Trzeba wykazać, że nie stosuje się Ordynacji podatkowej

Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 74 ze zm.), nakładanych i egzekwowanych przez organy inspekcji transportu drogowego – stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, co jest równoznaczne z brakiem możliwości zastosowania poświęconych problematyce umorzenia należności przepisów ustawy o finansach publicznych.

Wojewódzki inspektor transportu drogowego odmówił przedsiębiorcy umorzenia należności pieniężnej z tytułu kary w kwocie 8 tys. zł za niezainstalowanie w pojeździe przyrządu kontrolnego, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Powodem odmowy było niedostateczne wykazanie przez skarżącego sytuacji materialnej, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności. Decyzję tę w mocy utrzymał główny inspektor transportu drogowego. Uznał, że w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek umorzenia należności pieniężnych, wymienionych w art. 42 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm. – u.f.p.). Przedsiębiorca wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Sąd oddalił skargę. Motywując swoje rozstrzygnięcie wskazał, że w związku z wejściem w życie ustawy z 8 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 249, poz. 1832) kwestie przyznawania ulg w spłacie należności pieniężnych przypadających państwowym jednostkom organizacyjnym sektora finansów publicznych – regulowane uprzednio przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 stycznia 2001 r., a następnie przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 29 czerwca 2006 r. (Dz.U. nr 117, poz. 791) – wprowadzono do ustawy o finansach publicznych. Zatem zaskarżoną decyzję prawidłowo wydano na podstawie art. 42 ust. 1 tego aktu prawnego. Zasadnie również przyjęto, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieskuteczności postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że nie zaszły okoliczności przewidziane w art. 42 ust. 1 pkt 3 u.f.p. Sąd podkreślił, że art. 42 u.f.p. sformułowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, którego praktyczne zastosowanie jest dopuszczalne w razie zaistnienia chociażby jednej z wymienionych w nim przesłanek prawnych. Przedsiębiorca wniósł skargę kasacyjną do NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz korzystając z art. 188 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozpoznał merytorycznie skargę. Uchylił również decyzję głównego inspektora transportu drogowego. W uzasadnieniu wyroku NSA zauważył, że ustawa o transporcie drogowym nie normuje kwestii związanych z ewentualnym umarzaniem orzeczonych prawomocnie administracyjnych kar pieniężnych, nie zawiera odesłania w tej materii do regulacji zawartych w innych ustawach, ale też nie wyklucza zastosowania do wniosku o umorzenie kary pieniężnej unormowań zawartych w innych ustawach. Spornym zagadnieniem w niniejszej sprawie było przyjęcie przez organy orzekające, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 42 ustawy o finansach publicznych, który odnosi się do należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. Jego zastosowanie wymaga zatem uprzedniego wykazania, że do należności pieniężnej budżetu państwa nie mogą znaleźć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej.

NSA wskazał, że zgodnie z art. 2 par. 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III tej ustawy stosuje się również do opłat i niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe, z wyjątkiem świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunków cywilnoprawnych oraz opłat za usługi, do których stosuje się przepisy o cenach. Następnie podał definicję niepodatkowych należności budżetowych zawartą w art. 3 pkt 8 Ordynacji. Zestawiając oba wskazane przepisy, NSA doszedł do przekonania, że przedmiotowa kara pieniężna, jako niepodatkowa należność budżetowa, spełnia warunki określone w art. 2 par. 2 Ordynacji podatkowej. Ma bowiem charakter publicznoprawny, jest wskazany organ uprawniony do jej nakładania – inny niż organ podatkowy, sama zaś kara stanowi dochód budżetu państwa. Jest także oczywiste, że omawiana administracyjna kara pieniężna nie stanowi świadczenia wynikającego ze stosunków cywilnoprawnych ani opłaty za usługi, a więc zawarte w art. 2 par. 2 Ordynacji podatkowej wyłączenie nie znajduje w sprawie zastosowania.