Niedotrzymanie przez zakład pracy chronionej warunków umowy zawartej z PFRON powoduje obowiązek zwrotu wypłaconej pomocy

Pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej może zawrzeć umowę z PFRON i na jej podstawie otrzymać dodatkową pomoc przeznaczoną wyłącznie dla tej grupy pracodawców (art. 32 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Pomoc ta polega na refundacji poniesionych przez pracodawcę kosztów kwalifikowanych, tj. opłaconych odsetek od zaciągniętych kredytów wykorzystanych na rehabilitację osób niepełnosprawnych albo poniesionych dodatkowych kosztów budowy i rozbudowy obiektów i pomieszczeń zakładu, kosztów administracyjnych lub kosztów transportowych.

Podpisanie umowy

Postanowienia umowy ustala się w drodze negocjacji. Elementy, które muszą się w niej znaleźć, zostały określone w par 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Każda taka umowa musi zawierać zobowiązanie PFRON do wypłaty pomocy w kwocie ustalonej w wyniku negocjacji. Nie oznacza to jednak, że wypłata środków będzie zawsze równa kwocie wynegocjowanej. Na przykład, gdy pracodawca poniesie mniejsze koszty, PFRON wypłaci kwotę niższą niż określona w umowie, ponieważ dotyczyła ona refundacji tylko faktycznie poniesionych kosztów kwalifikowanych.

PFRON zobowiązuje się także do co najmniej jednokrotnego zweryfikowania prawidłowości realizacji warunków umowy przez pracodawcę w czasie jej obowiązywania. Okresu tego nie można utożsamiać z okresem sprawozdawczym, za który poniesiono refundowane koszty. W pewnym uproszczeniu można bowiem przyjąć, że czasem obowiązywania umowy jest czas, w którym jeszcze nie wszystkie zobowiązania stron umowy zostały wykonane (wydatkowanie środków, rozliczenie, udostępnienie dokumentacji itp.). W tym czasie PFRON ma obowiązek zweryfikować prawidłowość realizacji umowy co najmniej jeden raz (może to zatem zrobić wielokrotnie).

Natomiast obligatoryjne zobowiązania pracodawcy, które muszą być zawarte w umowie, to przede wszystkim obowiązek:

●  na wezwanie PFRON udokumentowania oraz umożliwienia każdorazowego zweryfikowania przez PFRON prawidłowości jej realizacji,

● informowania PFRON o wszelkich zmianach dotyczących jej realizacji (w terminie siedmiu dni od dnia wystąpienia zmian),

● rozliczenia pomocy w sposób i w terminie w niej określonych,

● nieposiadania w czasie jej obowiązywania zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON, w w terminowym wypłacaniu wynagrodzeń pracownikom, opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP, FGŚP lub innych danin publicznych,

● niezmniejszenia w czasie jej obowiązywania średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o więcej niż 10 proc. w stosunku do wykazanego średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych,

● wykorzystania zaciągniętych kredytów zgodnie z przeznaczeniem,

● poniesienia kwalifikowanych kosztów w terminach w niej określonych.

Katalog elementów umowy ma charakter otwarty. Jej strony mogą więc przewidzieć dodatkowe postanowienia dotyczące np. wykorzystania zrefundowanych środków trwałych, wzajemnych obowiązków w razie utraty lub zniszczenia zrefundowanych środków trwałych itd.

Wypłata pieniędzy

PFRON wypłaca pracodawcy środki na rachunek wskazany we wniosku, w terminie 21 dni od dnia otrzymania dowodu poniesienia kosztów. Strony umowy mogą postanowić, że dokumenty te będą przekazywane np. kwartalnie. Gdy nie przewidziały one możliwości przywrócenia lub przedłużenia terminu do przedstawienia wystąpienia o wypłatę środków, a PFRON nie skorzysta z możliwości zmiany terminów, to w razie opóźnienia w złożeniu wystąpienia może on nie wypłacić pracodawcy części refundacji, której dotyczy wystąpienie.

Z kolei w razie niewypłacenia przez PFRON należnych środków (transzy) w tym terminie, pracodawca może w myśl art. 49e ust. 3 i 4 ustawy wystąpić do PFRON o wypłatę należnej pomocy wraz odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Odsetek nie nalicza się jednak, gdy nieterminowość wypłaty była niezależna od PFRON, np. w razie błędów rachunkowych w wystąpieniu.

Zwrot udzielonej pomocy

Pracodawca zobowiązuje się umownie także do zwrotu pomocy w przypadku:

● naruszenia co najmniej jednego z warunków umowy (zwrot całości uzyskanej pomocy),

● zbycia środków trwałych objętych refundacją lub utraty statusu zakładu pracy chronionej.

Pomoc musi zostać zwrócona także w razie uzyskania jej w kwocie wyższej od należnej. Chodzi o uzyskanie pomocy wyższej od kwoty umownej lub od kwoty wynikającej z krajowych lub wspólnotowych przepisów, gdy w umowie przewidziano zawyżoną kwotę pomocy nieuwzględniającą tych przepisów. Sytuacja taka może zajść m. in. w razie przekroczenia pułapów intensywności pomocy, niewyłączenia podwójnego finansowania albo udzielenia pomocy nieuprawnionemu pracodawcy lub na podstawie danych nie odpowiadających stanowi faktycznemu.

Ponadto środki PFRON podlegają zwrotowi:

● w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem,

● pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (art. 49e ust. 1 i 2 ustawy).

Zwrotu dokonuje się w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

Rozliczenie pomocy

Pracodawca, który uzyskał pomoc, ma obowiązek jej rozliczenia w terminie określonym w umowie (par. 13 ust. 2 pkt 2 lit. h rozporządzenia). Z rozliczenia powinno wynikać, czy pomoc została wypłacona w należnej kwocie, że została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, a w razie zaistnienia obowiązku jej zwrotu - że została zwrócona.

Ponadto, zgodnie z treścią par. 16 rozporządzenia, pracodawca, który otrzymał dofinansowanie do oprocentowania kredytów, ma także obowiązek przesłać do PFRON - do 15 marca roku następującego po roku, w którym otrzymał tę pomoc - pisemną informację o wykorzystaniu środków. Powinna ona zawierać:

● oznaczenie pracodawcy (nazwa, adres, numery NIP, Regon, PKD),

● opis wydatkowania dofinansowania,

● oświadczenie o wykorzystaniu kredytu zgodnie z przeznaczeniem,

● dane dotyczące struktury zatrudnienia ustalone odrębnie dla każdego z miesięcy w okresie pomiędzy dniem zawarcia umowy a dniem rozliczenia pomocy określonej w umowie zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 i 5 oraz art. 28 ust. 3 ustawy.

Nierozliczenie pomocy powoduje obowiązek jej zwrotu wraz z odsetkami.

Przechowywanie dokumentacji

Pracodawca korzystający z dofinansowania lub refundacji ma obowiązek przechowywania dokumentacji pozwalającej na sprawdzenie zgodności przyznanej pomocy z przepisami rozporządzenia przez okres 10 lat od dnia przyznania pomocy (par. 17 rozporządzenia). Obowiązek ten umożliwia zarówno PFRON, jak i Komisji Europejskiej monitorowanie udzielonej pomocy oraz weryfikację prawidłowości jej udzielenia i wykorzystania.

Luiza Klimkiewicz

gp@infor. pl

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 1, art. 48a ust. 1 i 3, art. 49e ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 22 kwietnia 2009 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. nr 70, poz. 603).