Umorzenie z mocy prawa jednak bez decyzji?

Spór o decyzje

Przypomnijmy, że we wrześniu 2021 r. weszła w życie nowa regulacja (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), przesądzająca, że wszystkie niezakończone postępowania, w których od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło co najmniej 30 lat, mają zostać umorzone z mocy prawa. Nie przewidziano w tej kwestii wyjątków - zmiana objęła również te postępowania, które znajdowały się na zaawansowanym etapie rozpatrywania w sądzie. Od samego początku główną osią sporu była kwestia formy umorzenia postępowań. Przedstawiciele rządu stali na stanowisku, że skoro umorzenie następuje z mocy prawa, to nie trzeba wydawać formalnej decyzji administracyjnej. Przeciwnego zdania było wielu prawników (wśród nich m.in. prof. Jan Zimmermann, wieloletni kierownik Katedry Prawa Administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego). Głównym argumentem tych ostatnich było to, że decyzja zapewnia stronie prawo do odwołania się do sądu administracyjnego w momencie, gdy nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w jednym z pierwszych wyroków (sygn. akt I SAB/Wa 250/21) uznał, że decyzja jest jedyną prawidłową formą zakończenia postępowania, nawet w tak specyficznej sytuacji. Praktyka organów administracyjnych pozostała jednak niejednolita.

Usunięcie wątpliwości

Ale jeżeli nowy projekt resortu sprawiedliwości rzeczywiście wejdzie w życie, decyzja faktycznie przestanie być wymagana w momencie, gdy postępowania umarza się z mocy prawa. Ministerstwo zaznacza, że chodzi przede wszystkim o jednoznaczne przesądzenie, jak mają postępować organy umarzające sprawy na podstawie poprzedniej nowelizacji k.p.a. Zakres jej obowiązywania będzie jednak szerszy i bardziej ogólny.