Kontrola wdrożenia standardów ochrony małoletnich: obowiązek bez rygorów

Ustawa o ochronie małoletnich nałożyła dodatkowe obowiązki na pracodawców lub innych organizatorów, zatrudniających osoby, których obowiązki w ramach stosunku pracy lub danej działalności są związane z kontaktami z dziećmi (wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, ze świadczeniem porad psychologicznych, z rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi). Do najważniejszych należą:

► Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie małoletnich dyrektor placówki, której działalność wiąże się z kontaktami z dziećmi, musi weryfikować każdą osobę przed nawiązaniem z nią stosunku pracy lub przed dopuszczeniem jej do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem i ww. dyrektor ma obowiązek uzyskać informacje, czy dane osoby są umieszczone w rejestrze z dostępem ograniczonym lub w rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja ds. przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie w rejestrze. Wymienione w tej regulacji dwa rejestry wchodzą w skład Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.

► Obowiązek ten wynika z art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie małoletnich, zgodnie z którym „osoba, o której mowa w ust. 1, przedkłada pracodawcy lub innemu organizatorowi informację z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie przestępstw określonych w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2023 r. poz. 172 oraz z 2022 r. poz. 2600), lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego”. Osoba, o której mowa w ust. 1, to oczywiście przyszły pracownik lub osoba niebędąca pracownikiem, ale dopuszczona do działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, ze świadczeniem porad psychologicznych itd.

► Zgodnie z art. 21 ust. 4 ustawy o ochronie małoletnich osoba, o której mowa w ust. 1, mająca obywatelstwo innego państwa niż Rzeczpospolita Polska, przedkłada pracodawcy lub innemu organizatorowi informację z rejestru karnego państwa obywatelstwa uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi. Zadaniem pracodawcy jest odebranie od przyszłego pracownika informacji z odpowiednika KRK, działającego w państwie obywatelstwa osoby zatrudnianej lub dopuszczanej do działalności z małoletnimi.

► Artykuł 21 ust. 5 ustawy o ochronie małoletnich stanowi, że przyszły pracownik „składa pracodawcy lub innemu organizatorowi oświadczenie o państwie lub państwach, w których zamieszkiwał w ciągu ostatnich 20 lat, innych niż Rzeczpospolita Polska i państwo obywatelstwa, oraz jednocześnie przedkłada pracodawcy lub innemu organizatorowi informację z rejestrów karnych tych państw uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi”. Tak więc jeśli przyszły pracownik mieszkał w ciągu ostatnich 20 lat za granicą, musi dostarczyć pracodawcy oświadczenia o państwach zamieszkania, a także informacje uzyskane z rejestrów, które w tych krajach są odpowiednikami KRK. Zgodnie z art. 21 ust. 7 ustawy o ochronie małoletnich wyjątek stanowi sytuacja, gdy dane państwo nie prowadzi rejestru karnego – wówczas wystarczy samo oświadczenie na ten temat złożone wraz z oświadczeniem, że dana osoba nie była prawomocnie skazana w tym państwie„za czyny zabronione odpowiadające przestępstwom określonym w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz nie wydano wobec niej innego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż dopuściła się takich czynów zabronionych, oraz że nie ma obowiązku wynikającego z orzeczenia sądu, innego uprawnionego organu lub ustawy stosowania się do zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, z rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi”.

► Obowiązek ten wynika z art. 22b ustawy o ochronie małoletnich. W standardach, w sposób dostosowany do charakteru i rodzaju placówki lub działalności, określa się w szczególności:

1) zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim a personelem placówki lub organizatora, a w szczególności zachowania niedozwolone wobec małoletnich;

2) zasady i procedurę podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego;

3) procedury i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego, zawiadamianie sądu opiekuńczego oraz w przypadku instytucji, które mają takie uprawnienia, osoby odpowiedzialne za wszczynanie procedury Niebieskie karty;

4) zasady przeglądu i aktualizacji standardów.