Energetyki. Lada chwila ograniczenia w sprzedaży
Od 1 stycznia 2024 r. zmienią się zasady dystrybucji napojów energetycznych (tzw. energetyków), a ściślej „napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny”, bo tak nową kategorię produktów sensytywnych definiują przepisy ustawy z 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1718; dalej: nowelizacja u.z.p.). Najbardziej spektakularną zmianą – zarówno dla handlu, jak i konsumentów – jest to, że od nowego roku napojów energetyzujących nie kupią już osoby poniżej 18. roku życia. Należy zauważyć, że początkowo autorzy nowelizacji u.z.p. – jeszcze na etapie projektu – przewidywali wprowadzenie także daleko idących ograniczeń w reklamie napojów energetycznych, wzorowanych na regulacjach dotyczących alkoholu. Jednak finalnie zrezygnowano z wprowadzenia tego typu ograniczeń, tłumacząc to koniecznością notyfikacji przepisów nowelizacji u.z.p. do Komisji Europejskiej, co znacząco wydłużyłoby czas procedowania projektu. Ostatecznie nowelizacja u.z.p. zakończyła się na dodaniu zaledwie kilku nowych przepisów, przy czym ich treść budzi wiele wątpliwości interpretacyjnych. W efekcie niektórzy przedsiębiorcy zastanawiają się, kogo obejmą nowe przepisy, jak dostosować się do zmian? Jaka odpowiedzialność grozi za naruszenie wprowadzonych zakazów? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Zmiany mniejsze, niż zapowiadano
Ramka 1
Obowiązek notyfikacji dotyczy aktów prawnych, które zawierają przepisy techniczne. Projekt ustawy nowelizującej został pierwotnie zgłoszony w ramach systemu TRIS, jednak w toku prac legislacyjnych notyfikacja ta została wycofana. Tymczasem w opinii Biura Legislacyjnego Kancelarii Senatu projekt nowelizacji u.z.p., w zakresie, w jakim wprowadza zakaz sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny oraz nakłada na producentów i importerów obowiązek oznaczenia takich napojów, może jednak wypełniać przesłanki uznania go za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. f dyrektywy 2015/1535. Tymczasem brak notyfikacji przepisów zgodnie z art. 5 wspomnianej dyrektywy stanowi naruszenie obowiązków z niej wynikających. W konsekwencji Komisja Europejska może wszcząć postępowanie w tej sprawie i podjąć dalsze kroki, włącznie ze skierowaniem sprawy do Trybunału Sprawiedliwości UE. Także zainteresowane podmioty mogą dochodzić swoich praw przed sądem krajowym. ©℗
Na początku jednak przypomnijmy, dlaczego Polska w ogóle wprowadza ograniczenia w zasadach dystrybucji energetyków. Otóż zainteresowanie polskiego ustawodawcy dotychczasowymi zasadami obrotu napojami energetycznymi wzbudziły niepokojące statystyki dotyczące spożycia produktów zawierających kofeinę lub taurynę przez dzieci i młodzież. I tak zgodnie z przywołanymi w uzasadnieniu projektu nowelizacji u.z.p. danymi pochodzącymi z raportu „External Scientific Report. Gathering consumption data on specific consumer groups of energy drinks”, publ. 6 marca 2013 r., s. 2, który został opracowany przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), spożywanie napojów energetyzujących deklarowało w Unii Europejskiej aż 68 proc. nastolatków w wieku 10–18 lat i 18 proc. dzieci w wieku 3–10 lat. Dla porównania: w grupie dorosłych odsetek ten wynosił 30 proc. Z kolei jak wskazują krajowe badania, które zostały przeprowadzone w 2021 r. („Krajowe badanie sposobu żywienia i stanu odżywienia populacji polskiej”, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa; Stoś K., Rychlik E., Woźniak A., Ołtarzewski M., Wojda B., Przygoda B., Matczuk E., Pietraś E., Kłys W.), regularne spożycie napojów energetyzujących w grupie wiekowej 10–17 lat deklarowało aż 35,7 proc. chłopców i 27,4 proc. dziewcząt. Mając na uwadze te niepokojące dane, polski ustawodawca uznał, że konieczne jest podjęcie odpowiednich działań w celu wyeliminowania spożywania napojów energetycznych przez dzieci i młodzież. W uzasadnieniu projektu nowelizacji wskazano bowiem na negatywny wpływ spożywania tego rodzaju napojów na zdrowie fizyczne i psychiczne, a dzieci i młodzież stanowią pod tym względem grupę szczególnego ryzyka.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.