Sposób wykonywania kontroli działalności samorządów przez wojewodę

Kontrola wykonywana w imieniu wojewody przeprowadzana jest w siedzibie podmiotu kontrolowanego, w czasie wykonywania jego zadań, a jeżeli wymaga tego dobro kontroli – również poza godzinami pracy i w dniach wolnych od pracy. Kontrola, o której mowa, lub poszczególne jej czynności mogą być przeprowadzane także poza siedzibą kontrolowanego.

Kontrolujący posiadający upoważnienie wojewody może swobodnie poruszać się na terenie podmiotu kontrolowanego, bez obowiązku uzyskiwania przepustki.

Wojewoda kontroluje:

● wykonywanie przez organy rządowej administracji zespolonej w województwie zadań wynikających z ustaw i innych aktów prawnych wydanych na podstawie upoważnień w nich zawartych, ustaleń Rady Ministrów oraz wytycznych i poleceń prezesa Rady Ministrów;

● wykonywanie przez organy samorządu terytorialnego i inne podmioty zadań z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez nie na podstawie ustawy lub porozumienia z organami administracji rządowej,

● w szczególnie uzasadnionych przypadkach sposób wykonywania przez organy niezespolonej administracji rządowej działające w województwie zadań wynikających z ustaw i innych aktów prawnych wydanych na podstawie upoważnień w nich zawartych.

Wojewoda prowadzi kontrolę na podstawie rocznych planów kontroli (nie dotyczy to kontroli prowadzonej wobec organów niezespolonej administracji rządowej). Roczny plan kontroli sporządza komórka organizacyjna właściwa do spraw kontroli urzędu wojewódzkiego. Plan zatwierdza wojewoda.

Kontrolę przeprowadzają pracownicy komórki do spraw kontroli, a w razie potrzeby inni pracownicy urzędu wojewódzkiego, na podstawie legitymacji służbowej oraz imiennego upoważnienia określającego przedmiot i zakres kontroli, wydanego przez wojewodę lub osobę upoważnioną do działania w jego imieniu.

Od 11 lipca 2009 r. obowiązuje rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 26 czerwca 2009 r. w sprawie kontroli prowadzonej przez wojewodę (Dz.U. nr 106, poz. 884). Osoby, posiadające imienne upoważnienie wojewody do przeprowadzenie określonej kontroli, muszą okazać je, wraz z legitymacją służbową, kierownikowi podmiotu kontrolowanego bezpośrednio przed przystąpieniem do czynności kontrolnych.

Jeżeli w toku kontroli zachodzi konieczność zapoznania się z dokumentami niejawnymi, kontrolujący musi okazać poświadczenie bezpieczeństwa upoważniające do dostępu do informacji niejawnych.

To wojewoda lub osoba przez niego upoważniona określają liczbę kontrolujących oraz wyznaczają przewodniczącego takiego zespołu. Wojewoda lub osoba przez niego upoważniona, nie później niż w terminie siedmiu dni przed terminem przystąpienia do kontroli, zawiadamia kierownika podmiotu kontrolowanego o: przedmiocie, zakresie, terminie oraz przewidywanym czasie trwania kontroli.

Dowodami w trakcie kontroli przeprowadzanej w imieniu wojewody są: dokumenty, rzeczy, oględziny oraz wyjaśnienia i oświadczenia udzielone przez pracowników podmiotu kontrolowanego. Kontrolujący dokumentuje przebieg i wyniki czynności kontrolnych w założonych aktach kontroli.

W przypadku potrzeby ustalenia stanu faktycznego obiektów lub innych składników majątkowych albo sprawdzenia przebiegu określonych czynności możliwe jest przeprowadzenie oględziny. Z przebiegu i wyniku oględzin sporządza się protokół, który podpisuje kontrolujący i np. kierownik podmiotu kontrolowanego, a w razie jego nieobecności upoważniony pracownik obecny przy oględzinach.

Ustalenia dokonane w postępowaniu kontrolnym opisuje się w protokole kontroli.

Protokołowi kontroli lub jego fragmentowi zawierającemu informacje niejawne nadaje się odpowiednią klauzulę tajności. Protokół sporządza się w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, nie później niż 15 dni roboczych od dnia zakończenia kontroli. Jeden egzemplarz protokołu przekazuje się, za potwierdzeniem odbioru, kierownikowi podmiotu kontrolowanego, a drugi włącza się do akt kontroli po uprzednim podpisaniu i parafowaniu przez kierownika kontrolowanego podmiotu.

Z kolei z ustaleń kontroli przeprowadzanej w trybie uproszczonym sporządza się sprawozdanie, które podpisuje i parafuje na każdej stronie kontrolujący. Kopię sprawozdania przekazuje się kierownikowi kontrolowanego podmiotu. Sprawozdanie z kontroli w trybie uproszczonym zawiera opis stwierdzonego stanu faktycznego, w tym opis m.in. ustalonych nieprawidłowości lub naruszeń prawa oraz wskazanie osób za nie odpowiedzialnych z przywołaniem dowodów, na których oparto ustalenia, a także uwagi i wnioski wynikające z ustaleń kontroli.

Po zakończeniu postępowania kontrolnego sporządza się projekt wystąpienia pokontrolnego. Przed sporządzeniem takiego projektu kontrolujący w uzgodnieniu z kierownikiem komórki do spraw kontroli urzędu wojewódzkiego może zwrócić się do kierownika podmiotu kontrolowanego o złożenie dodatkowych wyjaśnień.

W przypadku ujawnienia w toku kontroli okoliczności wskazujących na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, lub naruszenia dyscypliny finansów publicznych kontrolujący niezwłocznie zawiadamia o tym na piśmie wojewodę, za pośrednictwem kierownika komórki do spraw kontroli urzędu wojewódzkiego. Z kolei wojewoda powinien zawiadomić odpowiednio organ ścigania oraz właściwego rzecznika dyscypliny finansów publicznych o ujawnionych przez kontrolującego podejrzeniach.