Decyzja ZUS o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy

: Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia.

: Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP w łącznej wysokości ponad 86 tys. zł. Podstawą takiego rozstrzygnięcia był następujący stan sprawy: skarżący wraz z żoną jest współwłaścicielem nieruchomości o pow. 774 mkw. zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 150 mkw. Posiada również wierzytelności, które mogą stanowić źródło uregulowania zobowiązań składkowych. Źródłem utrzymania rodziny (w tym 14-letniego syna) są przychody ze stosunku pracy żony (2,1 tys. zł.). Przez 21 miesięcy skarżący był na zwolnieniu lekarskim bez prawa do zasiłku. Ma status bezrobotnego bez prawa do zasiłku.

: W myśl art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Z mocy zaś par. 3 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365) ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z powyższego wynika, że mamy do czynienia z regulacją prawną należącą do sfery uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy

Sąd Najwyższy w wyroku z 24 maja 2007 r. (sygn. akt II UK 216/06, OSNP 2008/13-14/202) stwierdził, że przepis art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi podstawy umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. Z taką sytuacją, zdaniem sądu, mamy w tej sprawie do czynienia. W analizowanej sytuacji ani stan majątkowy, ani sytuacja rodzinna skarżącego nie uzasadniają niemożności regulowania swych należności z uwagi na zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Potwierdza to posiadany przez skarżącego majątek w postaci współwłasności zabudowanej nieruchomości oraz fakt posiadania wierzytelności. Okoliczność, iż skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, nie świadczy, że udowodniony został taki stan zdrowia, który uniemożliwia 54-letniemu mężczyźnie podjęcie zatrudnienia. Skarżący w wieku 54 lat trafnie mógł być uznany przez ZUS za osobę, której sytuacja rodzinna i stan majątkowy mogą ulec korzystnej zmianie, a mając dodatkowo wspomniane zabezpieczenie wierzytelności na nieruchomości, zasadnie nie uwzględnił żądania umorzenia zaległości, uznając je za faktycznie przedwczesne.

: Umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie nie jest możliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS.