Jak sfinansować szkolenia i studia

Urząd pracy może zapłacić bezrobotnemu za jego szkolenie i studia podyplomowe. Będzie on musiał jednak oddać pieniądze, jeśli przerwie szkolenie lub studia.

Urząd pracy może opłacić bezrobotnemu część lub całkowite koszty szkolenia. Jeśli starosta wyrazi zgodę na szkolenie zaproponowane przez bezrobotnego, zapłaci za nie maksymalnie kwotę odpowiadającą trzem średnim płacom (obecnie-9,3 tys. zł). Jeśli to urząd pracy skieruje go na szkolenie, wtedy poniesie pełne jego koszty, nawet jeśli okażą się wyższe niż kwota odpowiadająca trzem średnim płacom. Szkolenie powinno trwać nie mniej niż 30 godzin zegarowych w tygodniu. Bezrobotny uzyskuje stypendium. Wynosi ono miesięcznie 120 proc. zasiłku dla bezrobotnych, pod warunkiem że liczba godzin szkolenia nie jest mniejsza niż 150 godzin miesięcznie.

Szkolenie może trwać do 6 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie nie dłużej niż 12 miesięcy. W przypadku osób bez kwalifikacji zawodowych, szkolenie może trwać do 12 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie nawet do 24 miesięcy.

Osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu jego kosztów z wyjątkiem sytuacji, gdy powodem jego nieukończenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Bezrobotny z własnej woli zrezygnował ze szkolenia, bo podjął pracę. Czy będzie musiał zwrócić jego koszty?

Nie. Jeśli bezrobotny podjął zatrudnienie w trakcie szkolenia, ma prawo do ukończenia go bez konieczności ponoszenia kosztów za okres, w którym podjął zatrudnienie. W tym czasie przysługuje mu stypendium w wysokości 20 proc. zasiłku dla bezrobotnych, od ostatniego dnia miesiąca, w którym podjął zatrudnienie do zakończenia szkolenia. Od stypendium tego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne.

Starosta może na wniosek bezrobotnego udzielić mu pożyczki na sfinansowanie kosztów szkolenia do wysokości 400 proc. przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu podpisania umowy pożyczki, w celu umożliwienia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pożyczka jest nieoprocentowana, a okres jej spłaty nie może przekroczyć 18 miesięcy od ustalonego w umowie dnia zakończenia szkolenia. W przypadku wykorzystania pożyczki na cele inne niż określone w umowie, niepodjęcia lub nieukończenia szkolenia pożyczka podlega bezzwłocznemu zwrotowi w całości, wraz z odsetkami ustawowymi.

Starosta na wniosek bezrobotnego może też zapłacić z Funduszu Pracy za jego studia podyplomowe (nie ma on wtedy prawa do stypendium). Dofinansowanie nie może jednak przekraczać 300 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

W przypadku przerwania studiów podyplomowych z winy uczestnika kwota wydatkowana na ich finansowanie z Funduszu Pracy podlega zwrotowi. Jeśli uczestnik studiów podjął zatrudnienie w trakcie ich odbywania, nie zawiesza się finansowania tych studiów do planowanego terminu ich ukończenia. Bezrobotnemu, któremu starosta przyznał dofinansowanie kosztów studiów podyplomowych, za okres uczestnictwa w zajęciach przewidzianych programem studiów przysługuje stypendium w wysokości 20 proc. zasiłku dla bezrobotnych.

Zdałem wszystkie egzaminy na studiach podyplomowych, uzyskując dobre oceny. Nie napisałem jednak pracy dyplomowej. Czy będę musiał oddać urzędowi pracy pieniądze, jakie od niego uzyskałem na te studia?

Tak. Bezrobotny będzie musiał zwrócić pieniądze, jakie otrzymał z urzędu pracy na studia podyplomowe, jeśli z własnej winy przerwie studia lub nie uzyska pozytywnej oceny z końcowego egzaminu. Warto pamiętać, że odda on pieniądze także wtedy, gdy nie będzie potrafił udokumentować wykorzystania pieniędzy, jakie otrzymał z urzędu. Żeby tak się nie stało, musi przedstawić w urzędzie faktury dokumentujące opłacenie studiów.

Dodatkowe kwalifikacje, szersze uprawnienia zawodowe lub zupełnie nowy zawód można zdobyć bezpłatnie, uczestnicząc w kursach i szkoleniach dofinansowywanych ze środków UE. Firmy szkoleniowe i organizacje pozarządowe oferują osobom pozostającym bez pracy szkolenia połączone z doradztwem zawodowym i wsparciem psychologicznym. Projekty są realizowane w ramach poddziałania 6.1.1 PO KL Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki - Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy. Mogą w nich uczestniczyć osoby pozostające bez zatrudnienia (w tym zarejestrowane jako bezrobotne lub poszukujące pracy). W szczególności uczestnikami kursów i szkoleń mogą osoby:

● osoby pozostające bez zatrudnienia łącznie przez okres ponad 12 miesięcy w ciągu ostatnich 2 lat;

● kobiety (zwłaszcza powracające oraz wchodzące po raz pierwszy na rynek pracy po przerwie związanej z urodzeniem i wychowaniem dzieci;

● ci, którzy nie ukończyli 25 roku życia;

● osoby niepełnosprawne;

● osoby po 45 roku życia;

● osoby pozostające bez zatrudnienia, zamieszkujące w gminach wiejsko-miejskich oraz mieszkańcy miast do 25 tys. mieszkańców.

Szczegółowe kryteria rekrutacji do projektów uzależnione są od instytucji, które organizują szkolenia.

Osoba pozostająca bez pracy, która chce wziąć udział w szkoleniu, ale nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, składa stosowne oświadczenie. Natomiast osoba bezrobotna uczestnicząca w unijnym szkoleniu musi powiadomić o tym powiatowy urząd pracy w ciągu 7 dni. Uwaga! W przeszłości niektóre PUP uznawały udział bezrobotnego w unijnym szkoleniu za okoliczność powodującą brak gotowości do podjęcia pracy i pozbawiały go statusu. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Rozwoju Regionalnego wyrejestrowanie osoby bezrobotnej, która chce ukończyć unijne szkolenie zawodowe, nie powinno odbywać się w sposób automatyczny. Każdorazowa decyzja w tej sprawie powinna zostać poprzedzona indywidualną analizą sytuacji danego uczestnika projektu, uwzględniającą m.in. przydatność szkolenia do znalezienia przez niego zatrudnienia oraz powrotu na rynek pracy. Warunkiem zachowania statusu bezrobotnego przez uczestnika szkoleń zarejestrowanego w urzędzie pracy jest spełnienie wymogów określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W szczególności miesięczny przychód bezrobotnego nie może przekroczyć połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli 638 zł.

Na szkoleniu dofinansowanym ze środków unijnych można np. nauczyć się obsługiwać obrabiarkę sterowaną numerycznie lub zdobyć nowy zawód, np. opiekuna osób starszych, handlowca czy instruktora fitness. Zakres tematyczny szkoleń jest bardzo szeroki. Jedynym ograniczeniem jest to, by prowadziły one do podwyższenia i uzupełnienia lub zamiany kwalifikacji zawodowych osób pozostających bez pracy. Czas trwania szkolenia uzależniony jest od jego zakładanych efektów. Jeżeli ma służyć podwyższeniu lub uzupełnieniu kwalifikacji, trwa do 6 miesięcy, jeżeli jego efektem ma być zmiana kwalifikacji - do 12 miesięcy. Kurs obejmuje zazwyczaj szkolenia tematyczne oraz warsztaty technik aktywnego poszukiwania pracy. W wielu projektach oprócz szkolenia zawodowego przewidziane jest także udzielenie osobie bez pracy wsparcia psychologicznego oraz konsultacje z doradcą zawodowym. Uczestnikom unijnych szkoleń przysługuje stypendium szkoleniowe w wysokości 4 zł za godzinę. Za udział w szkoleniu przysługuje uczestnikom również zwrot kosztów dojazdu na szkolenie.

Czy zawodowy kierowca, który nie ukończył kursu kwalifikacyjnego, może uzyskać świadectwo kwalifikacji za pieniądze UE?

Tak. Od osoby, która chce zostać kierowcą ciężarówki lub autobusu, oprócz posiadania odpowiedniej kategorii prawa jazdy, przepisy wymagają odbycia wielogodzinnego kursu w ramach tzw. kwalifikacji wstępnej oraz szkoleń okresowych. Rynkowy koszt kwalifikacji wynosi od 5,5 do 8,5 tys. zł, natomiast szkolenia okresowego - ok. 600-800 zł. To sprawia, że wielu zawodowych kierowców, których nie stać na ten wydatek, zasila szeregi bezrobotnych. Sposobem na sfinansowanie tych szkoleń jest udział w projektach unijnych realizowanych przez wojewódzkie ośrodki ruchu drogowego. Wsparciem mogą być objęte osoby posiadające prawo jazdy kat. C i C+E. W ramach projektu bezpłatnie mogą ukończyć kurs kwalifikacyjny i zdać test kończący kwalifikację wstępną, a także uzyskać świadectwo kwalifikacji zawodowej.

Firmy szkoleniowe, które realizują projekty szkoleniowe dofinansowane przez UE, ogłaszają się w mediach i internecie. Kontaktu z nimi można też szukać za pośrednictwem wojewódzkich urzędów pracy i urzędów marszałkowskich, które w zależności od województwa przyznają unijne dofinansowanie realizatorom szkoleń.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Beata Lisowska.

beata.lisowska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).