Sankcje mogą dotyczyć tylko aktualnie emitowanego spotu

W art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne za prowadzenie reklamy produktu leczniczego sprzecznej z obowiązującymi przepisami przewidziano dwie sankcje: zaprzestanie ukazywania się reklamy oraz zaprzestanie prowadzenia reklamy. Obie mają charakter zakazu, a zatem muszą dotyczyć informacji ukazującej się na bieżąco. Sankcja, o której mowa w powołanym wyżej przepisie, nie może być stosowana do reklamy, która nie jest emitowana i nie jest prowadzona.

Główny Inspektor Farmaceutyczny nakazał spółce natychmiastowe zaprzestanie prowadzenia, niezgodnej z obowiązującymi przepisami, reklamy produktu leczniczego w postaci spotu emitowanego w stacjach telewizyjnych. Stwierdził, że narusza ona art. 53 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm.). Nakazuje on, by reklama prezentowała produkt leczniczy obiektywnie, nie wprowadzała w błąd oraz informowała o racjonalnym stosowaniu. Organ uznał, że ta reklama narusza również m.in. art. 55 ust. 2 pkt 2, który zabrania zamieszczania w reklamie treści zapewniających, że przyjmowanie produktu leczniczego gwarantuje właściwy skutek, nie towarzyszą mu żadne działania niepożądane lub że skutek jest lepszy lub taki sam jak w przypadku innej metody leczenia albo leczenia innym produktem leczniczym. Główny Inspektor po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję.

W ocenie sądu fakt, że reklama nie ukazywała się w dacie wydania decyzji, w żaden sposób nie stanowi o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Sąd I instancji przyjął za słuszne stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, że prowadzona przez spółkę reklama narusza przepisy określone w prawie farmaceutycznym, a zatem wydane w sprawie decyzje uznał za zgodne z prawem. Spółka wniosła skargę kasacyjną do NSA.

NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną i uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W ocenie NSA problem w rozpatrywanej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy zachodzi w niej bezprzedmiotowość postępowania, a tym samym czy są podstawy do umorzenia tego postępowania. NSA stwierdził, że w świetle art. 105 par. 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego, w formie decyzji administracyjnej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

NSA uznał więc, że sąd I instancji błędnie przyjął, że w sprawie brak jest bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Istotne znaczenie dla ustalenia tego faktu mają okoliczności emitowania reklamy, tymczasem WSA stwierdził jedynie, że fakt nieukazywania się reklamy w dacie wydania decyzji w żaden sposób nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania, natomiast nie ocenił okoliczności pozwalających na takie stwierdzenie. Po dokonaniu analizy przepisów prawa farmaceutycznego w zakresie kompetencji nadzorczych Głównego Inspektora Farmaceutycznego dotyczących prowadzenia reklamy produktów leczniczych, NSA wskazał, że sąd I instancji, rozpoznając sprawę ponownie, zbadać powinien okoliczności w zakresie prowadzenia (nieprowadzenia) reklamy produktu leczniczego w dacie wydania decyzji, w celu ustalenia, co w świetle przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne, stanowiło przedmiot postępowania administracyjnego, a następnie ustalić, czy zaistniały przesłanki warunkujące zastosowanie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 105 k.p.a. Odnosząc swoje rozważania do stanu faktycznego sprawy, NSA uznał, że jeżeli w dacie wydania decyzji reklama produktu leczniczego nie była prowadzona, to należy zbadać, czy postępowanie oparte na przepisie art. 62 ust. 2 pkt 1 prawa farmaceutycznego jest bezprzedmiotowe. Przy rozważaniu możliwości zastosowania art. 105 k.p.a. ocena stanu faktycznego jest powiązana z aktualnym prowadzeniem reklamy w środkach masowego przekazu.

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA