10 tys. zł kary za nielegalne użytkowanie domu

Inwestorzy, którzy bez pozwolenia na użytkowanie budynku lub bez zgłoszenia o zakończeniu robót budowlanych przystąpią do użytkowania, nadal będą ponosić surowe kary. Za nielegalne użytkowanie domu jednorodzinnego kary nakładane przez powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego mogą wynosić 10 tys. zł, a np. za nielegalne użytkowanie garażu – 5 tys. zł. Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że wysokość sankcji określanych przez tych inspektorów w postaci kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie obiektu nie narusza konstytucji.

Zdaniem sędziów Trybunału surowość tej sankcji ma dyscyplinować, aby każdy inwestor realizował obowiązek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy lub złożeniu wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Trybunał stanął na stanowisku, że inicjatywa inwestora w tej kwestii stanowi podstawowy warunek prawidłowego wykonywania zadań przez nadzór budowlany oraz gwarantuje bezpieczeństwo obiektów budowlanych i ich użytkowników. W opinii sędziów konstytucyjnych na surowość tej sankcji nie powinna wpływać dysproporcje społeczne i majątkowe, wielkości obiektu budowlanego oraz okres jego nielegalnego użytkowania.

Aby nie popełnić wykroczenia budowlanego i nie zostać ukaranym grzywną, w większości przypadków wystarczy, że inwestor zgłosi zakończenie robót budowlanych. Tylko dla niektórych kategorii budynków konieczne jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie (patrz obok). Zgłoszenie należy złożyć do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Inwestor powinien też dołączyć przede wszystkim oryginał dziennika budowy oraz oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu z projektem i pozwoleniem na budowy. Wniosek powinien zawierać ponadto protokoły badań i sprawdzeń, inwentaryzację geodezyjną i powykonawczą, potwierdzenie odbioru wykonanych przyłączy oraz kopię świadectwa charakterystyki energetycznej budynku (jest ona obowiązkowa od 1 stycznia tego roku).

Po sprawdzeniu wszystkich złożonych przez inwestora dokumentów powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia może zgłosić swój sprzeciw. Jeżeli inspektor w tym terminu sprzeciwu (w drodze decyzji) nie zgłosi, to inwestor może rozpocząć legalne użytkowanie obiektu.

Jeżeli do legalnego użytkowania obiektu budowlanego konieczne jest uzyskanie pozwolenia na jego użytkowanie, to inwestor powinien dokonać zawiadomienia Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania budynku. Organy te mają obowiązek zajęcia stanowiska w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Do wniosku o udzielenie pozwolenia inwestor powinien przedstawić takie same dokumenty jak w przypadku zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych.

Przed upływem 21 dni od otrzymania wniosku inwestora powiatowy inspektor nadzoru budowlanego powinien dokonać obowiązkowej kontroli budynku. Obejmuje ona m.in. sprawdzenie zgodności obiektu z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz z projektem architektoniczno-budowlanym. Uczestniczyć musi w niej inwestor. Jeżeli kontrola nie ujawni żadnych nieprawidłowości, to powiatowy inspektor powinien wydać decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Dopiero po jej uzyskaniu inwestor może legalnie przystąpić do użytkowania budynku.