Ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (cz. 3)

Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do wykonywania zadań, o których mowa w art. 1, przez związki międzygminne (związki komunalne), przez miasto stołeczne Warszawa oraz w ramach porozumień komunalnych.

●Powyższy przepis przewiduje, że u.g.k. stosuje się do wykonywania zadań własnych nie tylko przez poszczególne JST, lecz także:

1) przez związki międzygminne (związki komunalne),

2) przez miasto stołeczne Warszawę,

3) w ramach porozumień komunalnych.

●Od 1 stycznia 2016 r. brzmienie komentowanego przepisu zmieni się na podstawie art. 16 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1045; dalej: ustawa nowelizująca). Po jej wejściu w życie art. 5 u.g.k. uzyska brzmienie: "Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do wykonywania zadań, o których mowa w art. 1, przez związki międzygminne, związki powiatów, związki powiatowo-gminne (związki komunalne), przez miasto stołeczne Warszawę oraz w ramach porozumień komunalnych".

●Ze zmiany tej wynika, że regulacje u.g.k. stosuje się nie tylko w odniesieniu do związków międzygminnych, lecz także związków powiatów oraz związków powiatowo-gminnych. W konsekwencji rozszerzeniu ulega zakres znaczeniowy pojęcia "związki komunalne", które będzie obejmować: związki międzygminne, związki powiatów oraz związki powiatowo-gminne.

Nowelizacja precyzuje zatem pojęcie związków komunalnych, niwelując przy tym pojawiające się w literaturze wątpliwości, czy przepisy u.g.k. stosuje się również do innych związków JST niż związki międzygminne[1].

●Przepis zakłada "odpowiednie" stosowanie regulacji u.g.k. w odniesieniu do wyżej wymienionych podmiotów. Oznacza to, że zasady prowadzenia gospodarki komunalnej przez JST będą odnosić się również do wskazanych wyżej podmiotów, choć niekiedy konieczne będzie zmodyfikowanie normy, a czasami wręcz odstąpienie od jej zastosowania. Odpowiednie stosowanie konkretnych przepisów prawa oznacza bowiem dokonanie modyfikacji treści stosowanej normy prawnej w zakresie, w jakim jest to niezbędne ze względu na konieczność dopasowania jej treści do przepisu odsyłającego w drodze wykładni, która nie doprowadzi do sprzeczności z innymi regulacjami w danej kwestii[2]. Odnosząc się zatem do zagadnienia gospodarki komunalnej, należy przyjąć, że wymienionym w komentowanym przepisie podmiotom będzie przysługiwać prawo powierzania wykonywania zadań z zakresu gospodarki komunalnej w drodze umowy na zasadzie art. 3 ust. 1 u.g.k. Natomiast kompetencjami przewidzianymi w art. 4 ust. 1 u.g.k. będą dysponować np. organy stanowiące związki międzygminne zamiast organów stanowiących JST[3].

●Komentowany art. 5 u.g.k. stanowi podstawę zaspokajania potrzeb wspólnot samorządowych, których samodzielne zrealizowanie przez jedną JST może sprawiać trudności natury finansowej, organizacyjnej, technicznej lub kadrowej[4]. Przyjmuje się, że w art. 5 u.g.k. ujęte są zadania należące do zakresu gospodarki komunalnej, mimo że na gruncie samorządowych ustaw ustrojowych związki JST i porozumienia komunalne mogą być zawierane celem realizacji wszystkich zadań publicznych. Ze względu jednak na specyfikę zakresu przedmiotowego u.g.k. (por. komentarz do art. 1 u.g.k.) należy uznać, że rozwiązania przewidziane w u.g.k. znajdą zastosowanie jedynie do wykonywania zadań własnych JST przekazanych związkom lub innym podmiotom na podstawie porozumienia. Ponadto muszą one mieścić się w sferze użyteczności publicznej, chyba że chodzi o wykonywanie zadań w formach przewidzianych w art. 9 i 10 u.g.k. Wynika to z tego, że instytucje związków i porozumień komunalnych są pochodną kompetencji JST i dlatego obowiązują również ograniczenia nałożone na JST w u.g.k.[5]. W odniesieniu do związków komunalnych i porozumień komunalnych obowiązują zatem również rygory z zakresu przepisów finansowych i budżetowych[6].

Związki międzygminne

●Zasady tworzenia i funkcjonowania związków międzygminnych reguluje rozdz. 7 u.s.g. Organem stanowiącym i kontrolnym związku międzygminnego jest zgromadzenie związku, składające się z wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin uczestniczących w danym związku. W odniesieniu do zgromadzenia związku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rady gminy. Natomiast organem wykonawczym związku międzygminnego jest zarząd powoływany i odwoływany przez zgromadzenie spośród jego członków, ewentualnie spośród innych osób, lecz w liczbie nie większej niż 1/3 składu zarządu i tylko w przypadkach, gdy statut związku na to zezwala. Naczelny Sąd Administracyjny (Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach) w wyroku z 22 kwietnia 2002 r.[7] uznał, że skoro do zgromadzenia związku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rad gmin, to organ ten może m.in. podejmować uchwały - oczywiście w granicach posiadanych uprawnień. W przypadku art. 4 do zgromadzenia związku będą więc należały kompetencje rad gmin co do wyboru sposobu realizacji powierzonego zadania i wyboru formy, w jakiej będzie się to odbywać, oraz kompetencje do ustalenia cen i opłat lub sposobu ich ustalania[8]. Ponadto przyjmuje się, że zgromadzenie związku może przenieść te kompetencje na zarząd związku gmin[9]. Należy wyjaśnić, że taki rodzaj przeniesienia kompetencji nie wystąpi w przypadku porozumień komunalnych, ponieważ nie powstaje wówczas samodzielny podmiot, który może wyodrębnić swoje organy. Zatem to organy JST-sygnatariuszy porozumienia będą korzystać ze swych kompetencji[10]. Warto również przywołać pogląd, że związek komunalny może być przekształcony w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółkę akcyjną. Natomiast jest wątpliwe, czy związek komunalny może utworzyć jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż oznaczałoby to istnienie dwóch podmiotów powołanych do realizowania tych samych zadań [11]. J. Zięty twierdzi jednak, że nie ma przeszkód, by związek komunalny utworzył spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością czy też spółkę akcyjną celem realizacji zadań z zakresu gospodarki komunalnej[12]. Stoi on także na stanowisku, że dopuszczalne jest powierzenie przez związek wykonywania zadań podmiotom trzecim na zasadzie art. 3 u.g.k.[13].

●Analogiczne zasady jak w przypadku związków międzygminnych przewiduje rozdz. 7 u.s.p. regulujący tworzenie i działalność związków powiatów. Organem kontrolnym i stanowiącym będzie zatem również zgromadzenie związku, składające się jednak z dwóch reprezentantów każdego z powiatów uczestniczących w związku. Organem wykonawczym będzie natomiast zarząd związku, powoływany przez zgromadzenie wyłonione spośród swych członków. Również w tym przypadku dopuszczalne jest zawarcie w statucie związku możliwości wyboru członka zarządu spoza składu zgromadzenia, jednak nie więcej niż 1/3 tego składu. Należy zaznaczyć, że na mocy ustawy nowelizującej skreślony zostaje art. 74 u.s.p., przewidujący, że miasto na prawach powiatu może tworzyć związki i zawierać porozumienia komunalne z gminami. W to miejsce wprowadzone zostaną zaś art. 72a-72c u.s.p. regulujące zasady powoływania i funkcjonowania związków powiatowo-gminnych celem wspólnego wykonywania przez gminę i powiat zadań publicznych, w tym wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Co do zasady do takiego rodzaju związku stosować się będzie odpowiednio przepisy dotyczące związku powiatów. Przewidziana będzie możliwość przystąpienia gminy do takiego związku, który tym samym przekształci się w związek powiatowo-gminny. Zgodnie z nowo dodanym art. 73b u.s.g. taki sam skutek będzie miało przystąpienie powiatu do związku międzygminnego.

●Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej[14], powyższe zmiany były podyktowane specyfiką obszarów funkcjonalnych, w tym obszarów metropolitalnych, co powodowało, że formy współpracy JST nie były wystarczające dla tych obszarów. Ustawodawca dostrzegł, że charakter zadań publicznych, niejednokrotnie wykraczających poza zakres właściwości jednego szczebla samorządu terytorialnego, wymaga stworzenia ram prawnoorganizacyjnych dla możliwości ich wykonywania, w szczególności wspólnie przez gminy i powiaty. Założeniem projektu było to, by związki gminno-powiatowe realizowały zadania komplementarne na szczeblu gminnym i powiatowym. Natomiast sam mechanizm funkcjonowania związku powiatowo-gminnego miał być identyczny z istniejącymi rozwiązaniami dotyczącymi związków międzygminnych oraz związków powiatów. Głównym celem nowelizacji było zapewnienie większej elastyczności w tworzeniu i funkcjonowaniu związków komunalnych. Dlatego w projekcie wyjaśniono, że zaproponowane rozwiązania nie ograniczają terytorialnie możliwości tworzenia takiego związku do powiatu i gmin znajdujących się na jego terenie. Nie określają również kategorii zadań realizowanych przez związek, tak jak obecnie nie ma ograniczenia w zakresie tworzenia związków międzygminnych i powiatowych oraz zawierania porozumień między związkami a powiatami albo organami administracji rządowej. Ustawodawca dodał również, że proponowane przepisy jako elastyczne miały umożliwić dostosowywanie przez samorząd rozwiązań, pod nadzorem wojewody, do uwarunkowań i potrzeb lokalnych, które w związku z rozwojem i zmianami społeczno-gospodarczymi ewoluują w czasie. Potrzeba uelastycznienia procedur tworzenia, modyfikowania i przystępowania do związków rzeczywiście istniała. W praktyce instytucja ta nie cieszyła się wyjątkową popularnością, przez co brak bogatego orzecznictwa w tym zakresie[15].

Osobowość prawna

●Związki komunalne mają osobowość prawną, co wynika z art. 65 ust. 2 u.s.g. oraz art. 66 ust. 2 u.s.p. Oznacza to, że są one w pełni samodzielnymi i odrębnymi podmiotami prawa. Związki międzygminne, chociaż tworzone są przez JST dla wspólnego wykonywania zadań publicznych, nie mają statusu JST. Są one oddzielną kategorią jednostek organizacyjnych mających osobowość prawną, których nie można zaliczyć ani do kategorii "gminna jednostka organizacyjna", ani do kategorii "gminna osoba prawna" - są podmiotami odrębnymi od JST[16]. Tym samym mogą one uczestniczyć w obrocie prawnym, również w ramach gospodarki komunalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 7 lutego 2011 r.[17] wyraził pogląd, że wszelkie prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym, związane z wykonywaniem przekazanych mu we właściwej formie zadań, przechodzą z mocy prawa na właściwe organy tego związku. W konsekwencji związek staje się podmiotem uprawnionym i zobowiązanym do realizacji przekazanych mu zadań, a równocześnie gmina traci uprawnienie do wykonywania zadań publicznych w takim zakresie, w jakim wykonuje je związek. WSA we Wrocławiu uznał, że biorąc pod uwagę charakter prawny związku, a więc to, że ma on osobowość cywilnoprawną i publicznoprawną, chodzi o uzgodnione przez gminy przekazanie (powierzenie) zadań gmin, które związek będzie realizował w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Związkowi mogą być przekazane wszelkie zadania publiczne gmin, zarówno te, których realizacja następuje w formach administracyjnoprawnych, jak i te, które mogą być realizowane w formach cywilnoprawnych. Podobny pogląd występuje również w literaturze. Związek komunalny jako osoba prawna może w pełni korzystać ze swoich uprawnień płynących z przyznanej jej osobowości prawnej i w zakresie kształtowania przez gminę stosunków cywilnoprawnych mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego, o ile ustawa szczególna nie stanowi inaczej[18].

●W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. związki JST nabywają osobowość prawną po zarejestrowaniu w rejestrze związków prowadzonym przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej, z dniem ogłoszenia statutu (art. 68 ust. 1 i 2 u.s.g., art. 68 ust. 1 i 2 u.s.p.). Od 1 stycznia 2016 r. rejestracja związku odbywać się będzie na podstawie zgłoszenia wojewody, zawierającego oświadczenie o zgodności z prawem uchwał w przedmiocie utworzenia związku. Z uwagi na to, że wykreślone zostaną przepisy art. 68 ust. 2 u.s.g. i art. 68 ust. 2 u.s.p., wydaje się, że związki JST będą nabywać osobowość prawną już z dniem podjęcia stosownej uchwały, zamiast dopiero po dokonaniu rejestracji i ogłoszeniu statutu. Innymi słowy, z dokonanej zmiany wynika, że wpis związku do rejestru będzie miał charakter deklaratoryjny zamiast konstytutywnego, tak jak do tej pory.

●Przymiot osobowości prawnej powoduje, że związki komunalne wykonują przekazane im zadania we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność (art. 65 ust. 1 u.s.g., art. 66 ust. 1 u.s.p.), przy czym prawa i obowiązki związane z wykonywaniem zadań publicznych przekazanych związkowi - które należą do JST tworzących dany związek - przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku (art. 64 ust. 3 u.s.g., art. 65 ust. 3 u.s.p.). Zasada ta pozostanie aktualna również po wejściu w życie ustawy nowelizującej.

●Nie ulega wątpliwości, że danemu związkowi mogą być powierzone tylko zadania publiczne oraz prawa i obowiązki należące do zakresu kompetencji JST uczestniczących w danym związku[19]. Niedopuszczalne byłoby przekazanie związkowi zadań i uprawnień, którymi nie dysponują same JST[20]. Nie ma natomiast przeszkód, by gmina zdecydowała o przekazaniu związkowi jedynie częściowego wykonywania danego zadania, choć może to stwarzać w praktyce problemy z rozgraniczeniem kompetencji gminy i związku oraz ze skoordynowaniem realizacji podzielonego zadania. W takiej sytuacji związek będzie realizował zadanie wyłącznie w zakresie przekazanej części, a w pozostałej - gmina. Wykonanie tak przekazanego zadania musi przebiegać w sposób, który nie narusza wzajemnie zakresu realizacji obu podmiotów, tj. gminy i związku. Częściowe przekazanie zadania może jednak prowadzić do praktycznych problemów związanych ze współdziałaniem, a także z określeniem granic kompetencji poszczególnych podmiotów[21].

●Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 22 września 2009 r.[22] podkreślił, że cechą charakterystyczną związku międzygminnego jest jego celowość. Związek międzygminny jest podmiotem powoływanym dla realizacji określonego w ustawie celu, jakim zgodnie z art. 64 ust. 1 u.s.g. jest wspólne wykonywanie zadań publicznych. WSA w Krakowie wyjaśnił, że biorąc pod uwagę charakter prawny związku, a więc to, że ma on osobowość cywilnoprawną i publicznoprawną, chodzi o uzgodnione przez gminy przekazanie (powierzenie) zadań gmin, które związek będzie realizował w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Związkowi mogą być przekazane wszelkie zadania publiczne gmin, zarówno te, których realizacja następuje w formach administracyjnoprawnych, jak i te, które mogą być realizowane w formach cywilnoprawnych. Istotne zastrzeżenie poczynił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 listopada 2008 r.[23], zwracając uwagę, że przejście praw i obowiązków na związek nie powoduje, że wygasają zadania gminy.

Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 6 maja 2011 r.[24], stwierdzając, że związek - z woli zrzeszonych w nim gmin - wyręcza je w realizacji powierzonych mu zadań. Jego pozycja, oceniana pod kątem przedmiotu działalności, nie jest więc odmienna od pozycji zrzeszonych gmin; nie jest on też "jednostką wyspecjalizowaną", zawodowo trudniącą się wykonywaniem powierzonych zadań, lecz organizacją gmin umożliwiającą im połączenie sił w celu łatwiejszego i o większej skali zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnot gminnych. Należy również powołać się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 8 października 2014 r.[25], zgodnie z którym formuła związku międzygminnego jest oparta na dobrowolności. Gminy zatem mogą, a nie muszą korzystać z tej formy współpracy w celu wykonywania zadań publicznych. W ramach takiej współpracy związek wykonuje wspólnie zadania publiczne zrzeszonych gmin, działając w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Przysługują mu więc takie same uprawnienia i obowiązki, jakie mają gminy w związku z wykonywaniem przekazanych zadań. Zdaniem NSA brak jest przy tym racjonalnego powodu, aby przyjąć, że gmina cedując swoje kompetencje na związek międzygminny, nie ponosiła kosztów związanych z udziałem jej przedstawicieli w działaniach mających na celu realizację powierzonych zadań, w tym związanych z uczestnictwem w obradach organów związku. W związku z tym NSA podkreślił, że rada gminy, która podejmuje decyzję o utworzeniu związku międzygminnego, musi przeprowadzić analizę koniecznych nakładów, a także spodziewanych korzyści, jakie może odnieść gmina, przystępując do takiego związku.

Porozumienia komunalne

●Kolejną formą współdziałania JST jest porozumienie komunalne. Zachodzą jednak wątpliwości, co należy rozumieć pod pojęciem "porozumienia komunalne", ponieważ brak jednolitości w terminologii u.g.k. i ustaw regulujących ustrój samorząd terytorialnego, co zdaniem doktryny świadczy o znacznym niechlujstwie legislacyjnym ustawodawcy[26]. Termin "porozumienia komunalne" początkowo, tj. w dacie uchwalenia u.g.k., odnosił się wyłącznie do porozumień pomiędzy gminami. Taki stan istniał do czasu wprowadzenia trójszczeblowego systemu samorządu terytorialnego. Pojęcie "porozumienia komunalne" pojawiło się wówczas w art. 74 u.s.p. i dotyczyło porozumień zawieranych pomiędzy miastami na prawach powiatu a gminami. Z kolei w art. 74 u.s.g. pojawiło się pojęcie porozumień międzygminnych, art. 8 ust. 2a u.s.g. wprowadził zaś możliwość zawierania przez gminę porozumień z powiatami lub województwami, na podstawie których gmina może wykonywać zadania z zakresu właściwości powiatu oraz zadania z zakresu właściwości województwa. Dodatkowo należy wskazać na przepisy u.s.p. przewidujące porozumienia zawierane pomiędzy powiatami (art. 73 u.s.p.), porozumienia zawierane pomiędzy powiatem a gminą (art. 4 ust. 5 u.s.p.), porozumienia zawierane przez powiat z jednostkami lokalnego samorządu terytorialnego, a także z województwem, na którego obszarze znajduje się terytorium powiatu (art. 5 ust. 2 u.s.p.). Przepisy u.s.w. wprowadziły pojęcia porozumień zawieranych pomiędzy województwami oraz porozumień zawieranych przez województwo z jednostkami lokalnego samorządu terytorialnego z obszaru województwa (art. 8 ust. 2 u.s.w.). Mimo że tylko w jednym przypadku występuje wprost pojęcie "porozumień komunalnych" (art. 74 u.s.p.), to przyjmuje się, że nie obejmuje ono swym znaczeniem wyłącznie porozumień miast na prawach powiatu z gminami. W oparciu o wykładnię celowościową[27] uznaje się szerokie rozumienie tego terminu[28], ponieważ porozumienia zawierane we wszystkich wymienionych konfiguracjach są swego rodzaju umowami prawa publicznego, za pomocą których określona lub określone JST powierzają innej jednostce samorządowej prowadzenie konkretnie wskazanych w danym porozumieniu zadań publicznych, należących do zakresu właściwości jednostek powierzających[29]. Są to porozumienia szczególnego rodzaju, które muszą charakteryzować się określonymi cechami podmiotowymi, przedmiotowymi i funkcjonalnymi[30]. Ustalenie to jest istotne z tego względu, że art. 74 u.s.p. ulega wykreśleniu 1 stycznia 2016 r. Przy przyjęciu dosłownego rozumienia pojęcia porozumień komunalnych, tj. jako porozumienia miast na prawach powiatu z gminami, mogłoby się okazać, że komentowany artykuł u.g.k. nigdy nie znalazłby zastosowania i stałby się tzw. normą pustą, gdyż nie istniałaby taka instytucja prawna, do której ten przepis się odwołuje.

●Skutkiem zawarcia przez JST porozumienia jest powierzenie wybranej jednostce realizacji zadania publicznego. Gmina lub powiat realizujące zadania na mocy tego porozumienia przejmują prawa i obowiązki pozostałych jednostek. Należy mieć na uwadze, że porozumienie komunalne jest czynnością prawną dwu- lub wielostronną, zawieraną pomiędzy osobami prawnymi, niezależnymi od siebie, niepowiązanymi więzami organizacyjnymi[31]. Oznacza to, że w przypadkach porozumienia komunalnego pozostają te same struktury organizacyjne, a jedynie następuje zmiana właściwości organu wykonującego zadania i kompetencje[32]. Nie jest natomiast wykluczone, żeby w ramach porozumienia powołać jakieś struktury dla zapewnienia jego właściwej realizacji. Należy jednak podkreślić, że takie struktury będą pełnić jedynie funkcję pomocniczą i nie są obowiązkowe (jak w przypadku związków komunalnych), a ponadto nie będzie możliwe powierzenie im kompetencji przewidzianych w ustawach dla organów administracji publicznej[33].

●Kwestię różnicy między porozumieniem a związkiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie) w wyroku z 27 września 1994 r.[34], w którym stwierdził, że instytucja porozumienia komunalnego stanowi szczególną formę współdziałania międzykomunalnego, odmienną wobec instytucji związków międzygminnych. Sąd podkreślił, że gmina wykonująca zadania publiczne objęte porozumieniem przejmuje prawa i obowiązki pozostałych gmin związane z powierzonymi jej zadaniami, a gminy te mają obowiązek udziału w kosztach realizacji powierzonego zadania. Wyjaśnił również, że na mocy porozumienia nie tworzy się nowej struktury organizacyjnej, a gmina przejmująca w tym trybie zadania publiczne realizuje je poprzez swoje organy i jednostki organizacyjne. Sąd dodał jednak, że charakter prawny związków komunalnych i porozumień komunalnych jest zbliżony w tym sensie, że mogą być one zawierane w celu realizacji tych samych celów, a kwestia wyboru odpowiedniej formy współdziałania komunalnego pozostawiona jest gminie. Wybór ten nie może jednak prowadzić do zacierania prawnych różnic pomiędzy instytucją związku komunalnego i instytucją porozumienia komunalnego, a także pomiędzy wymienionymi formami współdziałania w formie publicznoprawnej a współdziałaniem w formach cywilnoprawnych (różnego typu umowy).

●Należy wyjaśnić, że decyzja o zawarciu przez daną JST porozumienia należy do organów stanowiących na zasadzie wyłącznej kompetencji (art. 18 ust. 2 pkt 11 i 12 u.s.g., art. 12 pkt 8a u.s.p., art. 18 pkt 12 u.s.w.). Choć JST przejmująca wykonywanie określonego zadania będzie dokonywała wszelkich związanych z tym czynności realizacyjnych (na podstawie kompetencji przejętych wraz z zawarciem porozumienia), to jednak publicznoprawną odpowiedzialność za zrealizowanie tego zadania w dalszym ciągu będzie ponosić JST powierzająca wykonanie zadania[35]. Dlatego postuluje się, by w porozumieniach znalazły się zapisy dające JST przekazującej zadanie prawo do kontroli sposobu wykonywania tego zadania przez drugą JST, której powinno się umożliwić wyegzekwowanie środków finansowych na realizację zadań[36]. Z tych powodów zaleca się wstępne ustalenie warunków porozumienia, przykładowo w formie umowy przedwstępnej[37]. Uważa się również, że zawarcie porozumienia powinno być poprzedzone negocjacjami pomiędzy JST w celu uzgodnienia istotnych postanowień tego porozumienia[38]. Poniżej przedstawiono przykładowe wzory dokumentów związanych z zawieraniem przez JST porozumień komunalnych, tj. uchwały o przejęciu przez gminę zadań powiatu [wzór 1] oraz samego porozumienia pomiędzy powiatem a gminą [wzór 2 - s. 4].

●Ze względu na to, że w przypadku porozumień komunalnych określone zadanie w dalszym ciągu będzie wykonywać JST, a nie inny nowo powstały podmiot, w literaturze pojawiają się poglądy kwestionujące zasadność polecenia ustawodawcy, by "odpowiednio" stosować przepisy u.g.k. w przypadku porozumień komunalnych. Skoro bowiem zadanie wciąż ma być realizowane przez JST, to przepisy u.g.k. należy stosować wprost, ponieważ to właśnie do JST skierowane są regulacje u.g.k.[39]. Dopuszczalne będzie więc realizowanie w ramach porozumień zadań i kompetencji przewidzianych w u.g.k. i innych ustawach przez JST i ich organy, przy czym należy pamiętać, że powinno to wynikać z treści danego porozumienia. W szczególności JST mogą w porozumieniu zobowiązać się do powołania spółki kapitałowej, która będzie realizowała zadania z zakresu gospodarki komunalnej na rzecz JST zawierających porozumienie[40].

Inne formy współpracy

●Oprócz wymienionych w komentowanym przepisie form współdziałania JST istnieją jeszcze inne, które warto przypomnieć. Można wskazać przede wszystkim uprawnienie do tworzenia stowarzyszeń przez gminy, powiaty i województwa, które przewidują odpowiednio art. 84 i 84a u.s.g., art. 75 u.s.p. oraz art. 8b u.s.w. Celem powołania stowarzyszenia samorządowego jest wspieranie idei samorządu terytorialnego oraz obrony wspólnych interesów. Do stowarzyszeń JST stosuje się odpowiednio przepisy u.p.s. Przyjmuje się, że JST mogą powierzyć stowarzyszeniu prowadzenie działalności polegającej na promowaniu ich walorów czy też realizacji zadań edukacyjnych na terytorium kilku JST. Natomiast stowarzyszenia JST nie mogą być podmiotami regulującymi działalność komunalną, czyli zlecającymi innym podmiotom prowadzenie gospodarki komunalnej. Dopuszczalne jest jednak ubieganie się o realizację zadania z zakresu gospodarki komunalnej jako podmiot zewnętrzny, np. na zasadach określonych w u.p.z.p., jeżeli zakres zadania związany jest z przedmiotem działalności stowarzyszenia[41]. Pozytywną cechą stowarzyszenia jest to, że jest to forma o wiele bardziej elastyczna niż związek komunalny[42].

●Ponadto każdemu ze szczebli samorządu terytorialnego przysługuje prawo przystępowania do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych (odpowiednio: art. 84a u.s.g., art. 75a u.s.p. i art. 76 ust. 3 u.s.w.), co odbywa się na podstawie przepisów ustawy z 15 września 2000 r. o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych (Dz.U. nr 91, poz. 1009 ze zm.).

●Inną formą współdziałania JST jest europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej, które zostało wprowadzone rozporządzeniem (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 lipca 2006 r. w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) (Dz.Urz. UE z 2006 r. L 210, poz. 19). Zasady organizacji EUWT doprecyzowuje ustawa z 7 listopada 2008 r. o europejskim ugrupowaniu współpracy terytorialnej (Dz.U. nr 218, poz. 1390 ze zm.).

Miasto stołeczne Warszawa

●Artykuł 5 u.g.k. stanowi, że przepisy ustawy stosuje się odpowiednio również w odniesieniu do m.st. Warszawy, którego ustrój ulegał wielokrotnym zmianom[43]. Z uregulowań u.u.m.s. wynika, że m.st. Warszawa jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu (art. 1 ust. 1). Powoduje to, że w ramach realizacji zadań własnych Warszawa może posługiwać się formami właściwymi zarówno dla gmin, jak i powiatu. Dlatego uważa się, że nie ma potrzeby, aby przepisy u.g.k. były stosowane "odpowiednio", skoro przepisy dotyczące JST mogą być stosowane bezpośrednio do m.st. Warszawy. Takie uregulowanie mogło być uzasadnione w poprzednim stanie prawnym, kiedy to Warszawa na gruncie ustawy z 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. nr 48, poz. 195 ze zm.) była ustawowym związkiem komunalnym (związkiem międzygminnym). Natomiast obecnie przepisy dotyczące prowadzenia przez JST gospodarki komunalnej powinny być wobec m.st. Warszawy stosowane wprost, tak samo jak w przypadku innych miast na prawach powiatu[44]. Postulaty te nie znalazły swego odzwierciedlenia w ustawie nowelizującej, gdyż w dalszym ciągu m.st. Warszawa pozostaje w kręgu podmiotów wymienionych w art. 5 u.g.k., co do których przepisy u.g.k. mają być stosowane "odpowiednio". Dokonano bowiem jedynie nieznacznej korekty gramatycznej, zamieniając sformułowanie "miasto stołeczne Warszawa" na zwrot "miasto stołeczne Warszawę".

●Szczególny status m.st. Warszawy wynika z tego, że zgodnie z art. 3 u.u.m.s. oprócz zadań przypisanych wszystkim gminom i powiatom, przewidziane są dodatkowe zadania związane ze stołecznym charakterem miasta (tzw. zadania stołeczne), które w szczególności służą zapewnieniu warunków niezbędnych do: 1) funkcjonowania w mieście naczelnych i centralnych organów państwa, obcych przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz organizacji międzynarodowych; 2) przyjmowania delegacji zagranicznych; 3) funkcjonowania urządzeń publicznych o charakterze infrastrukturalnym, mających znaczenie dla stołecznych funkcji miasta. Ustawa uznaje te zadania za zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, w związku z tym powstaje wątpliwość, czy mieszczą się one w sferze gospodarki komunalnej[45]. Niemniej jednak wydaje się, że w praktyce wykonywanie tych zadań przez władze Warszawy z pewnością będzie miało wpływ na funkcjonowanie miasta, także w zakresie użyteczności publicznej i bieżących potrzeb wspólnoty.

Rozdział 2 Samorządowe zakłady budżetowe

1. Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą tworzyć, łączyć, przekształcać w inną formę organizacyjno-prawną i likwidować samorządowe zakłady budżetowe zgodnie z przepisami ustawy oraz przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

2. Samorządowe zakłady budżetowe prowadzą gospodarkę finansową na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

●Zgodnie z ust. 1 komentowanego przepisu właściwym organem w zakresie tworzenia, łączenia, przekształcania w inną formę organizacyjnoprawną oraz likwidowania samorządowego zakładu budżetowego jest organ stanowiący JST. Wszystkie te czynności muszą jednak być wykonywane zgodnie z przepisami szczególnymi u.g.k. oraz u.f.p. [46].

Tworzenie zakładów

●Samorządowy zakład budżetowy może być utworzony jedynie przez radę gminy i radę powiatu. Jest to wyłączna kompetencja tych organów, która nie może być przekazana organowi wykonawczemu. Samorządowe zakłady budżetowe mogą być również tworzone przez m.st. Warszawę i związki międzygminne. Samorządowy zakład budżetowy może być utworzony tylko przez jedną JST czy też związek międzygminny. Nie jest dopuszczalne utworzenie takiego zakładu przez kilka jednostek lub jednostkę i związek międzygminny [47].

Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.f.p. organ stanowiący JST tworzy, łączy, przekształca w inną formę organizacyjno-prawną i likwiduje samorządowy zakład budżetowy. Tworząc samorządowy zakład budżetowy, organ stanowiący JST określa:

- nazwę i siedzibę zakładu,

- przedmiot jego działalności,

- źródła przychodów własnych zakładu,

- stan wyposażenia zakładu w środki obrotowe oraz składniki majątkowe przekazane zakładowi w użytkowanie,

- terminy i sposób ustalania zaliczkowych wpłat nadwyżki środków obrotowych dokonywanych przez zakład do budżetu jednostki samorządu terytorialnego oraz sposób i terminy rocznych rozliczeń i dokonywania wpłat do budżetu.

●Samorządowe zakłady budżetowe mogą być tworzone tylko w celu wykonywania zadań określonych w art. 14 u.f.p. Dlatego powoływanie samorządowych zakładów budżetowych nie należy do sejmików wojewódzkich, ponieważ zadania województwa samorządowego nie dotyczą tego, co zostało wymienione w art. 14 u.f.p. [48]. Odmiennie niż w odniesieniu do jednostek budżetowych ustawa nie wymaga formy statutu dla utworzenia zakładu budżetowego [49].

●Utworzenie samorządowego zakładu budżetowego powinno nastąpić poprzez podjęcie przez organ stanowiący JST stosownej uchwały. Forma uchwały - jako sposób wypowiadania się właściwej rady w sprawach wynikających z przepisów materialnego prawa administracyjnego - jest jedynym sposobem uzewnętrzniania jej stanowiska. Uchwała taka powinna być podjęta, mimo że takiej formy nie zastrzeżono wprost w art. 16 u.f.p., a w art. 22 ust. 1 u.g.k. taką formę zastrzeżono wyłącznie do likwidacji samorządowego zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez wniesienie na pokrycie kapitału spółki wkładu w postaci mienia samorządowego zakładu budżetowego [50].

●Obowiązujące przepisy prawa, odnoszące się do podejmowania uchwał przez organy stanowiące JST, nie określają wprost ich treści [wzór 3]. Zgodnie jednak z dyspozycją par. 143 ZTP do aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady dotyczące projektów aktów normatywnych o charakterze wewnętrznym (uchwał i zarządzeń), projektów aktów wykonawczych (rozporządzeń), a także niektóre zasady dotyczące projektów i zmian (nowelizacji) ustaw. Wprawdzie nie wszystkie uchwały podejmowane przez organy stanowiące JST mają walor aktów prawa miejscowego, ale wszystkie uchwały powinny powyższe wymagania spełniać. Oznacza to, że uchwały tworzące samorządowe zakłady budżetowe powinny zawierać tytuł, przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną podjęcia uchwały oraz przepisy o wejściu uchwały w życie. Przepis ustawy zawierający upoważnienie ustawowe do podjęcia uchwały, czyli podstawa prawna jej podjęcia, powinien zgodnie z par. 121 ust. 1 ZTP rozpoczynać tekst uchwały. Jeżeli upoważnienie ustawowe jest wyrażone w kilku przepisach, jako podstawę prawną uchwalenia uchwały przytacza się przepis, który wskazuje organ upoważniony do jej uchwalenia oraz określa zakres spraw przekazanych do uregulowania w uchwale. Z ZTP wynika także, że podstawową jednostką redakcyjną uchwały powinien być paragraf, a paragrafy można dzielić na ustępy, ustępy na punkty, punkty na litery, a litery na tiret. Projekt uchwały powinien zawierać również uzasadnienie [51].

●Samorządowy zakład budżetowy może być powołany do realizacji zadań własnych JST (wymienionych w art. 14 u.f.p.) z zakresu.:

- gospodarki mieszkaniowej i gospodarowania lokalami użytkowymi,

- dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego,

- wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych,

- utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,

- lokalnego transportu zbiorowego,

- targowisk i hal targowych,

- zieleni gminnej i zadrzewień,

- kultury fizycznej i sportu, w tym utrzymywania terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych,

- pomocy społecznej, reintegracji zawodowej i społecznej oraz rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych,

- utrzymywania różnych gatunków egzotycznych i krajowych zwierząt, w tym w szczególności prowadzenia hodowli zwierząt zagrożonych wyginięciem, w celu ich ochrony poza miejscem naturalnego występowania,

- cmentarzy.

●Zadania własne jednostek samorządu terytorialnego wymienione w art. 14 u.f.p., które mają uzasadniać zastosowanie formy samorządowego zakładu budżetowego, nie wyczerpują w pełni zestawu zadań własnych gminy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 u.s.g. Są uboższe o takie zadania własne, które nie są związane z użytecznością publiczną. Pojęcie zadań użyteczności publicznej zostało w art. 9 ust. 4 u.s.g. powiązane z zadaniami, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. W art. 7 u.g.k. również wprowadzono zakaz prowadzenia działalności wykraczającej poza zadania o charakterze użyteczności publicznej w formie samorządowego zakładu budżetowego [52]. Katalog sfer, w których może przejawiać się aktywność samorządowego zakładu budżetowego, ma charakter zamknięty. Może on więc świadczyć wyłącznie takie usługi, które spełniają łącznie dwa kryteria - są usługami użyteczności publicznej oraz mieszczą się w katalogu zadań wymienionych w art. 14 u.f.p. [53].

●NSA w wyroku z 22 grudnia 2010 r. [54] wskazał, że wykorzystywanie przez JST zakładów budżetowych jest uzasadnione głównie w tych dziedzinach, gdzie przychody z prowadzonej działalności pokrywają w dużym stopniu koszty tej działalności, choć równocześnie nie mogą być ze względów społecznych maksymalizowane i muszą być uzupełniane dotacjami z budżetu. Muszą to być przy tym wyłącznie dziedziny o charakterze użyteczności publicznej.

●Samorządowy zakład budżetowy nie ma osobowości prawnej i działa w imieniu JST, która go utworzyła. Jest jednak podmiotem wyodrębnionym organizacyjnie, majątkowo i finansowo oraz ma odrębną podmiotowość podatkową [55]. Działa jako niesamoistna forma organizacyjno-prawna gospodarki komunalnej - w ramach osobowości prawnej macierzystej JST. Zakłady budżetowe występują w obrocie prawnym w imieniu i na rzecz JST. Uwidacznia się to zwłaszcza w sposobie działalności kierownika danego zakładu budżetowego, który w oparciu o stosowne umocowanie reprezentuje w obrocie właśnie tę jednostkę samorządu i działa w jej imieniu oraz na jej rachunek [56]. Taki sposób działania potwierdza art. 47 u.s.g., zgodnie z którym kierownicy jednostek organizacyjnych gminy nieposiadających osobowości prawnej działają jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta [57]. Odpowiednikiem art. 47 u.s.g. są art. 48 ust. 2 u.s.p. i art. 56 u.s.w. Można przyjąć, że to pełnomocnictwo określa zakres działania kierownika samorządowego zakładu budżetowego, przy którego udzielaniu powinno brać się pod uwagę zakres zadań, do których została ona powołana, określony w statucie jednostki [58]. Samorządowy zakład budżetowy nie posiada zdolności sądowej, w konsekwencji jego kierownik może reprezentować jedynie macierzystą JST w zakresie udzielonego przez organ wykonawczy pełnomocnictwa. Od tej kwestii odróżnić należy możliwość występowania jako podatnik w związku z posiadaną podmiotowością podatkowoprawną lub samodzielnie jako pracodawca. Samorządowy zakład budżetowy nie posiada zdolności sądowej w sprawach cywilnych czy gospodarczych. Zdolność sądową posiada on natomiast w sprawach pracowniczych z uwagi na art. 3 k.p. [59].

●Działalność wykonywana przez samorządowe zakłady budżetowe nie może być przedmiotem opodatkowania pomiędzy zakładami a tworzącymi je JST. Przykładowo w tym zakresie NSA w wyroku z 11 września 2013 r. [60] stwierdził, że mimo takiego stopnia wyodrębnienia zakładu budżetowego ze struktury tworzącej go jednostki samorządowej, które pozwala na uznanie go za odrębnego od tej jednostki podatnika VAT, to jednak realizacja zadań własnych tej jednostki przez jego zakład budżetowy nie tworzy pomiędzy tymi podmiotami takiego stosunku prawnego, na podstawie którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, pozwalających na ich opodatkowanie VAT. W takim bowiem przypadku samodzielny zakład budżetowy nie wykonuje usług na rzecz jednostki samorządowej, lecz działa w jej imieniu jako jej wyodrębniona jednostka organizacyjna, wykonując jej zadania własne, co pozostaje poza przedmiotem regulacji art. 8 u.p.t.u. Nie wyklucza to opodatkowania samodzielnego zakładu budżetowego z tytułu odpłatnego świadczenia na rzecz podmiotów zewnętrznych związanych z prowadzeniem targowiska. Na temat opodatkowania VAT wypowiedział się NSA także w wyroku z 18 października 2011 r. [61]. W orzeczeniu tym stwierdził, że samorządowy zakład budżetowy, wykonując zadania własne JST o charakterze użyteczności publicznej w zakresie gospodarki komunalnej, jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, wykonującą w tym zakresie samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.p.t.u., a zatem ma podmiotowość podatkową VAT odrębną od JST, która go utworzyła. Realizacja przez samorządowy zakład budżetowy zadań własnych tworzącej go JST o charakterze użyteczności publicznej w zakresie gospodarki komunalnej nie stanowi świadczeń (usług w rozumieniu art. 8 u.p.t.u.) podlegających opodatkowaniu VAT pomiędzy tymi podmiotami, co nie wyklucza ich opodatkowania z tytułu ich odpłatnego świadczenia na rzecz podmiotów zewnętrznych (konsumentów czynności w zakresie gospodarki komunalnej).

●26 października 2015 r. NSA uznał jednak, że gmina i jej zakład budżetowy są jednym podatnikiem VAT. Jeśli więc gmina wybuduje inwestycję i przekaże ją zakładowi budżetowemu, to może odliczyć od tego VAT.

Mienie zakładów

●Zgodnie z art. 17 u.g.n. samorządowe jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej nabywają nieruchomości na własność lub w użytkowanie wieczyste odpowiedniej JST. W przypadku nabycia przez samorządową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości gruntowej stanowiącej własność odpowiedniej JST prawo to wygasa. Samorządowym jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej przysługuje do nabytych nieruchomości prawo trwałego zarządu. Możliwe jest także nabycie przez taką jednostkę prawa użytkowania wieczystego. Nie jest jednak możliwe, aby Skarb Państwa lub JST były jednocześnie właścicielem i użytkownikiem wieczystym gruntu. Również użytkownikiem wieczystym nie może być jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej. Tym samym w przypadku, gdy jednostka organizacyjna Skarbu Państwa nabędzie prawo użytkowania wieczystego gruntu, którego właścicielem jest Skarb Państwa, prawo użytkowania wieczystego wygasa, a powstaje prawo trwałego zarządu nieruchomością przysługujące tej jednostce organizacyjnej. Podobnie się stanie, jeżeli samorządowa jednostka organizacyjna nabędzie użytkowanie wieczyste, w sytuacji gdy prawo własności nieruchomości przysługuje JST, która ją utworzyła [62].

●JST tworząc jednostki organizacyjne, jednocześnie określą zakres ich zadań i odpowiadają za finansowanie. Ponadto wyposażają te jednostki w niezbędny majątek, w tym również nieruchomości, które na podstawie art. 18 u.g.n. oddawane są w trwały zarząd, najem i dzierżawę oraz użyczane na cele związane z ich działalnością. Trwały zarząd, jako jedną z prawnych form korzystania z nieruchomości publicznych, uregulowano szczegółowo w rozdziale 5 w art. 43-50 u.g.n. Państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej z mocy niniejszego przepisu wyposażono w zdolność zawierania umów najmu, dzierżawy lub użyczenia ze Skarbem Państwa lub JST. Podobne uregulowania zawiera art. 43 ust. 2 u.g.n., na podstawie którego jednostki organizacyjne mają prawo korzystania z nieruchomości, w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu ich działania, a także mogą dokonywać zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub remontu obiektu budowlanego na nieruchomości, zgodnie z przepisami prawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego. Jednostki te są również upoważnione do oddania, obciążonej trwałym zarządem, nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie w trybie i na zasadach określonych w komentowanej ustawie i odpowiednio za zgodą organu nadzorującego. Najem, dzierżawa i użyczenie to umowy o charakterze zobowiązaniowym (umowy obligacyjne). Do ich zawarcia upoważnieni są kierownicy samorządowych jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, którzy działają jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego odpowiednio przez zarząd województwa, wójta, burmistrza, prezydenta miasta lub zarząd powiatu (por. art. 56 ust. 1 u.s.w., art. 47 ust. 1 u.s.g., art. 48 ust. 2 u.s.p.) [63].

●Artykuł 18 u.g.n. kładzie nacisk na cel oddania w trwały zarząd wynajmowania, użyczania i wydzierżawiania nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej przez Skarb Państwa lub JST. Zezwala bowiem na oddanie nieruchomości w trwały zarząd, najem, dzierżawę lub użyczenie jedynie na cel związany z działalnością jednostki. Tego typu zastrzeżenie w ustawie powoduje, że chodzi o taką działalność jednostki, dla której została ona powołana, a nie o jakąkolwiek inną działalność, jaką właśnie jednostka się zajęła. Zatem cel musi znajdować uzasadnienie w postanowieniach statutowych określających zakres działalności takiej jednostki lub w postanowieniach, jakie zawarte są na ten temat w akcie utworzenia (powołania) jednostki [64].

●Należy jednak stwierdzić - biorąc pod uwagę zarówno przepisy u.g.n., jak i przepisy ustaw ustrojowych dotyczących samorządu terytorialnego oraz u.f.p. - że z art. 18 u.g.n. nie można wywodzić, iż samorządowym i państwowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej mogą być oddawane nieruchomości w najem, dzierżawę lub użyczenie w ramach tej samej osoby prawnej, tj. Skarbu Państwa czy odpowiednio gminy, powiatu czy województwa. Umowy te, uregulowane w kodeksie cywilnym, są instytucjami prawa cywilnego. Każda z tych umów, zawarta np. między powiatem a jego jednostką budżetową, byłaby umową z samym sobą i w świetle przepisów prawa cywilnego nie mogłaby zostać uznana za prawnie skuteczną. Samorządowa jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie ma zdolności prawnej i nie może być stroną umowy cywilnoprawnej. Taka jednostka organizacyjna może otrzymać nieruchomość we władanie od swojej macierzystej osoby prawnej tylko w formie trwałego zarządu, a więc samorządowa jednostka organizacyjna tylko od właściwej JST. Jednostka budżetowa jest formą organizacyjną sektora finansów niemającą osobowości prawnej, co oznacza, że w obrocie cywilnoprawnym nie działa we własnym imieniu, ale wyłącznie w ich imieniu i na ich rzecz (gminy, powiatu czy województwa)[65].[przykład 1]

●Trwały zarząd ustanawia się w drodze decyzji administracyjnej (art. 45 ust. 1 u.g.n.), która w przypadku samorządowych zakładów budżetowych jest wydawana przez organ wykonawczy danej JST [66]. Decyzja ta powinna zawierać:

- nazwę i siedzibę jednostki organizacyjnej, na rzecz której jest ustanawiany trwały zarząd,

- oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz według katastru nieruchomości,

- powierzchnię oraz opis nieruchomości,

- przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania,

- cel, na jaki nieruchomość została oddana w trwały zarząd,

- termin zagospodarowania nieruchomości,

- cenę nieruchomości i opłatę z tytułu trwałego zarządu,

- możliwość aktualizacji opłaty z tytułu trwałego zarządu,

- czas, na który trwały zarząd został ustanowiony. [wzór nr 4 - s. 6]

Procedura likwidacji

●W myśl art. 16 ust. 3 u.f.p. likwidując samorządowy zakład budżetowy, organ stanowiący JST określa przeznaczenie mienia znajdującego się w użytkowaniu tego zakładu. Zakłady budżetowe likwidują organy stanowiące JST w drodze podejmowanych uchwał, określając w nich przeznaczenie mienia znajdującego się w użytkowaniu zakładu oraz wskazując na podmiot przejmujący pozostałe po likwidacji środki pieniężne, należności i zobowiązania zlikwidowanego zakładu [67]. [wzór 5 - s. 7] Uchwała organu stanowiącego JST o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego jest indywidualnym aktem organizacyjnym. Z tego też względu nie podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym [68].

●Organ stanowiący JST przejmuje należności i zobowiązania likwidowanego zakładu (por. art. 16 ust. 6 u.f.p), o ile planowanym następstwem likwidacji nie będzie przekształcenie zakładu budżetowego w inną formę organizacyjno-prawną (np. spółkę). W takiej sytuacji należności i zobowiązania likwidowanego zakładu przejmuje nowo utworzona jednostka [68]. W razie definitywnej likwidacji samorządowego zakładu budżetowego dochodzi do przejęcia zakładu pracy przez urząd gminy (starostwo powiatowe, urząd marszałkowski) w trybie art. 23[1] k.p.[70] [przykład 2]

●Likwidacja zakładu budżetowego możliwa jest w razie niespełniania przez samorządowy zakład budżetowy warunków samofinansowania (niepokrywania kosztów działalności z przychodów własnych) lub gdy jest to uzasadnione względami organizacyjnymi. Decyzję o likwidacji zakładu podejmuje organ, który powołał ten zakład, nie później niż do 31 grudnia danego roku budżetowego[71]. [wzór 5]

Połączenie lub przekształcenie

●O połączeniu samorządowych zakładów budżetowych może postanowić w formie uchwały jedynie organ stanowiący JST. [wzór 6] Jest to wyłączna kompetencja rady gminy, rady powiatu lub sejmiku województwa samorządowego, której organy te nie mogą przekazać zarządowi w powiatach i województwach samorządowych, a w gminach - wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi.

W przypadku połączenia samorządowego zakładu budżetowego organ stanowiący JST wskazuje przeznaczenie mienia, jakie użytkował zakład. Mienie może zostać przekazane do zakładu, który przejął działalność (jest kontynuatorem) zakładu.

Łączenie samorządowych zakładów budżetowych może się dokonać przez przejęcie jednego zakładu przez drugi (per unionem) lub przez utworzenie nowego zakładu z dwóch lub więcej (per incorporationem). Połączenie samorządowych zakładów budżetowych może dotyczyć większej liczby zakładów niż dwóch. Dotyczy to obydwu sposobów łączenia. Należności po samorządowym zakładzie budżetowym nie przejmuje inny zakład, w przypadku gdy następuje ich połączenie przez przejęcie lub utworzenie nowego zakładu. Artykuł 16 ust. 4 u.f.p. zawiera jedynie odesłanie dotyczące odpowiedniego stosowania w zakresie przeznaczenia mienia po łączonym samorządowym zakładzie budżetowym. Przepisy u.f.p. nie mówią nic o tym, że należności i zobowiązania łączonego samorządowego zakładu budżetowego przechodzą na zakład przejmujący lub nowo powstały. Przyjęte rozwiązanie sprawia, że w przypadku przejęcia samorządowego zakładu budżetowego przez inny taki zakład lub połączenia z innym (innymi) w celu utworzenia nowego zakładu, należności i zobowiązania po przyłączanym lub łączonych samorządowych zakładach budżetowych przejmuje JST, która je utworzyła[72].

● Przekształcenie samorządowego zakładu budżetowego w inną formę organizacyjnoprawną, np. jednostkę budżetową lub spółkę kapitałową, wymaga uprzedniej jego likwidacji, tzn. podjęcia uchwały przez organ stanowiący JST. [wzór 7] Kiedy samorządowy zakład budżetowy zostanie zlikwidowany, przestaje istnieć jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej. Powołanie nowego podmiotu wykonującego działalność, jaka była przedmiotem zakładu, może nastąpić bezpośrednio po jego zlikwidowaniu lub w późniejszym okresie. W sytuacji gdy samorządowy zakład budżetowy przestał istnieć, utworzenie nowego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jaką wykonywał zlikwidowany zakład, może pozostawać w luźnym związku z zakładem, który został zlikwidowany. W uchwałach o powołaniu spółki komunalnej nie jest konieczne wskazanie, że spółka ta jest w jakimkolwiek sensie kontynuatorem zlikwidowanego samorządowego zakładu budżetowego. Zakres jej działalności może być inny niż tego zakładu, węższy lub szerszy. Pod względem odpowiedzialności za zobowiązania likwidowanego samorządowego zakładu budżetowego i dochodzenia jego należności istotne znaczenie ma wskazanie w uchwale o likwidacji, czy na miejsce zakładu powstanie inny podmiot (np. spółka) [73].

● Kwestie związane z likwidacją i przekształcaniem zakładów budżetowych oprócz u.f.p. reguluje także u.g.k. Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.g.k. organ stanowiący JST może zdecydować o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez wniesienie na pokrycie kapitału spółki wkładu w postaci mienia samorządowego zakładu budżetowego pozostałego po jego likwidacji. Ustawa ustala, że następuje to w drodze uchwały. Art. 22 ust. 2 u.g.k. mówi, że mienie pozostałe po likwidacji samorządowego zakładu budżetowego może być też wniesione do spółki komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, zawiązanej przez JST. Z kolei art. 23 ust. 1 u.g.n. stanowi, że składniki mienia w zarządzie samorządowego zakładu budżetowego przekształcanego w spółkę stają się majątkiem spółki. Spółka, która powstaje w wyniku przekształcenia, wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością samorządowego zakładu budżetowego (art. 23 ust. 3 u.g.n.) [74].

● Zdaniem A. Mierzwy [75] spółka, do której wniesiono wkład niepieniężny (aport) w postaci mienia samorządowego zakładu budżetowego pozostałego po jego likwidacji, nie będzie mogła posługiwać się tym samym co samorządowy zakład budżetowy numerem identyfikacji podatkowej (NIP). Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 12 ust. 1 u.z.e.i.p. NIP nadany podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego. Istniejące dwa wyjątki od tej zasady nie mają zastosowania do przekształcenia samorządowych zakładów budżetowych. Sukcesja praw i obowiązków podatkowych, po przeprowadzeniu procedury przekształcenia, o której mowa w art. 16 ust. 1, 5 i 7 u.f.p., wynika z art. 93b u.o.p. Zgodnie z tym przepisem art. 93 i 93a par. 1-3 u.o.p. stosuje się odpowiednio do łączenia się i przekształceń komunalnych zakładów budżetowych. Z przepisów tych wynika, że osoba prawna powstała z przekształcenia samorządowego zakładu budżetowego wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki. "Odpowiedniość stosowania", o której mowa w art. 93b u.o.p., należy rozumieć w taki sposób, żespółka powstała z przekształcenia zakładu budżetowego jest uniwersalnym sukcesorem podatkowym tego zakładu, co  znacza, że spółka wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki, które wystąpiłyby w zakładzie budżetowym, gdyby przekształcenie nie nastąpiło [76].

● Na temat gospodarki finansowej samorządowego zakładu budżetowego zobacz komentarz do art. 2 u.g.k.

Działalność wykraczająca poza zadania o charakterze użyteczności publicznej nie może być prowadzona w formie samorządowego zakładu budżetowego.

●Artykuł 7 u.g.k. mówi o zakazie prowadzenia działalności wykraczającej poza zadania o charakterze użyteczności publicznej w formie samorządowego zakładu budżetowego. Oznacza to, że takie zakłady mogą prowadzić jedynie działalność polegającą na bezpośrednim dostarczaniu i świadczeniu (a nie organizowaniu) usług o charakterze użyteczności publicznej, tzn. usług powszechnie dostępnych, świadczonych w sposób bieżący i nieprzerwany, zaspokajających takie potrzeby wspólnoty samorządowej, które można określić jako elementarne, absolutne, podstawowe i występujące powszechnie (w sferze infrastruktury technicznej albo też w sferze infrastruktury społecznej)[77]. Pojęcie "użyteczności publicznej" należy kojarzyć z podporządkowaniem indywidualnej działalności gospodarczej lub indywidualnych uprawnień majątkowych potrzebom szerszej społeczności, przy czym przyjmuje się wąskie rozumienie tego pojęcia[78]. Inaczej mówiąc, istotą komentowanego przepisu jest wyłączenie możliwości wykonywania zadań nieużytecznych publicznie przez działalność samorządowych zakładów budżetowych[79]. Powoduje to, że działalność samorządowych zakładów budżetowych nie będzie nakierowana na osiągnięcie zysków, cena świadczonych przez nie usług powinna zaś być niewygórowana. Przyjmuje się bowiem, że JST, wykonując w sferze użyteczności publicznej nałożone przez ustawy zadania, nie zmierza do wypracowania zysku, którego osiągnięcie zresztą często jest niemożliwe. Natomiast uzyskanie dodatniego wyniku ekonomicznego jest co prawda mile widziane, lecz nie jest to warunek konieczny zaspokajania potrzeb wspólnoty[80]. Zakład budżetowy pokrywa bowiem koszty swojej działalności z przychodów, a nie można wykluczyć sytuacji, w której powstanie nadwyżka przychodów nad wydatkami. Nie przesądza to jednak o tym, że zakład prowadzi wyłącznie działalność gospodarczą nastawioną na osiągnięcie zysku, a nie działalność użyteczności publicznej, ponieważ brak jest normy prawnej zakazującej przy okazji prowadzenia tej działalności osiągnięcia zysku[81].

●W orzecznictwie zwrócono też uwagę, że stwierdzenie, czy konkretne świadczone usługi spełniają przesłanki użyteczności publicznej, powinno być dokonywane w okolicznościach danej sprawy i wymaga sprecyzowania charakteru podejmowanych działań[82]. W odniesieniu do samorządowych zakładów budżetowych obowiązywać będą obostrzenia przepisów u.f.p., jak również przepisów ustrojowych z u.s.g., u.s.p. i u.s.w., które określają tryb ustalania zadań, zasady ich wykonywania oraz tryb sprawowania nadzoru organizacyjnego nad zakładem[83]. Ze względu na treść art. 9 i 10 u.g.k. należy zaś uznać, że prowadzenie działalności poza sferą użyteczności publicznej może odbywać się w formie spółek handlowych[84]. W wyroku z 15 marca 2007 r.[85]

WSA w Gorzowie Wlkp. wyjaśnił, że w sytuacji, gdy  rzedmiotem działania zakładu budżetowego samorządu województwa są zadania z zakresu administracji publicznej wykonywane przez organy administracji województwa jako zadania zlecone administracji rządowej, to jednostki tej nie dotyczą ograniczenia co do dopuszczalnych form prowadzenia działalności wynikające z art. 7 u.g.k. Jednostka organizacyjna samorządu województwa może  rowadzić swą działalność w zakresie, w jakim umożliwia to u.f.p., a w sytuacji gdy ta ustawa dopuszcza  odpłatne wykonywanie przez zakład budżetowy wyodrębnionych zadań, oznacza to możliwość świadczenia przez zakład usług w zakresie mieszczącym się w ramach zadań zleconych jednostki samorządu terytorialnego. W konsekwencji zdaniem WSA w Gorzowie Wlkp. dopuszczalne jest ustalenie w statucie jednostki takiego zakresu świadczonych usług i źródeł uzyskiwania dochodów na pokrycie kosztów swej działalności.

●W kontekście komentowanego artykułu należy ponadto przypomnieć art. 6 ust. 2 u.s.p., który stanowi, że powiat nie może prowadzić działalności gospodarczej wykraczającej poza zadania o charakterze użyteczności publicznej. Zastrzeżenie to dotyczy nie tylko powiatowych zakładów budżetowych, lecz także wszystkich form prowadzenia działalności gospodarczej przez powiat. Skoro powiat może prowadzić działalność gospodarczą tylko w sferze użyteczności publicznej, to a contrario niedopuszczalne jest prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wszystkich zadań własnych[86]. Natomiast uznanie danych inicjatyw powiatu za prowadzenie działalności gospodarczej jest możliwe co do zasady, jeżeli będzie wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, w celu zarobkowym, czyli z wyraźnym zamiarem osiągania lub maksymalizowania czystych zysków[87]. Tylko zatem w odniesieniu do tej ostatniej działalności (tj. działalności zarobkowej) aktualny będzie zawarty w art. 6 ust. 2 u.s.p. zakaz prowadzenia przez powiaty działalności gospodarczej poza sferą użyteczności publicznej. Zakaz ten nie odnosi się natomiast do działalności niemającej charakteru "działalności gospodarczej" (a więc m.in. do działalności niezarobkowej), chociażby była ona wykonywana poza sferą użyteczności publicznej[88].

●Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 2 u.s.w. poza sferą użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne oraz przystępować do nich, jeżeli działalność spółek polega na wykonywaniu czynności promocyjnych, edukacyjnych, wydawniczych oraz na wykonywaniu działalności w zakresie telekomunikacji służących rozwojowi województwa.

●Zakres działalności samorządowych zakładów budżetowych określony jest także w art. 14 u.f.p., wymieniającym zadania własne JST, które mogą być wykonywane w tej formie organizacyjnej. Konstrukcja art. 7 u.g.k. i art. 14 u.f.p. jest zupełnie inna, pierwszy z nich posługuje się bowiem pojęciem nieostrym, zaś drugi zawiera zamknięty katalog zadań, w zakresie których dopuszczalne jest prowadzenie samorządowego zakładu budżetowego. Z uwagi na jego większą szczegółowość art. 14 u.f.p. uznaje się za lex specialis w stosunku do art. 7 u.g.k., stanowiącego lex generalis[89]. Wskazuje się, że nie wszystkie z wyliczonych w art. 14 u.f.g. zadań można bez wahania określić jako zadania z zakresu użyteczności publicznej. Przykładowo gospodarowanie lokalami użytkowymi nie do końca odpowiada bieżącemu i nieprzerwanemu zaspokajaniu zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych[90], podobnie jak zarządzanie nieruchomościami stanowiącymi działalność prywatną[91]. Podobnie art. 14 u.f.p. obejmuje prowadzenie ogrodów zoologicznych, mimo że według przepisów u.s.g. nie stanowi to działalności o charakterze użyteczności publicznej[92]. Pojawia się zatem ryzykowny pogląd, że możliwość powołania samorządowego zakładu budżetowego jest niezależna od treści art. 7 u.g.k., czy wręcz przepis ten nie powinien być stosowany, JST powinny zaś opierać się na art. 14 u.f.p. przy powoływaniu samorządowych zakładów budżetowych[93]. Jest to związane z reorganizacją sektora finansów publicznych dokonaną na mocy u.f.p. oraz przepisów wprowadzających u.f.p.[94], które zakładały, że do końca 2010 roku należało zakończyć likwidację państwowych zakładów budżetowych oraz samorządowych zakładów budżetowych prowadzących działalność w innym zakresie niż wymieniona w art. 14 u.f.p.[95]

●Orzecznictwo nie umniejsza jednak znaczenia wymogu, by działalność zakładów budżetowych miała walor użyteczności publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 grudnia 2010 r.[96] podkreślił, że do wykonywania zadań o charakterze użyteczności publicznej JST mogą wykorzystywać i tworzyć wszelkie dopuszczalne przez prawo formy organizacyjne. Natomiast wykorzystywanie przez JST zakładów budżetowych jest uzasadnione głównie w tych dziedzinach, gdzie przychody z prowadzonej działalności pokrywają w dużym stopniu koszty tejże działalności, choć równocześnie nie mogą być ze względów społecznych maksymalizowane i muszą być uzupełniane dotacjami z budżetu. Muszą to być przy tym wyłącznie dziedziny o charakterze użyteczności publicznej. JST nie mają zaś obowiązku prowadzenia działań gospodarczych wyłącznie w formach typowo komercyjnych, jak spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne[97]. Inaczej mówiąc, pojęcie to dotyczy dziedzin działalności społecznie niezbędnej, w których podmioty prywatne nie są zainteresowane podjęciem działalności, np. z powodu braku opłacalności[98].

●Typową usługą mieszczącą się w kategorii użyteczności publicznej będzie zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków[99]. Podobnie należy odnieść się do usługi polegającej na transporcie zbiorowym, choć konieczne okazało się przesądzenie tej kwestii przez NSA. [przykład 3] To, że katalog zadań ustalony w art. 14 u.f.p. ma charakter zamknięty, wiąże się z niedopuszczalnością prowadzenia przez samorządowe zakłady budżetowe działalności w dziedzinach niewymienionych w tym przepisie. Nieważna będzie więc uchwała, w której JST powołuje do życia samorządowy zakład budżetowy, przypisując mu zadanie (ew. rozszerzając już przekazane uprawnienia) nieodpowiadające zakresowi wyznaczonemu przez art. 14 u.f.p.[przykłady 4-8]

WZÓR 1

Uchwała o przejęciu przez gminę zadań powiatu

Na podstawie art. 8 ust. 2a i art. 18 ust. 2 pkt 11 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515) oraz art. 19 ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 460) Rada Gminy Miłkowice uchwala, co następuje:

Wyraża się wolę przejęcia od Powiatu Legnickiego do wykonywania zadania publicznego zarządzania publicznymi drogami powiatowymi. Wykaz i opis dróg publicznych przejmowanych do zarządzania zawiera załącznik do niniejszej uchwały.

Przejęcie zadań, o których mowa w punkcie I, nastąpi na mocy porozumienia zawartego między Wójtem Gminy Miłkowice a Zarządem Powiatu Legnickiego, regulującego w szczególności wzajemne rozliczenia finansowe.

Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Miłkowice.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

WZÓR 2

Porozumienie między powiatem a gminą

Na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 460), art. 5 ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1445), art. 46 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 513), uchwały Rady Powiatu Legnickiego nr 135/V/2015 z 15 czerwca 2015 r. w sprawie przekazania Gminie Miłkowice zadania zarządzania drogami powiatowymi oraz art. 8 ust. 2a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515) i uchwały Rady Gminy Miłkowice nr 112/V/2015 z 1 lipca 2015 r. w sprawie przejęcia od Powiatu Legnickiego zadania zarządzania drogami powiatowymi;

Powiat Legnicki reprezentowany przez Zarząd w osobach:

1. Wojciech Kowalski - starosta,

2. Zbigniew Pomarański - wicestarosta,

oraz

Gmina Miłkowice reprezentowana przez:

Zdzisława Barana - wójta gminy,

zawierają porozumienie następującej treści:

1. Zarząd Powiatu Legnickiego, działając jako zarządca dróg powiatowych, przekazuje, a Wójt Gminy Miłkowice, działając jako zarządca dróg gminnych, przejmuje prowadzenie zadania zarządzania drogami powiatowymi położonymi na terenie Gminy Miłkowice.

2. Szczegółowy wykaz dróg powiatowych położonych na terenie Gminy Miłkowice i ich długość zawiera załącznik nr 1 do niniejszego porozumienia.

Gmina Miłkowice przyjmuje do realizacji zadania zarządcy dróg powiatowych wynikające z ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 460), w tym:

1) opracowywanie projektów oraz planów rozwoju sieci drogowej oraz bieżące informowanie o tych planach organów właściwych do sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego;

2) opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich;

3) pełnienie funkcji inwestora;

4) utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą;

5) wykonywanie zadań w zakresie inżynierii ruchu;

6) przygotowanie infrastruktury drogowej dla potrzeb obronnych oraz wykonywanie innych zadań na rzecz obronności kraju;

7) koordynacja robót w pasie drogowym;

8) wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg oraz pobieranie opłat i kar pieniężnych;

9) prowadzenie ewidencji dróg, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz udostępnianie ich na żądanie uprawnionym organom;

10) sporządzanie informacji o drogach publicznych oraz przekazywanie ich generalnemu dyrektorowi dróg krajowych i autostrad;

11) wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających;

12) przeciwdziałanie niszczeniu dróg przez ich użytkowników i niekorzystnym przeobrażeniom środowiska mogącym powstać lub powstającym w następstwie budowy lub utrzymania dróg;

13) wprowadzanie ograniczeń lub zamykanie dróg i drogowych obiektów inżynierskich dla ruchu oraz wyznaczanie objazdów drogami różnej kategorii, gdy występuje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia;

14) utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów;

15) nabywanie na rzecz Powiatu Legnickiego nieruchomości pod pasy drogowe dróg powiatowych i gospodarowanie nimi, na podstawie stosownego pełnomocnictwa.

Gmina Miłkowice przyjmuje do realizacji zadania zarządcy dróg powiatowych wynikające z innych przepisów, w tym:

1) odbieranie zawiadomień o zakończeniu robót w pasie drogowym i przywróceniu odcinka pasa do poprzedniego stanu użyteczności;

2) dokonywanie komisyjnego odbioru zajmowanych odcinków pasa drogowego;

3) uzgadnianie planów zabudowy terenów sąsiadujących z pasem drogowym, uzgadnianie projektów i wydawanie opinii w zakresie wynikającym z obowiązujących przepisów;

4) prowadzenie w imieniu i na rzecz Powiatu Legnickiego gospodarki gruntami i innymi nieruchomościami pozostającymi w zarządzie organu zarządzającego drogą.

Gmina przyjmuje do realizacji następujące zadania publiczne wynikające z ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 460), należące do zakresu działania Powiatu Legnickiego, w zakresie dotyczącym dróg położonych na terenie Gminy Miłkowice:

1) ustalanie, pobieranie i egzekwowanie opłat za przejazdy pojazdu nienormatywnego (art. 13 ust. 1 pkt 3);

2) wprowadzanie, ustalanie stawek, pobieranie i egzekwowanie opłat za przejazd pojazdów przez obiekt mostowy lub tunel (art. 13 ust. 2 pkt 1, art. 13d);

3) wprowadzanie, ustalanie stawek, pobieranie i egzekwowanie opłat za przewóz promem osób, zwierząt, bagażu lub pojazdów (art. 13 ust. 2 pkt 2, art. 13e);

4) wymierzanie, pobieranie i egzekwowanie kar za przejazd po drodze powiatowej pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (art. 13g);

5) ustalanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego (art. 40);

6) wyrażanie zgody na umieszczenie urządzenia liniowego (art. 42);

7) wyrażanie zgody na umieszczenie obiektu budowlanego przy drodze (art. 43).

1. Zadania przekazane niniejszym porozumieniem Gmina Miłkowice będzie wykonywała za pośrednictwem właściwych organów w formach przewidzianych prawem.

2. Właściwe organy Gminy Miłkowice w celu realizacji zadań będą podejmowały odpowiednie czynności, tj. uchwały, decyzje administracyjne, umowy, postanowienia, czynności egzekucyjne itd.

3. Czynności gospodarowania nieruchomościami Gmina Miłkowice wykonuje na podstawie odrębnego pełnomocnictwa.

4. Gmina może zadania wynikające z niniejszego porozumienia wykonywać za pośrednictwem zarządu dróg.

Zarząd Powiatu Legnickiego zastrzega sobie prawo nadzorowania, kontrolowania i dokonywania oceny prowadzenia zadań wynikających z niniejszego porozumienia wg kryteriów legalności, celowości i gospodarności.

1. Powiat Legnicki na prowadzenie zadań przekazanych niniejszym porozumieniem będzie Gminie Miłkowice przekazywał dotację celową.

2. Wysokość dotacji na rok 2016 wynosi 200 000 zł (dwieście tysięcy złotych).

3. Dotacja podlega corocznej waloryzacji o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług za rok poprzedni ogłaszany przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

4. Dotacja na dany rok będzie przekazywana w 12 równych ratach miesięcznych, do 15. dnia każdego miesiąca, na rachunek bankowy Gminy Miłkowice.

Opłaty i kary pobrane z tytułu realizacji zadań wynikających z niniejszego porozumienia pozostają w dyspozycji Gminy Miłkowice z przeznaczeniem na realizację zadań wynikających z porozumienia w zakresie zarządzania drogami powiatowymi, w szczególności na remonty, modernizacje i przebudowy dróg powiatowych.

1. Gmina Miłkowice corocznie do 31 stycznia będzie przekazywać Powiatowi Legnickiemu sprawozdanie z realizacji zadań wynikających z porozumienia.

2. Sprawozdanie będzie zawierało szczegółowy wykaz dochodów otrzymanych i pobranych tytułem zadań wynikających z porozumienia, szczegółowy wykaz wydatków i ich przeznaczenie.

3. Środki, o których mowa w punkcie VII i VIII, niewydane w danym roku lub wydane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają przekazaniu Powiatowi Legnickiemu w terminie, o którym mowa w ust. 1.

Gmina Miłkowice z tytułu realizacji zadań objętych porozumieniem ponosi odpowiedzialność wobec Powiatu Legnickiego i osób trzecich.

Gmina Miłkowice w zakresie opłat i kar wynikających z realizacji zadań objętych porozumieniem wydaje decyzje i postanowienia w przedmiocie odroczenia terminu płatności, umorzenia, rozłożenia na raty, zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613). Udzielenie ulgi nie stanowi podstawy do zwiększenia dotacji.

1. Porozumienie zawarto na czas nieokreślony. Każdej ze stron przysługuje prawo pisemnego wypowiedzenia porozumienia z zachowaniem 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia na koniec roku kalendarzowego.

2. W razie rażącego naruszenia przez jedną ze stron postanowień Porozumienia lub nienależytego wykonywania obowiązków, druga strona ma prawo rozwiązać Porozumienie bez zachowania terminu wypowiedzenia przez oświadczenie złożone na piśmie.

Zmiany niniejszego porozumienia wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Porozumienie sporządzono w czterech jednobrzmiących egzemplarzach, po dwa dla każdej ze stron.

Porozumienie wchodzi w życie 1 stycznia 2016 r. i podlega opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego.

GMINA POWIAT

Zdzisław Baran Wojciech Kowalski Zbigniew Pomarański

WZÓR 3

Uchwała o utworzeniu samorządowego zakładu budżetowego

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515), art. 6 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.) oraz art. 14 pkt 1, 3, 6 oraz art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) Rada Miasta uchwala, co następuje:

Tworzy się samorządowy zakład budżetowy pod nazwą "Zakład Gospodarki Miejskiej" z siedzibą w Michałowie przy ul. Pięknej 9, zwany dalej Zakładem.

Przedmiotem działalności Zakładu jest wykonywanie na terytorium Miasta Michałów jego zadań własnych w zakresie:

1) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych;

2) utrzymania czystości i porządku na drogach stanowiących mienie gminy, koszenia poboczy dróg stanowiących mienie gminy, utrzymania kanalizacji deszczowej;

3) utrzymania zieleni gminnej i zadrzewień;

4) utrzymania i zarządzania cmentarzami gminnymi;

5) utrzymywania porządku i czystości na przystankach autobusowych;

6) zapewnienia ogrzewania i utrzymania czystości w budynkach administracyjnych gminy;

7) gospodarki mieszkaniowej i gospodarowania lokalami użytkowymi.

1. Wewnętrzną strukturę organizacyjną Zakładu określa regulamin organizacyjny Zakładu, opracowany przez kierownika Zakładu i zatwierdzony przez burmistrza Michałowa.

2. Burmistrz Michałowa zatrudnia i zwalnia kierownika Zakładu oraz udziela mu i odwołuje pełnomocnictwo do składania oświadczeń woli w imieniu Miasta Michałów w zakresie dotyczącym działalności Zakładu.

3. Burmistrz Michałowa ocenia i kontroluje działalność Zakładu oraz podejmuje decyzje w sprawie nagradzania i premiowania kierownika Zakładu.

Źródłami przychodów własnych Zakładu są:

1) opłaty za dostawę wody i odprowadzanie ścieków;

2) opłaty za korzystanie z cmentarza;

3) opłaty czynszowe za lokale mieszkaniowe i lokale użytkowe;

4) wpływy z działalności własnej zakładu.

1. Udziela się Zakładowi jednorazowej dotacji z budżetu gminy w wysokości 500 tys. (słownie: pięćset tysięcy) na wyposażenie w środki obrotowe.

2. Wyposaża się Zakład w składniki majątkowe w formie nieruchomości, budynków i budowli oraz środków trwałych (środki transportu, maszyny i urządzenia) przejętych w całości w użytkowanie po zlikwidowanym Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej w Michałowie. Zakład przejmuje należności i zobowiązania pozostałe po likwidacji Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Michałowie.

1. Zwalnia się Zakład z obowiązku odprowadzania nadwyżki środków obrotowych do budżetu gminy, z zastrzeżeniem ust. 2

2. Nadwyżkę środków obrotowych zakład przeznacza na inwestycje zakładu.

Wykonanie uchwały powierza się burmistrzowi Michałowa.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia, przy czym Zakład rozpoczyna działalność 1 stycznia 2016 r.

Przewodniczący Rady Miasta

Adam Nowak

PRZYKŁAD 1

Właściwa forma władania nieruchomością

Starostwo przekazało nieruchomość komunalną (z przeznaczeniem na siedzibę) Zarządowi Dróg Powiatowych na podstawie cywilnoprawnej umowy użyczenia. Regionalna Izba Obrachunkowa przeprowadziła kontrolę doraźną wybranych zagadnień gospodarki finansowej powiatu. W jej trakcie zakwestionowano oddanie nieruchomości w użyczenie. Prezes Izby nakazał powiatowi prawidłowo uregulować formę władania nieruchomościami przekazanymi Zarządowi Dróg Powiatowych. Przekazując jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej nieruchomości niezbędne do wykonywania ich statutowej działalności - zdaniem prezesa RIO - należy stosować instytucję trwałego zarządu, stosownie do art. 43 u.g.n. (uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu z 7 marca 2012 r., znak: 6/10/2012, LEX nr 1727124).

PRZYKŁAD 2

Przejęcie przez urząd gminy

Rada gminy podjęła uchwałę, zgodnie z którą został zlikwidowany samorządowy zakład budżetowy, tj. zakład gospodarki komunalnej. Majątek nieruchomy znajdujący się w użytkowaniu zakładu przeszedł pod zarząd wójta. Natomiast ruchomości zostały przekazane urzędowi gminy oraz innym jednostkom organizacyjnym. Termin zakończenia procesu likwidacji zakładu gospodarki komunalnej wyznaczono na 30 września 2015 r. Na 30 dni przed przejęciem pracodawcy pracownicy zakładu zostali pisemnie poinformowani o tym, że nastąpi jego przejęcie przez urząd gminy. Ponadto przekazano informację, że nie ma konieczności rozwiązania umów pracę, gdyż urząd jako nowy pracodawca wstępuje na podstawie art. 23^[1] par. 1 k.p. z mocy prawa w stosunek pracy jako pracodawca. Za zobowiązania wynikające z dotychczasowych stosunków pracy od 1 listopada 2015 r. odpowiada urząd gminy. Ponadto w piśmie tym zawarto pouczenie, że zgodnie z treścią art. 23^[1] par. 4 k.p. w terminie dwóch miesięcy, tj. od 1 listopada 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., pracownik może rozwiązać stosunek pracy za uprzednim siedmiodniowym wypowiedzeniem.

WZÓR 4

Decyzja o oddaniu nieruchomości w trwały zarząd

Bobrowice, 27 czerwca 2015 r.

Na podstawie art. 13 ust. 1, art. 43 ust. 1 i 5 , art. 44, art. 45, art. 82, art. 83, art. 84 i art. 87 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 782 ze zm.) w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515) oraz art. 104 par. 1 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), na wniosek Zespołu Szkół im. Marii Konopnickiej w Bobrowicach,

Zarząd Powiatu Bobrowickiego w składzie:

1. Anna Krzyżaniak,

2. Witold Olszewski,

3. Jadwiga Wróbel,

4. Kazimierz Jankowski,

6. Ewa Jaskólska.

1. Oddaje z dniem 15 czerwca 2016 r. Zespołowi Szkół im. Marii Konopnickiej w Bobrowicach, przy ul. Pięknej 6 - jednostce organizacyjnej Powiatu Bobrowickiego - trwały zarząd na nieruchomości gruntowej zabudowanej, oznaczonej numerami ewidencyjnymi działek: 315/28 o pow. 0,4777 ha, 315/29 o pow. 0,4756 ha, 315/41 o pow. 0,1459 ha, 315/164 o pow. 0,1534 ha, 315/166 o pow. 0,5766 ha, 315/168 o pow. 0,1368 ha, położonej w obrębie 1 miasta Bobrowice, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Lublinie księga wieczysta nr LE1U/000698078/6.

2. Nieruchomość zabudowana jest boiskami sportowymi, budynkiem Auli Forum, budynkiem sali gimnastycznej, segmentem administracyjno-socjalnym, segmentem dydaktycznym z łącznikiem i z węzłem CO. Teren nieruchomości jest uzbrojony, ogrodzony, zagospodarowany i tworzy zorganizowaną całość wraz z monitoringiem.

3. Nieruchomość zostaje oddana w trwały zarząd w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu działania jednostki organizacyjnej, tj. na cele oświatowe szkoły publicznej.

4. Trwały zarząd ustanowiony zostaje na czas nieoznaczony od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

5. Cenę nieruchomości ustala się w wysokości 1 372 270,00 zł (słownie: jeden milion trzysta siedemdziesiąt dwa tysiące dwieście siedemdziesiąt złotych) na podstawie wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym.

6. Ustala się stawkę procentową opłaty rocznej za trwały zarząd w wysokości 0,3 proc. ceny nieruchomości oraz opłatę roczną za trwały zarząd w wysokości 4116,81 zł (słownie: cztery tysiące sto szesnaście złotych 81/100), tj. 0,3 proc. ceny nieruchomości, wynoszącej 1 372 270,00 zł.

7. Opłatę roczną należy wpłacać do 31 marca każdego roku, z góry za dany rok, na numer konta bankowego Starostwa Bobrowickiego w Bobrowicach, bez uprzednich wezwań do zapłaty.

8. Opłatę roczną za 2015 r. w wysokości 2242,73 zł (słownie: dwa tysiące dwieście czterdzieści dwa złote 73/100) wyliczoną proporcjonalnie do okresu korzystania z nieruchomości, należy wnieść w terminie 30 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

9. Wysokość opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości może być aktualizowana nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie.

10. Objęcie nieruchomości w trwały zarząd nastąpi na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego.

W związku z wnioskiem dyrektora szkoły - Zespołu Szkół im. im. Marii Konopnickiej w Bobrowicach - ustanawia się trwały zarząd na nieruchomości gruntowej zabudowanej, oznaczonej numerami ewidencyjnymi działek: dz. 315/28 o pow. 0,4777 ha, 315/29 o pow. 0,4756 ha, 315/41 o pow. 0,1459 ha, 315/164 o pow. 0,1534 ha, 315/166 o pow. 0,5766 ha, 315/168 o pow. 0,1368 ha, położonych w obrębie 1 miasta Bobrowice, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Lublinie księga wieczysta nr LE1U/000698078/6. Nieruchomość zabudowana jest boiskami sportowymi, budynkiem Auli Forum, budynkiem sali gimnastycznej, segmentem administracyjno-socjalnym, segmentem dydaktycznym z łącznikiem i z węzłem CO. Teren nieruchomości jest uzbrojony, ogrodzony, zagospodarowany i tworzy zorganizowaną całość wraz z monitoringiem. Dane techniczne budynku Auli Forum: powierzchnia zabudowy - 1498,50 m², powierzchnia użytkowa - 3032,00 m², kubatura - 15814,00 m³. Dane techniczne budynku sali gimnastycznej: powierzchnia zabudowy - 1808,55 m², powierzchnia użytkowa - 2151,00 m², kubatura - 15749,30 m³. Dane techniczne budynku administracyjno-socjalnego: powierzchnia zabudowy - 810,50 m², powierzchnia użytkowa - 2103,00 m², kubatura - 9223,60 m³. Dane techniczne budynku administracyjno-socjalnego - łącznik: powierzchnia zabudowy - 1279,50 m², powierzchnia użytkowa - 4287,00 m², kubatura - 18 458,00 m³. 4 boiska sportowe o nawierzchni z tartanu: boisko do piłki koszykowej z bieżnią o wymiarach 36,20 m x 18,00 m, boisko do tenisa o wymiarach 35,70 m x 17,95 m, boisko do koszykówki o wymiarach 27,75 m x 16,00 m, boisko do piłki ręcznej o wymiarach 44,00 m x 26,95 m

Nieruchomość zostaje oddana w trwały zarząd Zespołowi Szkół w Bobrowicach z przeznaczeniem na prowadzenie działalności oświatowej należącej do zakresu jego działania. Na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 782 ze zm.) trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Zgodnie z art. 82 tej ustawy za nieruchomość oddaną w trwały zarząd pobiera się opłaty roczne. Opłaty roczne uiszcza się przez cały okres trwałego zarządu, w terminie do 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. W pierwszym roku po ustanowieniu trwałego zarządu opłatę roczną uiszcza się najpóźniej po upływie 30. dnia od dnia, w którym decyzja o oddaniu nieruchomości w trwały zarząd stała się ostateczna. Opłatę te ustala się proporcjonalnie w stosunku do pozostałego do wykorzystania w danym roku okresu trwałego zarządu. Opłaty z tytułu trwałego zarządu ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości. Cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości. Wartość przedmiotowej nieruchomości została oszacowana na kwotę 1 372 270,00 zł (słownie: milion trzysta siedemdziesiąt dwa tysiące dwieście siedemdziesiąt złotych 00/100) przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym. Stawkę procentową ustalono na 0,3 proc. zgodnie z art. 83 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dlatego opłata roczna za trwały zarząd wynosi 4116,81 zł (słownie: cztery tysiące sto szesnaście złotych 81/100).

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji decyzji.

O decyzji niniejszej przysługuje stronie prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, za pośrednictwem Zarządu Powiatu w Bobrowicach, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.

Starosta Bobrowicki

Anna Krzyżaniak

PRZYKŁAD 3

Transport zbiorowy jako zadanie o charakterze użyteczności publicznej

Kierownik zakładu budżetowego zwrócił się do właściwego miejscowo starosty powiatowego o udzielenie temu zakładowi zezwolenia na wykonywanie lokalnego transportu drogowego na obszarze powiatu. Starosta nie uwzględnił tego wniosku, ponieważ zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d. zezwolenia na prowadzenie transportu zbiorowego udzielić można jedynie przedsiębiorcy, zakład budżetowy nie spełnia zaś definicji przedsiębiorcy przewidzianej w art. 4 ust. 1 u.s.d.g., gdyż nie posiada on osobowości prawnej, a przy tym nie wykonuje działalności gospodarczej we własnym imieniu, lecz w imieniu JST, która go utworzyła.

Decyzja starosty nie była uzasadniona, gdyż transport zbiorowy należy do zadań o charakterze użyteczności publicznej, a JST mogą wykonywać tego rodzaju zadania we wszystkich dopuszczalnych formach organizacyjnych, w tym także przewidzianych przepisami u.f.p., u.g.k. oraz ustawami ustrojowymi. Prowadzenie działalności obejmującej lokalny transport drogowy w formie samorządowego zakładu budżetowego dopuszcza wprost art. 14 pkt 4 u.f.p., w związku z czym ograniczenia, na które powoływał się starosta, nie dotyczą przypadków zakładów budżetowych^[100].

WZÓR 5

Uchwała w sprawie likwidacji samorządowego zakładu budżetowego

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515) oraz art. 16 ust. 1, 3 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.),

Rada Miasta Michałowic uchwala, co następuje:

Likwiduje się zakład budżetowy Miasta Michałowice - Miejski Zakład Gospodarki Nieruchomościami w Michałowicach, zwany dalej Zakładem.

Majątek nieruchomy znajdujący się w użytkowaniu Zakładu przechodzi pod zarząd burmistrza, sprawowany za pośrednictwem odpowiedniej komórki Urzędu Miasta i zostanie zagospodarowany lub zbyty zgodnie z zasadami gospodarowania gminnym zasobem nieruchomości.

Majątek ruchomy Zakładu zostanie przekazany Urzędowi Miasta lub innym jednostkom organizacyjnym miasta według ich uzasadnionych potrzeb lub zbyty w sposób zapewniający uzyskanie najwyższej ceny. O przeznaczeniu majątku zdecyduje burmistrz miasta.

Czynności likwidacyjne powinny zostać zakończone do 31 grudnia 2015 r. Czynności likwidacyjne obejmują przede wszystkim: uregulowanie spraw pracowniczych, zamknięcie ksiąg rachunkowych, zarchiwizowanie akt i dokumentów oraz przekazanie ich do archiwum zakładowego Urzędu Miasta, sporządzenie protokołów stanu majątku, wierzytelności i długów, uregulowanie wymagalnych należności, zgłoszenie likwidacji do odpowiednich rejestrów i instytucji, przekazanie majątku zgodnie z par. 2 i 3.

Należności i zobowiązania likwidowanego Zakładu przejmuje Gmina Miasta Michałowice - Urząd Miasta Michałowic.

Wykonanie uchwały powierza się burmistrzowi miasta. Burmistrz może powierzyć wszystkie lub niektóre czynności likwidacyjne wskazanemu przez siebie likwidatorowi.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Przewodniczący Rady Miasta

Adam Lis

WZÓR 6

Uchwała o połączeniu samorządowych zakładów budżetowych

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515) oraz art. 16 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) Rada Gminy Goleniów uchwala, co następuje:

Dokonuje się połączenia zakładów budżetowych: Zakładu Budżetowego Oczyszczalnia, Zakładu Budżetowego Wodociągi i Zakładu Budżetowego Wysypisko w jeden zakład budżetowy o nazwie Gminny Zakład Komunalny.

Składniki mienia łączonych zakładów staną się majątkiem Gminnego Zakładu Komunalnego.

Pracownicy poszczególnych zakładów budżetowych stają się pracownikami Gminnego Zakładu Komunalnego.

Powstały w wyniku połączenia Gminny Zakład Komunalny wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki połączonych zakładów.

Wykonanie uchwały powierza się wójtowi Gminy Goleniów.

Uchwała wchodzi w życie 1 stycznia 2016 r.

Przewodniczący Rady Gminy

Robert Nowak

PRZYKŁAD 4

Wyjście poza katalog

Rada miasta podjęła uchwałę, w sprawie zmiany statutu samorządowego zakładu budżetowego działającego na jej terytorium. W statucie tym znalazły się postanowienia, zgodnie z którymi przedmiotem działalności zakładu w zakresie gospodarki komunalnej miało być "świadczenie usług transportowo-warsztatowych" oraz "realizacja innych branżowych zadań powierzonych przez zleceniodawców". Przedmiot działalności samorządowego zakładu budżetowego nie został sformułowany prawidłowo, ponieważ nie odpowiada on wymogom art. 7 u.g.k. oraz art. 14 u.f.p. Działalność ta musi odpowiadać pojęciu użyteczności publicznej, a ponadto musi mieścić się w zamkniętym katalogu zadań zawartym w powołanym przepisie u.f.p. "Realizacja innych branżowych zadań powierzonych przez zleceniodawców" jest sformułowaniem zbyt niedookreślonym i niejasnym, przez co nie jest nawet możliwe zaklasyfikowanie tak określonego zadania do którejś z kategorii wymienionych w art. 14 u.f.p. "Świadczenie usług transportowo-warsztatowych" należy zaś uznać za rodzaj działalności komercyjnej wykonywanej na rzecz podmiotów zewnętrznych, dlatego nie odpowiada to pojęciu "użyteczności publicznej". Przytoczone zapisy uchwały rady miasta będą zatem obarczone nieważnością^[101].

PRZYKŁAD 5

Udzielanie informacji turystycznej

Rada miasta w uchwale ustaliła stawki przedmiotowe dla Ośrodka Sportu, Rehabilitacji i Rekreacji, działającego w formie samorządowego zakładu budżetowego. Stawki dotacji były zróżnicowane w zależności od rodzaju prowadzonej działalności ośrodka. Rada miasta określiła m.in. stawkę dotacji przedmiotowej na funkcjonowanie Centrum Informacji Turystycznej. Tego rodzaju działalność nie może być prowadzona w formie samorządowego zakładu budżetowego. Nie mieści się ona w katalogu określonym w art.14 u.f.p. Przepis ten w pkt 7 wskazuje co prawda zadania z zakresu kultury fizycznej i sportu, w tym utrzymywania terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych, niemniej jednak trudno uznać, że w tym zakresie mieści się również udzielanie informacji turystycznej. W związku z tym tego rodzaju działalność nie może być prowadzona w formie zakładu budżetowego, a udzielenie dotacji na ten cel było niezgodne z prawem^[102].

PRZYKŁAD 6

Wykonywanie działalności komercyjnej

Rada miasta powołała zakład budżetowy, którego statutową działalnością będzie prowadzenie zarządu nieruchomościami prywatnymi i o własności mieszanej o nieustalonym i ustalonym stanie prawno-własnościowym. W części dotyczącej zarządu nieruchomościami będącymi wyłączną własnością gminy powierzenie tego rodzaju zadania zakładowi budżetowemu nie będzie sprzeczne z prawem. W tym zakresie gminie przysługuje dowolność wyboru formy organizacyjnej. Podobnie będzie w przypadku nieruchomości pozostających w samoistnym posiadaniu gminy, tzn. takich nieruchomości, którymi gmina włada jakby była ich wyłącznym właścicielem. Natomiast niedopuszczalne będzie zajmowanie się przez zakład budżetowy zarządem nieruchomościami prywatnymi i o własności mieszanej, gdyż wykracza to poza zakres użyteczności publicznej. Wiąże się to bowiem z zaspokajaniem indywidualnych potrzeb tylko tych mieszkańców gminy, którzy wraz z gminą mają udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. W związku z tym przyjmuje się, że taka działalność ma charakter komercyjny^[103].

PRZYKŁAD 7

Prowadzenie hotelu

Rada gminy w uchwale w sprawie zmiany budżetu gminy przeznaczyła określoną kwotę na wykonanie projektu budowlano-wykonawczego "budynku hotelu z restauracją i basenem". Takie przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do zakresu użyteczności publicznej. Inwestycja nakierowana jest bowiem na uzyskiwanie w przyszłości zysków z działalności hotelu i restauracji. Nie ma ona na celu zaspokajania zbiorowych potrzeb mieszkańców, a w szczególności dotyczy to budowy hotelu, w którym przede wszystkim przebywać będą osoby przyjezdne, niemające stałego zamieszkania na terytorium gminy^[104].

PRZYKŁAD 8

Finansowanie gazety

Rada miasta powołała Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji, stanowiące samorządowy zakład budżetowy. Centrum zaczęło wydawać gazetę finansowaną ze środków gminnych, a także z wpływów z płatnych reklam i ogłoszeń. Autorami artykułów na temat lokalnych wydarzeń byli pracownicy podlegli służbowo burmistrzowi. Tego rodzaju działalność zakładu budżetowego nie jest dozwolona, gdyż nie odpowiada to pojęciu użyteczności publicznej. Dopuszczalne, a nawet wskazane, jest wydawanie przez JST biuletynów, mających wyłącznie charakter informacyjny. Niezgodność z prawem wystąpi zaś, jeżeli periodyk zawiera szerszy zakres informacji, dotyczących nie tylko działań samorządu, lecz także innych wydarzeń. O tym, że dana publikacja nie jest biuletynem informacyjnym, będą świadczyć zwłaszcza opinie i oceny autorów na temat działalności władz lokalnych. Trzeba też zwrócić uwagę, że zamieszczania płatnych reklam i ogłoszeń nie uznaje się za zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W podanym przykładzie zgodność z prawem praktyki wydawania gazety przez zakład budżetowy jest wątpliwa nie tylko z uwagi na naruszenie zakazu przewidzianego w art. 7 u.g.k., lecz także zasad konstytucyjnych. Prowadzi to bowiem do naruszenia zasady wolności słowa, funkcji kontrolnej mediów oraz ich obiektywizmu, zwłaszcza gdy autorami publikacji są osoby podległe władzom lokalnym. Stanowi to także zagrożenie z punktu widzenia ochrony konkurencji, ponieważ gazety JST, w przeciwieństwie do gazet prywatnych, są dotowane z publicznych środków, a przy tym JST mogą mieć lepszą sieć dystrybucji egzemplarzy^[105].

WZÓR 7

Uchwała o przekształceniu samorządowego zakładu budżetowego

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h i pkt 12 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515) oraz art. 16 ust. 1, 3, 5 i 7 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 855 ze zm.), Rada Gminy Goleniów uchwala, co następuje:

Z dniem 31 grudnia 2015 r. postanawia się dokonać likwidacji zakładu budżetowego pod nazwą "Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie" w celu przekształcenia w jednostkę budżetową pod nazwą "Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie".

Pracownicy zakładu budżetowego Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie, pozostający w stosunku pracy w dniu jego likwidacji, z dniem 1 stycznia 2016 r. stają się pracownikami jednostki budżetowej Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie w trybie art. 23^[1] ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).

Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych zakładu budżetowego według stanu na 31 grudnia 2015 r. podlegają wpłacie na rachunek gminy.

Majątek zakładu budżetowego Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie postanawia się przekazać jednostce budżetowej pod nazwą "Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie",

Bilans zamknięcia zakładu budżetowego Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie jest bilansem otwarcia jednostki budżetowej pod nazwą "Zakład Usług Komunalnych w Goleniowie".

Pozostałe po likwidacji środki pieniężne, należności i zobowiązania zlikwidowanego zakładu przejmuje gmina Goleniów.

Wykonanie uchwały powierza się wójtowi gminy Goleniów.

Uchwała wchodzi w życic z dniem podjęcia.

Przewodniczący Rady Gminy

Robert Nowak

Przypisy

[1] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2008, wersja elektroniczna, komentarz do art. 5 u.g.k., teza 1.

[2] Wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 845/13, LEX nr 1342952.

[3] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 3.

[4] C. Banasiński, M. Kulesza, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2002, wersja elektroniczna, komentarz do art. 5 u.g.k., teza 2.

[5] J. Zięty, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", Legalis 2012, wersja elektroniczna, komentarz do art. 5, teza 7. Odmienny pogląd, niezezwalający na wykonywanie zadań poza sferą użyteczności publicznej na zasadzie art. 10 u.g.k.: W. Dłużewski, "Ustawa o gospodarce komunalnej - nadal nie rozwiązany problem zakresu komercyjności przedsiębiorczości gminnej", Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1997, nr 7-8, s. 25.

[6] Więcej o finansach związków komunalnych: J. Kastelik, "Gospodarka finansowa związku komunalnego", Administracja 2007, nr 2, s. 126-160; A. Bartosiewicz, "Przekazanie mienia komunalnego w związku ze zmianą granic gmin a VAT", Finanse Komunalne 2011/12, s. 60-64; M. Ofiarska, "Niektóre kategorie uchwał budżetowych związków jednostek samorządu terytorialnego w świetle działalności nadzorczej regionalnych izb obrachunkowych", Finanse Komunalne 2013/1-2, s. 130-139; M. Kasiński, "Związki międzygminne a działalność nadzorcza regionalnych izb obrachunkowych", Samorząd Terytorialny 1994, nr 5, s. 27-34.

[7] Wyrok NSA (OZ w Katowicach) z 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 3174/01, LEX nr 1693482.

[8] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 7.

[9] W. Gonet, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz. Wzory umów i regulaminów", LexisNexis 2010, wersja elektroniczna, komentarz do art. 5 u.g.k., teza 2.

[10] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 7.

[11] A. Agopszowicz, P. Wagner, "Mienie związków i porozumień komunalnych - artykuł dyskusyjny", Samorząd Terytorialny 1995, nr 6, s. 42.

[12] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 7.

[13] Ibidem.

[14] Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Druk nr 2656, s. 12 i 13, www.sejm.gov.pl.

[15] L. Kieres, "Związek komunalny - zagadnienia stosowania prawa", Finanse Komunalne 1996, nr 6, s. 5, a także: tenże, "Ustrój i zadania celowych związków gmin", Samorząd Terytorialny 1994, nr 3, s. 5.

[16] Wyrok NSA z 24 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1585/08, LEX nr 595838.

[17] Wyrok WSA we Wrocławiu z 7 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 559/10, LEX nr 994086.

[18] A.A. Oleszko, "Ustanowienie zarządu sądowego na mieniu komunalnym", Samorząd Terytorialny 1992, nr 9, s. 3.

[19] Z. Leoński, "Formy współdziałania w samorządzie terytorialnym", Samorząd Terytorialny 1995, nr 4, s. 55.

[20] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 2.

[21] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 4.

[22] Wyrok WSA w Krakowie z 22 września 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1077/08, LEX nr 554326.

[23] Wyrok NSA z 7 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1216/08, LEX nr 533146.

[24] Wyrok SN z 6 maja 2011 r., sygn. akt II CSK 409/10, LEX nr 863960.

[25] Wyrok NSA z 8 października 2014 r., sygn. akt II OSK 1275/14, LEX nr 1565808.

[26] C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 1.

[27] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 3.

[28] C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 5.

[29] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 5; por. również L. Kieres, "Związki i porozumienia komunalne", Samorząd Terytorialny 1991, nr 10, s. 9; pogląd odmienny, uznający cywilnoprawny charakter porozumienia komunalnego: A. Agopszowicz, P. Wagner, op. cit., s. 42.

[30] L. Wengler, "Wygaśnięcie porozumienia komunalnego (zagadnienia wybrane)", Samorząd Terytorialny 2006, nr 5, s. 37.

[31] L. Wengler, "Uwagi o niektórych aspektach porozumienia komunalnego", Samorząd Terytorialny 1997, nr 4, s. 34.

[32] Z. Leoński, Glosa do wyroku NSA (OZ w Łodzi) z 27 września 1994 r., sygn. akt SA/Łd 1906/94, Orzecznictwo Sądów Polskich 1996/3/ 52.

[33] L. Wengler, "Porozumienie komunalne zawierane między województwami - podstawowe zagadnienia", Gdańskie Studia Prawnicze 2000/2, s. 615.

[34] Wyrok NSA (OZ w Lublinie) z 27 września 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1906/94, Wspólnota 1995/ 32, s. 16.

[35] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 5.

[36] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 6.

[37] L. Kieres, op. cit., s. 8.

[38] M. Ciepiela, "Mienie związków komunalnych - wątpliwości dotychczasowe i nowe", Samorząd Terytorialny 2000, nr 7-8, s. 42.

[39] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 6 oraz C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 7.

[40] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 7.

[41] W. Gonet, , op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 4.

[42] P. Klimek, "Współpraca jednostek samorządu terytorialnego - stowarzyszenie czy związek", Finanse Komunalne 2012/5, s. 13 i 19-20.

[43] H. Izdebski, "Ustrój Warszawy a ustrój metropolii europejskich", Samorząd Terytorialny 2015, nr 3, s. 75-86.

[44] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 5 u.g.k., teza 7.

[45] Ibidem.

[46] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 6 u.g.k., teza 1.

[47] W. Gonet, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz. Wzory umów i regulaminów", LexisNexis 2010, wersja elektroniczna, komentarz do art. 6 u.g.k., teza 1.

[48] C. Kosikowski, "Ustawa o finansach publicznych. Komentarz", LexisNexis 2011, wersja elektroniczna, komentarz do art. 16 u.f.p., teza 1.

[49] L. Lipiec-Warzecha, "Ustawa o finansach publicznych. Komentarz", ABC 2011, wersja elektroniczna, komentarz do art. 16 u.f.p.

[50] A. Mierzwa [w:] A. Bartoszewicz, J. Ciak, M. Duda, A. Gorgol, B. Kołosowska, B. Kucia-Gusciora, J. Lenczuk, A. Mierzwa, M. Münnich, J. Patyk, P. Pomorski, P. Smolen, "Ustawa o finansach publicznych. Komentarz", pod red. P. Smolena, Wydawnictwo Beck 2015, wersja elektroniczna, komentarz do art. 16 u.f.p., teza 3.

[51] Ibidem.

[52] C. Kosikowski, op.cit., komentarz do art. 14 u.f.p., teza 2.

[53] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubuskiego z 18 maja 2011 r., znak: NK.I.4131.169.2011.SDUD, LEX nr 963542.

[54] Wyrok NSA z 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1091/09, LEX nr 1125246.

[55] E. Malinowska-Misiąg (w:) M. Bitner, R. Cieślak, M. Frysztak, A. Mikos-Sitek, W. Misiąg, A. Nowak-Far, P. Zapadka, E. Kornberger-Sokołowska, M. Humel-Maciewiczak, E. Malinowska-Misiąg, L.Opioła, T. Skica, K. Szmaj, J. Zdanukiewicz, "Ustawa o finansach publicznych. Komentarz", pod red. W. Misiąga, Wydawnictwo Beck 2015, wersja elektroniczna, komentarz do art. 16 u.f.p., teza I.1.

[56] Por. wyrok WSA w Warszawie z 6 lipca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2083/04, Legalis.

[57] Por. wyrok SN z 21 czerwca 2005 r., sygn. akt II PK 312/04, OSNP 2006/3-4/47 i postawienie WSA w Łodzi z 18 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 615/09, Wspólnota 2010/4/31. W zakresie reprezentacji gminy i udzielania pełnomocnictw zobacz: G. Bieniek, "W sprawie reprezentacji gminy jako osoby prawnej", Rejent 2003/2, s. 21 oraz Z. Kuniewicz, "Reprezentacja gminy przez pełnomocnika", Radca Prawny 2003/5, s. 93.

[58] Więcej na ten temat: P. Chmielnicki, "Zasady reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego w obrocie cywilnym", Samorząd Terytorialny 1999 nr 12, s. 43-48; E. Hadrowicz, "Reprezentacja powiatu - czyżby instytucja wymagająca zmian?", Samorząd Terytorialny 2010, nr 10, s. 22.

[59] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 6 u.g.k., teza 5.

[60] Wyrok NSA z 11 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1385/12, LEX nr 1405180.

[61] Wyrok NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1369/10, Legalis.

[62] A. Tułodziecki (w:) J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", Wydawnictwo Beck 2015, wersja elektroniczna, komentarz do art. 17 u.g.n., teza 1.

[63] D. Pęchorzewski [w:] D. Pęchorzewski, M. Horoszko, "Gospodarka nieruchomościami. Komentarz", Warszawa 2014, wersja elektroniczna, komentarz do art. 18 u.g.n., teza 1 i 2.

[64] E. Bończak-Kucharczyk, "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", Lex 2014, wersja elektroniczna, komentarz do art. 18 u.g.n., teza 3.

[65] E. Klat-Górska (w:) E. Klat-Górska, L. Klat-Wertelecka, "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", Lex 2015, wersja elektroniczna, komentarz do art. 18 u.g.n., teza 2.

[66] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 6 u.g.k., teza 3.

[67] C. Kosikowski, op.cit., komentarz do art. 16 u.f.p., teza 5.

[68] Por. wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 551/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

[69] E. Malinowska-Misiąg, op. cit., komentarz do art. 16 u.f.p., teza III.1.

[70] Por. wyrok NSA z 29 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2449/13, LEX nr 1613359.

[71] L. Lipiec-Warzecha, op. cit., komentarz do art. 16 u.f.p.

[72] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 6 u.g.k., teza 5.

[73] Ibidem.

[74] E. Malinowska-Misiąg, op. cit., komentarz do art. 16 u.f.p., teza III.2.

[75] A. Mierzwa, op.cit., komentarz do art. 16 u.f.p., teza 5.

[76] Por. wyrok WSA w Kielcach z 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/KE 407/10, Legalis; interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 7 stycznia 2010 r., znak: Nr ILPB3/423-892/09-4/ŁM z 7 stycznia 2010 r., www.mofnet.pl.

[77] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 7 u.g.k., teza 1.

[78] S. Czarnow, "Komunalna działalność gospodarcza a zadania publiczne samorządu terytorialnego", Samorząd Terytorialny 2002, nr 10, s. 43; Ł. Węgrzynowski, "Cywilnoprawne skutki naruszenia art. 7 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej", Przegląd Sądowy 2012/3, s. 80.

[79] P. Zaborniak, "Organizacyjno-prawne formy realizacji zadań gospodarczych samorządu terytorialnego", CASUS 2001/2, s. 17.

[80] M. Ciepiela, "Formy komunalnej działalności gospodarczej", Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2001/6, s. 18.

[81] Wyrok WSA we Wrocławiu z 5 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 110/11, LEX nr 1129377.

[82] Postanowienie SN z 18 maja 2011 r., sygn. akt III CZP 22/11, Legalis nr 317650.

[83] C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., komentarz do art. 7 u.g.k.; więcej o nadzorze nad działalnością gospodarczą JST: M. Cilak, "Problem krzyżowania się kompetencji nadzorczych wojewody i regionalnych izb obrachunkowych w sferze działalności gospodarczej samorządu terytorialnego", Finanse Komunalne 2013/1-2, s. 40-47, więcej o ograniczeniach działalności gospodarczej JST: M. Szydło, "Ograniczenia działalności gospodarczej odnoszące się do przedsiębiorstw komunalnych, a swobody rynku wewnętrznego we Wspólnocie Europejskiej", Samorząd Terytorialny 2007, nr 6, s. 9-36.

[84] M. Handel, P. Świątek, "Czy wydawanie gazety samorządowej przez jednostki samorządu terytorialnego jest realizacją ich ustawowych zadań?", Finanse Komunalne 2009/6, s. 69.

[85] Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 15 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Go 748/06, Legalis nr 164924.

[86] M. Bator, "Prowadzenie przez powiat działalności gospodarczej w drodze nabycia od Skarbu Państwa akcji Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej", Nowe Zeszyty Samorządowe 2011/1, s. 2.

[87] M. Szydło, "Działalność gospodarcza powiatu", Przegląd Prawa Publicznego 2008/2, s. 22.

[88] Ibidem.

[89] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 7 u.g.k., teza 3.

[90] Ibidem.

[91] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubuskiego z 20 października 2011 r., znak: NK.I.4131.368.2011.MGRZ, Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego z 2011, nr 120, poz. 2238.

[92] C. Kosikowski, op.cit., komentarz do art. 14 u.f.p., teza 3.

[93] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 7 u.g.k., teza 3.

[94] Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1241 ze zm.).

[95] L. Lipiec-Warzecha, op. cit., komentarz do art. 14 u.f.p.

[96] Wyrok NSA z 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1091/09, LEX nr 1125246.

[97] P. Zaborniak, Glosa do wyroku NSA z 22 grudnia 2010 r., syg. akt II GSK 1091/09, Samorząd Terytorialny 2012, nr 4, s. 87.

[98] Wyrok NSA (OZ w Gdańsku) z 9 stycznia 2003 r., sygn. akt SA/GD 1968/02, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2003/4, poz. 105.

[99] Wyrok WSA w Gliwicach z 23 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA/Gl 129/04, Legalis nr 884914, a także wyrok WSA w Gliwicach z 13 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Gl 280/05, Legalis nr 954294.

[100] Wyrok NSA z 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1091/09, LEX nr 1125246, a także wydany wskutek tego orzeczenia wyrok WSA we Wrocławiu z 5 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 110/11, LEX nr 1129377, por. również wyrok WSA w Krakowie z 10 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1677/05, Legalis nr 1141277.

[101] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubuskiego z 18 maja 2011 r., znak: NK.I.4131.169.2011.SDUD, Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego z 2011, nr 76, poz. 1464.

[102] Uchwała RIO w Poznaniu z 12 stycznia 2011 r., znak: 1/04/11, Nowe Zeszyty Samorządowe 2011/2, s. 30; należy uważać na poglądy odmienne, (lecz nieaktualne z uwagi na obowiązujące przepisy u.f.p.), które nie zaliczają zadań z dziedziny sportu do zakresu użyteczności publicznej: wyrok NSA (OZ w Gdańsku) z 6 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1977/99, Legalis nr 1169591, wyrok NSA (OZ w Gdańsku) z 9 stycznia 2003 r., sygn. akt SA/Gd 1968/02, Legalis nr 74089.

[103] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody lubelskiego z 3 sierpnia 2011 r., znak: NK-II.4131.277.11, Nowe Zeszyty Samorządowe 2011/5, s. 80, a także wyrok NSA (OZ we Wrocławiu) z 11 września 2003 r., sygn. akt II SA/Wr 1234/03, Wspólnota 2004/5, s. 56, wyrok WSA w Gliwicach z 14 stycznia 2014 r., sygn. akr IV SA/Gl 176/13, Legalis nr 787322, wyrok WSA w Olsztynie z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1369/12, Legalis nr 582855; odmienny pogląd, dopuszczający zarządzanie przez gminę nieruchomością wspólną: wyrok NSA (OZ we Wrocławiu) z 11 września 2003 r., sygn. akt II SA/Wr 1234/03, Legalis nr 73685.

[104] Uchwała RIO w Katowicach z 5 lipca 2005 r., znak: 65/XVII/2005, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2006/1/14, str. 96.

[105] Interpretacja RIO w Łodzi z 20 grudnia 2013 r., znak: WA 4120-15/2013/w, www.bip.lodz.rio.gov.pl; stanowisko Kolegium RIO we Wrocławiu z 7 maja 2014 r., w sprawie wydawania gazety gminnej, www.swieradowzdroj.pl, wystąpienie pokontrolne RIO we Wrocławiu z 28 sierpnia 2013 r., znak: WK.60/402/K-22/13, http://www.bip.wroclaw.rio.gov.pl, szerzej o zagadnieniu wydawania prasy przez JST: M. Handel, P. Świątek, op. cit., D. Głowacka, A. Ploszka, "Wydawanie gazet przez jednostki samorządu terytorialnego - wątpliwości konstytucyjne", Samorząd Terytorialny 2014, nr 11, s. 75-83 ; L. Pokrzycka, "Kondycja prasy lokalnej w Polsce", Infos, Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych, 2013/6; S. Michalczyk, "Czasopisma samorządowe a idea wolności prasy", Samorząd Terytorialny 1997, nr 5, s. 55-62; E. Gierach, "Wydawanie i finansowanie przez organ samorządu terytorialnego gazety o zasięgu lokalnym", Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych 2008/2, s. 137.