Górzyca, PESEL 77093046781 legitymujący się dowodem osobistym seria i nr JIK 987654 działający jako burmistrz miasta Górzycy.

1. Stawiający się oświadczają, że w celu prowadzenia działalności gospodarczej zawiązują niniejszym spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, zwaną dalej spółką.

2. Burmistrz miasta Górzycy oświadcza, że Rada Miasta Górzycy na mocy uchwały nr XV/156/91 z 1 października 2015 r. wyraziła zgodę na zawiązanie spółki zgodnie z treścią niniejszej umowy.

3. Piotr Kozioł oświadcza, że jest stanu wolnego.

4. Spółka będzie prowadzoną pod firmą MONOLIT spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka może się posługiwać skrótem firmy MONOLIT sp. z o.o., jego odpowiednikami w językach obcych oraz wyróżniającym ją znakiem graficznym.

5. Siedzibą spółki jest Górzyca.

1. Przedmiotem dominującej działalności spółki zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD) jest: 38.11.Z - zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne.

2. Przedmiotem pozostałej działalności spółki jest:

1) 38.12.Z - zbieranie odpadów niebezpiecznych;

2) 38.12.Z - zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne;

3) 38.21.Z - obróbka i usuwanie odpadów innych niż niebezpieczne;

4) 38.22.Z - przetwarzanie i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych;

5) 38.32.Z - odzysk surowców z materiałów segregowanych.

1. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50 000 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) i dzieli się na 500 udziałów po 100 zł (sto złotych) każdy udział.

2. Kapitał zakładowy spółki może być podwyższony do kwoty 80 000 zł (osiemdziesiąt tysięcy złotych) w terminie do 30 czerwca 2016 r.

3. Podwyższenie kapitału zakładowego w trybie określonym w ustępie 2 nie wymaga zmiany umowy spółki.

4. Uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego oraz o sposobie objęcia podwyższonego kapitału podejmuje zgromadzenie wspólników.

5. Udziały w spółce są równe i niepodzielne. Każdy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział.

6. Udziały w kapitale zakładowym zostały objęte w następujący sposób:

- Miasto Górzyca obejmuje 250 udziałów o wartości 100 zł każdy, o łącznej wartości 25 000 zł, pokrywając je gotówką,

- Piotr Kozioł obejmuje 250 udziałów o wartości 100 zł każdy, o łącznej wartości 25 000 zł, pokrywając je gotówką.

7. Udziały mogą być umorzone za zgodą wspólnika.

8. Wspólnicy są zobowiązani do wnoszenia dopłat, proporcjonalnie do posiadanych udziałów. Wysokość i terminy dopłat oznaczone zostaną w miarę potrzeby uchwałą Zgromadzenia Wspólników.

9. Dopłaty mogą być zwrócone wspólnikom na mocy uchwały zgromadzenia wspólników pod warunkiem, że nie są potrzebne do pokrycia strat bilansowych spółki.

Organami spółki są zgromadzenie wspólników, rada nadzorcza i zarząd spółki.

1. Uchwały wspólników są podejmowane na zgromadzeniu wspólników.

2. Zwyczajne zgromadzenie wspólników powinno się odbyć w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego, zwołuje je zarząd.

3. Rada nadzorcza zwołuje zgromadzenie wspólników, jeżeli zarząd nie zwołał go w terminie wskazanym w ust. 1.

4. Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje zarząd z własnej inicjatywy lub na żądanie rady nadzorczej lub wspólnika.

5. Rada nadzorcza zwołuje nadzwyczajne zgromadzenie wspólników, jeżeli zarząd nie zwołał go w ciągu dwóch tygodni od złożenia żądania, o którym mowa w ust. 3.

6. Zgromadzenie wspólników odbywa się w siedzibie spółki.

7. Uchwały zgromadzenia wspólników zapadają bezwzględną większością głosów. Na każdy udział przypada jeden głos. Dopuszcza się głosowanie przez pełnomocnictwo.

Rada nadzorcza składa się z trzech do siedmiu członków powoływanych uchwałą zgromadzenia wspólników. Kadencja rady nadzorczej trwa 3 (trzy) lata.

Mandaty członków rady nadzorczej wygasają z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy pełnienia tej funkcji.

Mandat członka rady nadzorczej wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu rady nadzorczej.

Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.

Przewodniczący rady nadzorczej może samodzielnie wykonywać prawo nadzoru.

Pozostali członkowie rady nadzorczej mogą wykonywać indywidualnie prawo nadzoru w zakresie i na zasadach określonych w pisemnym upoważnieniu udzielonym przez przewodniczącego rady nadzorczej na podstawie uchwały rady nadzorczej.

Rada nadzorcza nie ma prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki.

Radzie nadzorczej przysługuje prawo zawieszania w czynnościach z ważnych powodów poszczególnych lub wszystkich członków zarządu.

Do szczególnych obowiązków rady nadzorczej należy:

● ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami, jak i ze stanem faktycznym,

● ocena wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty,

● składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny.

● stawianie wniosków o udzielenie zarządowi absolutorium z wykonania przez nich obowiązków,

● reprezentowanie spółki w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim,

● powoływanie i odwoływanie członków zarządu oraz ustalanie dla tych osób warunków pracy,

● wybór biegłego do badania bilansu oraz rachunku zysku i strat,

● wyrażanie zgody na zaciąganie przez spółkę zobowiązań, dokonywanie wydatków dotyczących pojedynczej transakcji lub serii powiązanych transakcji w wysokości przekraczającej kwotę o równowartości 170 000 złotych, chyba że są objęte rocznym planem spółki,

● opiniowanie sprzedaży majątku spółki,

● opiniowanie rocznych planów finansowych i inwestycyjnych,

● uchwalenie regulaminu zarządu.

Szczegółowy sposób działania rady nadzorczej określa regulamin uchwalony przez zgromadzenie wspólników.

1. Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Zarząd jest zobowiązany zarządzać majątkiem i sprawami spółki oraz spełniać swoje obowiązki ze starannością wymaganą w obrocie gospodarczym przestrzegając przepisów prawa, postanowień umowy, uchwał powziętych przez zgromadzenie wspólników. Do zakresu działania zarządu należą sprawy spółki niezastrzeżone do właściwości zgromadzenia wspólników i rady nadzorczej.

2. Zarząd składa się z jednej do czterech osób, w tym prezesa.

3. Zarząd powoływany jest na okres 5 (pięciu) lat przez radę nadzorczą.

4. Mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu.

5. Mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu uchwałą rady nadzorczej.

6. Odwołany członek zarządu jest uprawniony i zobowiązany do złożenia wyjaśnień w toku przygotowania sprawozdania zarządu z działalności spółki i sprawozdania finansowego, obejmujących okres pełnienia przez niego funkcji członka zarządu oraz do udziału w Zgromadzeniu Wspólników zatwierdzającym sprawozdania za ten okres.

7. W przypadku zarządu wieloosobowego do składania oświadczeń i zaciągania zobowiązań w imieniu spółki jest wymagane współdziałanie dwóch członków zarządu, albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem, natomiast w przypadku zarządu jednoosobowego spółkę reprezentuje samodzielnie prezes zarządu.

8. Prokurenta powołuje zarząd.

9. Szczegółowy tryb działania zarządu określa regulamin uchwalany przez radę nadzorczą.

● Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie zatwierdzanych przez Zgromadzenie Wspólników planów wieloletnich i rocznych.

● Rok obrachunkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym.

● Spółka prowadzi rozdzieloną rachunkowość kosztów wykonywania usług, o których mowa w par. 8 ust. 2 niniejszej umowy, na zasadach określonych w umowie wykonawczej zawieranej przez spółkę z miastem Górzyca.

● Spółka tworzy z zysku kapitał zapasowy przeznaczony na pokrycie strat bilansowych.

● Spółka przeznacza co roku co najmniej 8 proc. zysku do podziału na zasilenie kapitału zapasowego. Zasilenie kapitału zapasowego może być zaniechane, gdy przekroczy do 1/3 wysokości kapitału zakładowego.

● Część zysku pozostała po opłaceniu podatków i innych świadczeń publicznoprawnych oraz po zasileniu kapitałów spółki dzieli się między wspólników, chyba, że Zgromadzenie Wspólników postanowi inaczej.

● Wypłata zysku wspólników następuje w terminie oznaczonym uchwałą wspólników.

● Spółka działa na podstawie ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.), ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515 ze zm.).

● W sprawach nieuregulowanych niniejszą umową stosuje się przepisy ustaw wskazanych w ust. 1.

(podpisy)

WZÓR 5

Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym

pomiędzy:

miastem Zaborze

reprezentowanym przez burmistrza miasta Zaborze,

zwanym dalej Partnerem publicznym

oraz

spółką pod firmą Con-Bud sp. z o.o. z siedzibą w Zaborzu przy ul. Wojska Polskiego 14/3, nr KRS 000142536, NIP 9438275376, REGON 984535467z kapitałem zakładowym w pełni opłaconym w wysokości 5 000 000 zł (pięć milionów złotych)

reprezentowaną przez:

prezesa zarządu: Wiktora Zdanowskiego

wiceprezesa zarządu: Jacka Małachowskiego

zwaną dalej Partnerem prywatnym.

1. Umowa określa zasady współpracy stron w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego obejmującego wspólną realizację przedsięwzięcia opartą na podziale zadań i ryzyk pomiędzy stronami.

2. Partner prywatny zobowiązuje się do realizacji przedsięwzięcia oraz poniesienia części wydatków z tym związanych, za wynagrodzeniem. Partner publiczny zobowiązuje się do współdziałania w osiągnięciu celu przedsięwzięcia, w szczególności poprzez wniesienie składników majątkowych oraz poniesienie części wydatków na realizację przedsięwzięcia.

3. Przedmiotem umowy jest w szczególności wybudowanie budynku szkoły podstawowej z boiskiem, zgodnie z projektem stanowiącym załącznik nr 1 do niniejszej umowy.

4. W celu wykonania umowy strony zawiążą spółkę pod firmą Con-Bud sp. z o.o. SKA. z siedzibą w Zaborzu.

1. Przedsięwzięcie obejmuje obszar nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę nr 52/2 położoną w Zaborzu przy ul. Mariackiej 20, nr KW ZB1B/0095876/0.

2. W ramach realizacji przedsięwzięcia zostaną wybudowane:

- dwukondygnacyjny budynek szkolny z 14 salami lekcyjnymi, 5 pokojami administracyjnymi, 2 salami gimnastycznymi, 3 szatniami, 4 toaletami, stołówką z kuchnią i jadalnią, biblioteką oraz aulą,

- boisko do piłki nożnej i do koszykówki, z bieżnią

zgodnie z projektem stanowiącym załącznik nr 1 i zgodnie z harmonogramem prac stanowiącym załącznik nr 2.

3. Umowa jest zawarta na czas oznaczony trzech lat od jej zawarcia.

1. Łączna wartość środków przewidzianych na realizację przedsięwzięcia wynosi 1 300 000 zł, na którą składają się:

a) wkład pieniężny na pokrycie akcji w spółce przez Partnera publicznego w wysokości 500 000 zł,

b) wkład pieniężny na pokrycie akcji w spółce przez Partnera prywatnego w wysokości 400 000 zł;

c) wkład niepieniężny na pokrycie akcji w spółce przez Partnera prywatnego obejmujący składniki majątkowe wniesione przez Partnera prywatnego o łącznej wartości 200 000 zł,

d) wkład niepieniężny na pokrycie akcji w spółce przez Partnera publicznego obejmujący składniki majątkowe wniesione przez Partnera publicznego o łącznej wartości 200 000 zł.

2. Wynagrodzenie Partnera prywatnego jest określone ryczałtowo na kwotę 3 000 000 zł (trzech milionów złotych).

1. W celu realizacji przedsięwzięcia strony zawiążą spółkę komandytowo-akcyjną w rozumieniu przepisów ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.). Statut spółki stanowi załącznik nr 3 umowy.

2. Kapitał zakładowy spółki będzie wynosił 1 300 000 zł.

3. Strony będą posiadać w kapitale zakładowym spółki udziały w liczbie proporcjonalnej do wniesionych wkładów.

4. Strony mogą wnosić na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki wkłady pieniężne, jak również wkłady niepieniężne.

1. Partner publiczny ma prawo kontrolowania zgodności realizowanych przez spółkę inwestycji z celami przedsięwzięcia oraz terminowości działań spółki w zakresie obowiązków zawartych w harmonogramie realizacji przedsięwzięcia.

2. Partner prywatny ma prawo bieżącej kontroli prawidłowego wykorzystywania przez spółkę składników majątkowych będących wkładem własnym Partnera prywatnego.

3. Wspólna kontrola przebiegu prac wykonywanych przez spółkę będzie się odbywać co miesiąc w celu dostrzeżenia nieprawidłowości w realizacji przedsięwzięcia.

4. Partner prywatny zobowiązuje się do ustanowienia na rzecz Partnera publicznego w terminie dwóch tygodni od zawarcia umowy zabezpieczenia należytego wykonania umowy w wysokości 3 000 000 zł w formie kaucji gwarancyjnej, zwracanej w ciągu dwóch miesięcy od zakończenia umowy pod warunkiem bezusterkowego odbioru przedmiotu przedsięwzięcia.

5. Partner prywatny jest zobowiązany do zapłaty kary umownej w wysokości 10 proc. jego wynagrodzenia w razie odstąpienia od umowy lub wypowiedzenia umowy przez Partnera publicznego z przyczyn leżących po stronie Partnera prywatnego.

● Zmiany lub uzupełnienia umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

● Strona nie może przenieść ani zobowiązać się do przeniesienia jakichkolwiek praw lub zobowiązań wynikających z umowy bez zgody drugiej strony.

● Sądem właściwym do rozpoznawania sporów mogących wyniknąć w związku z wykonywaniem umowy jest sąd powszechny właściwy dla siedziby Partnera publicznego.

● Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

Partner publiczny Partner prywatny

Przypisy

[1] J. Zięty, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", Legalis 2012, wersja elektroniczna, komentarz do art. 8, teza 1.

[2] J. Stelina, [w:] A. Rycak, M. Rycak, J. Stelina, J. Stępień "Ustawa o pracownikach samorządowych. Komentarz", Lex 2013, wersja elektroniczna, komentarz do art. 3, teza 2.

[3] A. Szewc [w:] A. Szewc (red), A. Jochymczyk, R. Majewska, T. Szewc, "Ustawa o pracownikach samorządowych. Komentarz", Legalis 2011, wersja elektroniczna, komentarz do art. 3, teza 3.

[4] M. Wujczyk [w:] K.W. Baran (red.), B.M. Ćwiertniak, A. Dubowik, T. Duraj, Z. Góral, D. Książek, W. Perdeus, Ł.M. Pisarczyk, S. Płażek , J. Stelina , M. Tomaszewska, E. Ura, K. Walczak, M. Wujczyk, "Prawo urzędnicze. Komentarz", Lex 2014, wersja elektroniczna, komentarz do art. 3 u.p.s., teza 4.

[5] A. Szewc [w:] A. Szewc (red.), A. Jochymczyk, R. Majewska, T. Szewc, "Ustawa o pracownikach samorządowych. Komentarz", Legalis 2011, wersja elektroniczna, komentarz do art. 4 u.p.s., teza 2.

[6] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 8 u.g.k., teza 2.

[7] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody podlaskiego z 19 października 2010 r., znak: NK.II.BG.0911-152/2010, LEX nr 645527.

[8] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody małopolskiego z 29 października 2010 r., znak: WN.VI.0911-19-2010, LEX nr 961849.

[9] Wyrok Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt I PK 29/08, OSNP 2010/1-2/3.

[10] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 8 u.g.k., teza 3.

[11] Por. pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 marca 2009 r., znak: BMK-0660-402-e:759/2009/KŚ, Lex nr 20329.

[12] Więcej na ten temat: D. Lach, S. Samol, "Nabór do pracy w samorządzie terytorialnym a zasada równego traktowania w zatrudnieniu" [w:] Mirosław Stec (red.), "Stosunki pracy pracowników samorządowych", Oficyna 2008.

[13] J. Stelina, op. cit., komentarz do art. 11 u.p.s., teza 25.

[14] Wyrok WSA w Łodzi z 27 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 400/09.

[15] Por. też postanowienie NSA z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2883/12; wyrok WSA w Lublinie z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 984/13, wyrok WSA w Łodzi z 28 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1126/13. Więcej na ten temat zobacz: S. Płażek, "Nabór na stanowiska urzędnicze w samorządzie terytorialnym - uwagi krytyczne", Przegląd Prawa Prywatnego 2012, nr 3, s. 38-70.

[16] Por. wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 27 października 2014 r., sygn. akt IV Pa 79/14, Legalis nr 1213932.

[17] J. Zięty, op. cit., komentarz do art.8 u.g.k., teza 4.

[18] P. Zuzankiewicz [w:] W. Drobny, M. Mazuryk, P. Zuzankiewicz, "Ustawa o pracownikach samorządowych. Komentarz", Lex 2010, wersja elektroniczna, komentarz do art. 24 u.p.s.

[19] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 8 u.g.k., teza 5.

[20] A. Szewc, op. cit., komentarz do art. 42 u.p.s., teza 7 i 8.

[21] Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt P 26/12, Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, seria A 2014, nr 1, s. 3.

[22] A. Rzetecka-Gil, "Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Komentarz", Warszawa 2009, s. 125 i nast.

[23] B. Popielarski, "Pojęcie reprezentanta Skarbu Państwa w radzie nadzorczej spółki kapitałowej na gruncie tzw. ustawy antykorupcyjnej", Monitor Prawniczy 2005, nr 5, s. 252.

[24] J. Zięty, op. cit., komentarz do art.8 u.g.k., teza 7.

[25] Ibidem, komentarz do art.8 u.g.k., teza 8.

[26] N. Chyb, "Nieprawidłowości w funkcjonowaniu spółek komunalnych poza sferą użyteczności publicznej - analiza problemu", Samorząd Terytorialny 2015, nr 9, s. 5.

[27] W. Gonet, "Uwagi o formach prowadzenia gospodarki komunalnej", Samorząd Terytorialny 2008, nr 7-8, s. 65; W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1; M. Ciepiela, "Formy komunalnej działalności gospodarczej", Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2001, nr 6, s. 18; S. Czarnow, "Cel i przedmiot przedsiębiorstwa spółki gminy w świetle ustawy o gospodarce komunalnej", Rejent 1998 nr 1, s. 56; S. Czarnow, "Status prawny spółki gminy w świetle ustawy o gospodarce komunalnej", Państwo i Prawo 1998 nr 4, s. 60; R. Sowiński, "Byt organizacyjnoprawny i prywatyzacja spółek komunalnych (zagadnienia wybrane)", Rejent 2003, nr 10, s. 188.

[28] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1, M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 4; A. Modras, "Status spółki komunalnej w świetle przepisów prawa administracyjnego", Samorząd Terytorialny 2004, nr 7-8, s. 60, odmiennie: C. Banasiński, M. Kulesza, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2002, wersja elektroniczna, komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1.

[29] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1.

[30] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1, M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1. Odmiennie: C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 2, jak również P. Zaborniak, "Organizacyjno-prawne formy realizacji zadań gospodarczych samorządu terytorialnego", CASUS 2001, nr 2, s. 17.

[31] S. Dudzik, "Działalność gospodarcza samorządu terytorialnego. Problematyka prawna", Kraków 1998, s. 182.

[32] Postanowienie SN z 28 marca 1995 r., sygn. akt I CRN 24/95, Orzecznictwo Sądu Najwyższego 1995, nr 7-8, poz. 117.

[33] M. Szubiakowski, Glosa do postanowienia SN z 28 marca 1995 r., sygn. akt I CRN 24/95, Państwo i Prawo 1996, nr 8-9, s. 167-173; C. Kosikowski, Glosa do postanowienia SN z 28 marca 1995 r., sygn. akt I CRN 4/95, Orzecznictwo Sądów Powszechnych 1995, nr 12, s. 251; M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 2.

[34] C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 9.

[35] Wyrok WSA w Gliwicach z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 450/14, LEX nr 1508498.

[36] M. Szydło, "Działalność gospodarcza powiatu", Przegląd Prawa Prywatnego 2008, nr 2, s. 22.

[37] Ibidem.

[38] t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 782.

[39] Wyrok WSA w Szczecinie z 17 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 78/13, orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/29303C146D.

[40] Wyrok WSA w Gdańsku z 13 marca 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 102/12, orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/34507D2872.

[41] P. Kupis, "Nadzór w komunalnych spółkach handlowych - uwagi na tle ustawy o gospodarce komunalnej oraz kodeksu spółek handlowych", Samorząd Terytorialny 2013, nr 6, s. 37-47; A. Modras, op. cit., s. 62; odmiennie: S. Czarnow, "Działalność gospodarcza jednostek samorządu terytorialnego jako element gospodarki komunalnej", Rejent 2002, nr 2-3, s. 26 i nast.

[42] C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1.

[43] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 2; M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 5.

[44] Uchwała RIO we Wrocławiu z 6 września 2006 r., znak 78/06, LEX nr 195710.

[45] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 1, oraz wyrok WSA w Olsztynie z 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 227/13, LEX nr 1361769; wyrok WSA w Gliwicach z 7 września 2009 r., sygn. akt. IV SA/Gl 895/09, LEX nr 758424.

[46] M. Szydło, "Ograniczenia działalności gospodarczej odnoszące się do przedsiębiorstw komunalnych a swobody rynku wewnętrznego we Wspólnocie Europejskiej", Samorząd Terytorialny 2007, nr 6, s. 12 i nast.; J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 2.

[47] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 2.

[48] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 5.

[49] Wyrok WSA w Gliwicach z 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 759/14, orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z 1 lutego 2000 r., sygn. akt II SA/Po 606/99, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 2001, nr 2, poz. 74.

[50] Wyrok WSA w Gliwicach z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 450/14, LEX nr 1508498.

[51] T. Dybowski, "Mienie komunalne", Samorząd Terytorialny 1991, nr 1-2, s. 6.

[52] Wyrok WSA w Gliwicach z 27 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1731/13, orzeczenia.nsa.gov.pl.

[53] Wyrok WSA w Szczecinie z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1109/14, orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Białymstoku z 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 328/14, orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Olsztynie z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 476/14, orzeczenia.nsa.gov.pl.

[54] Wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 433/15, orzeczenia.nsa.gov.pl.

[55] Wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt II GSK 105/05, LEX nr 180740.

[56] Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Go 5/13, orzeczenia.nsa.gov.pl.

[57] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 6.

[58] Wyrok WSA w Rzeszowie z 30 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 213/15, orzeczenia.nsa.gov.pl.

[59] Wyroki WSA w Białymstoku z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 97/13, orzeczenia.nsa.gov.pl, z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 96/13, orzeczenia.nsa.gov.pl, z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 95/13, orzeczenia.nsa.gov.pl.

[60] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 9 u.g.k., teza 7.

[61] R. Szczepaniak, "Podmiotowość prawna spółki komunalnej", Samorząd Terytorialny 2013, nr 5, s. 34-44.

[62] Wyrok NSA z 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2502/10, Legalis nr 353952.

[63] T. Kocowski, "Forma prawna uchwał zgromadzenia wspólników jednoosobowej spółki gminy", Nowe Zeszyty Samorządowe, 2003, nr 3, s. 22.

[64] Wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2445/05, LEX nr 191962.

[65] D. Reśko, T. Wołowiec, "Komunalne spółki prawa handlowego a wykonywanie usług publicznych w świetle prawa zamówień publicznych", Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2013, nr 1, s. 8-15.

[66] M. Szydło, "Ograniczenia..." op. cit., s. 12 i nast.

[67] Orzeczenia TK z 23 października 1995 r., sygn. akt K 4/95, LEX nr 25402 oraz z 13 listopada 1996 r., sygn. akt K 17/96, Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego 1996, nr 5, s. 43.

[68] Wyrok WSA w Gliwicach z 18 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 503/14, LEX nr 1652486, podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 450/14, LEX nr 1508498.

[69] A. Koch, "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością", [w:] A. Koch, J. Napierała (red.), "Prawo spółek handlowych", Kraków 2005, s. 303.

[70] Wyrok WSA we Wrocławiu z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 210/13, orzeczenia.nsa.gov.pl.

[71] T. Skoczyński, "Ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym. Komentarz", LEX 2011, komentarz do art. 14 u.p.p.p., teza 6.

[72] J. Jerzy, "Partnerstwo publiczno-prywatne w gospodarce odpadami komunalnymi, komentarz praktyczny", ABC 2015, teza 1.

[73] T. Skoczyński, "Ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym. Komentarz", LEX 2011, komentarz do art. 14 u.p.p.p., teza 2.

[74] P. Błaszczyk, "Konstrukcja prawna umowy lub statutu spółki w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, cz. 1", Prawo Spółek 2010, nr 2, s. 19-28.

[75] T. Skoczyński, op. cit., komentarz do art. 14 u.p.p.p., teza 9.

[76] Ibidem.

[77] Ibidem.

[78] M. Bejm, "Ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym. Komentarz", Legalis 2014, komentarz do art. 14 u.p.p.p., teza 3.

[79] W. Gonet, "Komentarz do ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym. Wzory umów i pism", LexisNexis 2009, komentarz do art. 14 u.p.p.p., teza 1.

[80] A. Kidyba, "Zawiązanie spółki - kilka uwag na tle ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym", [w:] A. Kidyba, "Skarb Państwa a działalność gospodarcza", LEX 2014.

[81] S. Kozakowski, "Spółka celowa w partnerstwie publiczno-prywatnym", Rejent 2015, nr 1, s. 51-64.

[82] T. Skoczyński, op. cit., komentarz do art. 14 u.p.p.p., teza 12.

[83] S. Kozakowski, op. cit., s. 51-64.

[84] M. Bejm, op. cit., komentarz do art. 14 u.p.p.p., teza 5.

[85] B.P. Korbus, M. Strawiński, "Modele współpracy w ustawie o partnerstwie publiczno-prywatnym" [w:] "Partnerstwo publiczno-prywatne. Nowa forma realizacji zadań publicznych", LexisNexis 2009.

[86] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 16 u.p.p.p., teza 1.