Więcej uprawnień dla starosty

Nowe rozwiązania dotyczące procedury wywłaszczeniowej zawarte w uchwalonej na początku tego miesiąca nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami mają wzmocnić pozycję starosty jako organu samorządu decydującego o przyspieszeniu inwestycji newralgicznych dla gospodarki i infrastruktury kraju.

Starosta będzie zobowiązany do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego już po upływie dwumiesięcznego terminu na zawarcie umowy o nabycie praw do nieruchomości. Obecnie decyzja ta zależy od jego uznania. Autorzy ustawy twierdzili, że fakultatywność wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego była przyczyną opóźnień w realizacji inwestycji publicznych. Zniesienie uznaniowości starosty ma więc przyczynić się do usprawnienia tej procedury już na etapie pozyskiwania nieruchomości.

Starosta będzie mógł też zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przez podmiot wykonujący zadanie publiczne tuż po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu. Ma być to możliwe nie tylko, tak jak jest dzisiaj, w przypadkach określonych w art. 108 kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowi on, że zajęcia nieruchomości można dokonać, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Ustawa przewiduje rozszerzenie katalogu przesłanek uprawniających do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości o przypadki uzasadnione - ważnym interesem gospodarczym.

Starosta został też zobligowany do nadania decyzji o zajęciu nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności.

Eksperci uważają, że poszerzenie katalogu przesłanek o klauzulę - uzasadnionego ważnego interesu gospodarczego stwarza ryzyko interpretacji rozszerzającej. Starosta, wydając decyzję, będzie musiał wykazać, iż interes gospodarczy jest na tyle ważny i uzasadniony, że dopuszcza ograniczenie chronionego przez konstytucję prawa własności gruntu. Nowelizacja zawiera też przepisy, które pozwalają na wyjaśnienie istniejących dotychczas wątpliwości w zakresie sprzedaży przez wojewodę, radę lub sejmik lokali użytkowych w trybie bezprzetargowym. Chodzi o lokale niemieszkalne w budynku, w którym znajduje się tylko jeden taki lokal (np. pawilon handlowy). Po wejściu w życie nowej regulacji nie będzie już żadnych przeszkód, by wojewoda, rada lub sejmik mogły sprzedać taki lokal w trybie bezprzetargowym jego użytkownikowi lub dzierżawcy wraz z gruntem niezbędnym do korzystania z budynku.

Ustawodawca wyjaśnił też w nowych przepisach, że wojewoda, rada i sejmik mogą bez przeszkód prawnych wyrazić zgodę na udzielenie bonifikaty od ceny nieruchomości w sposób ogólny dla wielu nieruchomości, jak i konkretnie w stosunku do jednej ściśle określonej nieruchomości. Wojewoda, rada lub sejmik będą także mogły wyrazić zgodę na odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umowy użytkowania, najmu, dzierżawy lokalu na czas oznaczony dłuższy niż trzy lata lub nieoznaczony.

Ustawa precyzuje też procedury oceny prawidłowości sporządzania operatu szacunkowego przez rzeczoznawców majątkowych dotyczącego np. sprzedawanej przez wojewodę, radę lub sejmik nieruchomości. Wzmocnieniu ulegną gwarancje ich bezstronności. Procedury tej dokonywać ma organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie dwóch, a nie jak poprzednio trzech miesięcy, od dnia zawarcia umowy o dokonanie oceny. Ustawa trafiła do prezydenta, wejdzie w życie 30 dni od dnia ogłoszenia.

JK

Podstawa prawna

Ustawa z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie innych ustaw.