Przystanek już nie tylko na stacji docelowej

Maszyniści będą musieli zdobyć nowe licencje i świadectwa, a dostęp do infrastruktury kolejowej zostanie otwarty dla przewoźników mających siedzibę poza granicami naszego kraju. Nad wszystkim czuwać ma prezes Urzędu Transportu Kolejowego. Zmiany przyjęte przez Sejm w ustawie o transporcie kolejowym wynikają z trzech unijnych aktów wchodzących w skład tzw. trzeciego pakietu kolejowego. Wszystkie państwa członkowskie muszą je wprowadzić do 4 czerwca 2009 r.

Najistotniejsza zmiana dotyczy otwarcia rynku kolejowych międzynarodowych przewozów pasażerskich. Przewoźnicy z innych krajów Unii Europejskiej będą mięli prawo do zapewniania podróżnym możliwości wsiadania na każdej stacji znajdującej się na trasie międzynarodowej i wysiadania na innej takiej stacji, w tym na stacjach znajdujących się w tym samym państwie członkowskim. Obecnie ich pociągi mogą zatrzymać się w naszym kraju tylko na stacji docelowej. Przewoźnik unijny, ubiegający się o możliwość wjazdu na polskie tory, będzie musiał poinformować o swoim zamiarze prezesa UTK.

Prezes UTK będzie sprawdzać, czy głównym celem zagranicznego przewoźnika nie jest usługa krajowa i czy jego działalność nie zachwieje finansowaniem usług publicznych. W obydwu przypadkach organ nadzoru będzie mógł ograniczyć dostęp do infrastruktury kolejowej przewoźnika z innego państwa członkowskiego UE. Znacznymi przywilejami dla obcych przewoźników, ułatwiającymi im dostęp do polskiej infrastruktury kolejowej, są takie gwarancje proceduralne, jak możliwość wystąpienia o wtórne rozpatrzenie sprawy czy skarga do sądu. Zgodnie z unijnymi wymogami otwarcie rynku dla międzynarodowych kolejowych usług pasażerskich powinno nastąpić 1 stycznia 2010 r.

Prezes UTK będzie także nadzorował przestrzeganie praw pasażerów. Szczególna ochrona dotyczyć ma osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Prezes UTK będzie kontrolował spełnianie przez przewoźników, zarządców infrastruktury kolejowej, właścicieli dworców kolejowych bądź zarządzających nimi obowiązków wynikających z przepisów rozporządzenia. Organem nadzorującym przestrzeganie praw pasażerów jest prezes UTK. Prezes UTK i pisemnie upoważnione przez niego osoby będą miały prawo m.in. wstępu na obszar kolejowy, do pojazdów i pomieszczeń, żądania wyjaśnień i dokumentów, udostępniania danych, ale także prawo przejazdu w pociągach. Prezes UTK będzie również rozpatrywać skargi pasażerów. W tym celu będzie wydawać decyzje administracyjne stwierdzające brak naruszenia prawa albo naruszenie prawa, określając w decyzji zakres nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia.

Licencję maszynisty będzie mogła uzyskać osoba, która nie była karana za przestępstwo umyślne, ukończyła 20 lat, ma co najmniej wykształcenie zasadnicze zawodowe, spełnia odpowiednie wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne oraz odbyła szkolenie i zdała egzamin maszynisty. Prezes UTK będzie mógł zawiesić lub cofnąć licencję osobom, które przestały spełniać warunki niezbędne do jej uzyskania. Ważność licencji ma trwać 10 lat. Maszynista będzie się legitymował jednocześnie ogólnounijną licencją oraz świadectwem, precyzującym jego uprawnienia, tj. odnoszącym je do konkretnych linii kolejowych i konkretnych rodzajów pojazdów kolejowych. Świadectwo wygaśnie z chwilą zmiany pracodawcy, chociaż nie wygasają zobowiązania wynikające z poniesienia przez pracodawcę kosztów kształcenia, obciążające maszynistę na podstawie umowy lojalnościowej. Do 2017 r. wszyscy maszyniści są zobowiązani posiadać licencje i świadectwa zgodnie z Dyrektywą nr 2007/59/WE. Z przepisów dotyczących uprawnień dla maszynistów wyłączono metro.