Uchwała zmniejszająca stypendia musi być prawidłowo ogłoszona

Jeśli rada gminy zmniejszy kwotę wsparcia finansowego dla uczniów, to uchwała, która wprowadza takie rozwiązania nie może zacząć obowiązywać z mocą wsteczną. Wójt przy przydzielaniu pomocy uczniom może skorzystać z opinii dyrektora, ale nie może być zobowiązany do jej uwzględniania.

Rada gminy podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy.

Uchwała została podjęta na podstawie art. 90f ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). W paragrafie 4 uchwały rada postanowiła, iż wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego, z mocą obowiązująca od 1 września 2009 r.

Zdaniem organu nadzoru rada gminy, wprowadzając w uchwale zapis z mocą obowiązującą od 1 września 2009 r. - naruszyła prawo, a w szczególności art. 4 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i innych aktów prawnych. Organ nadzoru wskazał przy tym, że ustawodawca pozwala na nadanie aktowi normatywnemu (uchwale jednostki samorządu terytorialnego, ustawie) wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa nie stoją temu na przeszkodzie. Wyjątek ten nie może być jednak interpretowany rozszerzająco. W praktyce nadanie aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej sprowadza się do przypadku, gdy akt ten zawiera regulacje bardziej korzystne dla jego adresatów. Tymczasem udzielana pomoc materialna uczniom, która była przedmiotem regulacji badanej uchwały, miała na celu zmniejszenie różnic w dostępie do edukacji oraz umożliwienie pokonania barier, wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, poprzez przyznanie uczniom, będącym członkami rodzin spełniających kryteria ustawowe, do otrzymania pomocy, czy stypendium.

Jak wynika z analizy przeprowadzonej przez wojewodę, wcześniejsza uchwał regulująca sprawy pomocy materialnej dla uczniów przewidywała, że - stypendium wynosi 50 zł miesięcznie. To oznacza, że stypendium to jest wyższe niż to określone w uchwale, którą w przedmiotowej sprawie oceniał wojewoda. Zgodnie z par. 14 ust. 3 zd. 1 radni przyjęli, że wysokość miesięcznego stypendium socjalnego ustala się na każdy rok szkolny w wysokości 80 proc. kwoty zasiłku rodzinnego. Z kolei zgodnie z art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty - stypendium szkolne nie może być niższe miesięcznie niż 80 proc. kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Równocześnie nie może przekraczać miesięcznie 200 proc. kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Jak ustalił wojewoda rada gminy prawidłowo określiła wysokość stypendium socjalnego, jednakże z uwagi na to, iż jego wysokość jest niższa od dotychczasowej, rada nie mogła nadać uchwale mocy wstecznej.

Dodatkowo wojewoda stwierdził, że par. 8 załącznika do uchwały w brzmieniu - stypendium szkolne przyznawane jest w formie lub formach pożądanych przez wnioskodawcę z uwzględnieniem opinii dyrektora - nie zasługiwało na aprobatę. Chodziło o części załącznika, na podstawie którego konieczne było uwzględnienie opinii dyrektora.

W ocenie organu nadzoru zgodnie z art. 90m ustawy o systemie oświaty świadczenie pomocy materialnej o charakterze socjalnym przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta). Tymczasem rada gminy, przyjmując rozwiązanie, na podstawie którego przyznanie stypendium szkolnego było możliwe jedynie z uwzględnieniem opinii dyrektora w sposób rażący ograniczyła kompetencje wójta. Wojewoda podkreśli, że wójt może wprawdzie podejmować decyzje o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym z uwzględnieniem opinii innych organów bądź osób, jednakże nie może zostać do tego zobowiązany.