Jakie opłaty wnoszą przedsiębiorcy

Obowiązek płacenia za korzystanie ze środowiska powstaje, gdy firma emituje gazy lub pyły do powietrza czy wprowadza do ziemi lub wody ścieki. Zwolnieni są z tego ci przedsiębiorcy, dla których opłata środowiskowa nie przekroczy 400 zł w danym półroczu. Jednak nie zwalnia to przedsiębiorcy z obowiązku prowadzenia ewidencji oraz przedstawienia co pół roku sprawozdania o wpływie działalności na środowisko marszałkowi województwa.

Podmiotem korzystającym ze środowiska jest przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.). Przepisy określają, że za korzystanie ze środowiska muszą płacić również osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki.

W praktyce, jeżeli firma korzysta ze służbowych samochodów i emituje w ten sposób spaliny do środowiska, ma już obowiązek rozliczania się w związku z jej wpływem na środowisko. Tak samo jest, gdy przedsiębiorca w inny sposób emituje do powietrza inne substancje lub pobiera wodę, np. na potrzeby produkcji. Jednak obowiązku płacenia za korzystanie ze środowiska nie ma, jeżeli firma na potrzeby swojej działalności pobiera wodę z wodociągu miejskiego, a ścieki odprowadza do kanalizacji.

Opłatę środowiskową uiszcza się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska. Wysokość opłaty jest uzależniona od stopnia korzystania ze środowiska. Oznacza to, że im więcej firma wyemitowała gazów lub pyłów do powietrza, to tym wyższa jest opłata. W przypadku emisji ścieków wysokość opłaty zależy nie tylko od ich ilości, ale także od ich składu i stanu.

Większość przedsiębiorców musi naliczać opłaty środowiskowe za korzystanie z samochodów. Wysokość opłaty oblicza się, mnożąc ilość zużytego paliwa (w tonach) przez jednostkową stawkę opłat, których wysokość co roku jest podawana przez Ministerstwo Środowiska.

Żeby obliczyć wysokość należnej opłaty środowiskowej, trzeba zamienić ilość zużytego przez pojazdy paliwa w litrach na kilogramy. Jednak paliwa mają różną gęstość. Dlatego trzeba wziąć to pod uwagę przy określeniu ilości zużytego paliwa w kilogramach. Jeden litr benzyny stanowi 0,755 kg, litr oleju napędowego wynosi 0,84 kg, a taka sama ilość gazu płynnego wynosi 0,5 kg. Zatem jeżeli firma zużyła np. 10 tys. litrów gazu, po przeliczeniu wynosi 5 tys. kg tego paliwa.

Ilość paliwa trzeba pomnożyć przez stawkę jednostkową dla danego paliwa. Jednostkowe stawki, które stosuje się do wyliczenia opłaty środowiskowej, są różne nie tylko ze względu na rodzaj paliwa. Ich wysokość zależy także od typu pojazdu Inne są np. dla samochodów osobowych, a inne dla ciężarowych. O ich wysokości decyduje także wiek samochodu - im nowszy pojazd, tym wysokość stawki jednostkowej jest niższa z uwagi na bardziej ekologiczne silniki.

Wysokość stawek zmienia się co roku. Dlatego inne stawki obowiązują w 2009 roku, a inne, gdy przedsiębiorca rozlicza zaległości za ubiegłe lata. W przypadku 2009 roku stawki określa rozporządzenie Rady Ministrów z 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. nr 196, poz. 1217).

Firmy muszą płacić także za emisję gazów i pyłów z innych źródeł. Tak jest na przykład w przypadku działalności związanej z lakierowaniem samochodów czy spawaniem metalowych elementów.

Przedsiębiorcy, którzy wykorzystują w swojej działalności lakiery czy farby, muszą rozliczyć się z substancji lotnych, które są uwalniane z farb czy lakierów podczas procesu malowania lub lakierowania.

W przypadku naliczania opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z procesów technologicznych, takich jak spawanie czy malowanie, wykorzystuje się wskaźniki emisji, wskaźniki pomiarowe obliczone na podstawie pomiarów emisji na źródle oraz wartość emisji i czasu pracy źródła, czyli tzw. emitora (np. pistolet do lakierowania czy spawarka).

W przypadku lakierowania samochodów przedsiębiorca, przedstawiając dane, jakie posłużyły mu do wyliczenia wysokości opłaty, musi także uzasadnić wybraną metodę liczenia. Marszałek województwa może bowiem przyjąć inny sposób i dane mogą się wówczas różnić. Jest to związane choćby z tym, że w procesie lakierowania samochodów szkodliwe dla środowiska substancje pochodzą nie tylko z lakierów, ale i podkładów oraz wykorzystanych rozpuszczalników.

Wielkość emisji w przypadku lakierowania pojazdów można określić na podstawie pomiarów przeprowadzonych na źródle emisji. Jeżeli przedsiębiorca wie, ile danej substancji zostało wyemitowane np. w ciągu godziny pracy pistoletu do lakierowania, to ma ułatwione zadanie. Należy wówczas pomnożyć ilość danej substancji emitowanej do atmosfery przez czas, jaki pracowało np. urządzenie do lakierowania.

Producenci lakierów zazwyczaj na opakowaniach lub ulotkach informują o składzie i zawartości procentowej różnych substancji. Dlatego trzeba policzyć ile zużyto danych substancji, a następnie pomnożyć je przez stawki jednostkowe dla poszczególnych substancji. Każdą substancję trzeba jednak liczyć osobno, a na końcu podsumować, ile za wszystkie razem wyniesie opłata środowiskowa.

Przedsiębiorcy, którzy posiadają w firmie kotłownie, w których mają piece na węgiel, koks, olej opałowy czy gaz, także muszą płacić za korzystanie ze środowiska. Wysokość opłaty zależy od paliwa, na jakie jest dany piec. Inne są stawki za zanieczyszczenia z kotłów węglowych, a inne z tych na olej opałowy. W przypadku spalania paliw w kotłowniach o nominalnej mocy do 5 MW przy wyliczaniu opłaty stawkę ryczałtową dla danego paliwa mnoży się przez ilość spalonego paliwa w tonach.

Opłaty środowiskowe należy wnosić, jeżeli firma wykorzystuje w swojej działalności wodę podziemną lub powierzchniową. To, ile musi zapłacić w związku z poborem wody, zależy nie tylko od ilości jej zużycia, ale i od jej przeznaczenia. Inne są stawki za pobór wód podziemnych na zaopatrzenie ludności w wodę przeznaczoną do spożycia lub na cele socjalno-bytowe. Inne są również stawki za pobór wody podziemnej na potrzeby produkcji, w której woda wchodzi w skład produktów żywnościowych lub farmaceutycznych. Stawki za korzystanie z wody powierzchniowej śródlądowej także uzależnione są od jej przeznaczenia.

W przypadku poboru wody podziemnej przy naliczaniu opłat bierze się pod uwagę jej ilość, cel zużycia oraz proces uzdatniania. Należy więc pomnożyć ilość pobranej wody przez stawkę jednostkową oraz współczynnik różnicujący, który jest uzależniony od sposobu uzdatniana. Sama stawka jednostkowa jest z kolei uzależniona od celu, na jaki woda została zużyta.

Za jeden metr sześcienny wody podziemnej zużyty w 2009 roku stawka jednostkowa wynosi 0,095 zł. Jeżeli została ona wykorzystana do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia lub na cele socjalno-bytowe, to jednostkowa stawka za jeden metr sześcienny wynosi 0,056 zł. Przy wykorzystaniu wody podziemnej do produkcji żywności, leków lub konfekcjonowania, stawka opłaty za pobór metra sześciennego wody wynosi 0,081 zł.

Jeżeli przedsiębiorca korzysta z wody powierzchniowej, przy obliczaniu opłaty jednostkowe stawki opłat mnoży się przez współczynniki różnicujące. Jednak w tym przypadku są dwa współczynniki. Jeden zależy od sposobu uzdatniania wody, a drugi od rejonu kraju, w którym woda została pobrana.

Przepisy określają, że opłaty środowiskowe należy obliczać również za emisję ścieków - jeżeli firma nie ma kanalizacji. Ponadto trzeba płacić także za wody roztopowe z terenu przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorca, który w wyniku swojej działalności wpływa na środowisko, a nie płaci za to, naraża się na zapłacenie zaległości wraz z odsetkami, które wynoszą 20 proc. w skali roku.

Przedsiębiorca może zostać ukarany także za to, że nie rozliczył się za korzystanie ze środowiska także w poprzednich latach. Może jednak sam uregulować zaległości. Nie trzeba płacić za wszystkie lata wstecz. Zobowiązania przedawniają się po pięciu latach. Jednak jeżeli firma nie reguluje należności na bieżąco, to uregulowanie zaległości może stanowić problem, gdy za jednym razem będzie trzeba zapłacić za kilka lat.

Przedsiębiorca ma jednak prawo wniesienia odwołania od decyzji marszałka, w ciągu 14 dni od jej otrzymania, do samorządowego kolegium odwoławczego.

Ważne Opłatę za korzystanie ze środowiska uiszcza się na rachunek właściwego marszałka województwa raz na pół roku, do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza

Firma ma samochody osobowe z silnikami benzynowymi. Spełniają one normę EURO 4. W ciągu półrocza zużyły w sumie 20 tys. litrów paliwa. Gęstość benzyny to 0,755 kg/l. Stawka jednostkowa wynosi 5,47 zł za tonę.

Zamiana na kilogramy:

20 000 l × 0,755 kg/l = 15 100 kg = 15,1 Mg (tony)

Następnie mnoży się ilość spalonego paliwa w kilogramach przez stawkę jednostkową.

15,1 Mg × 5,47 zł = 82,60 zł

W omawianym przypadku firma nie musi zapłacić za korzystanie ze środowiska, gdyż opłata nie przekroczyła 400 zł. Firma musi jednak przedstawić wszystkie dane, które posłużyły do wyliczenia wysokości opłaty marszałkowi województwa.

Firma korzysta z kotła na olej opałowy o zawartości siarki nie większej niż 1 proc. Stawka jednostkowa za tonę takiego paliwa wynosi 9,58 zł. W I półroczu 2009 r. przedsiębiorca zużył 20 ton oleju opałowego. Obliczeń należy dokonać według wzoru:

opłata = zużycie paliwa w tonach x jednostkowa stawka obowiązująca w danym roku

Z obliczenia zatem wynika:

9,58 zł × 20 Mg = 191,60 zł

W tym przypadku firma nie musi płacić za korzystanie ze środowiska.

Firma korzystająca ze środowiska w I półroczu 2009 r. posiadająca pozwolenie wodnoprawne na pobór wody podziemnej zużyła 8000 m³ wody do produkcji żywności. Została ona poddana dezynfekcji. W przypadku wód podziemnych stosuje się wzór:

Opłata = V × S × w

V to ilość wody podziemnej w metrach sześciennych pobranej na określony cel zużycia w półroczu

S - jednostkowa stawka opłaty, przyjęta dla danego celu użycia

w - współczynnik różnicujący zależny od sposobu uzdatniania wody

Stawka jednostkowa w tym przypadku wynosi 0,081 zł za metr sześcienny wody

Współczynnik różnicujący wynosi 2. Opłata wynosi zatem:

10000 m³ × 0,081 zł/m³ × 2 = 1620 zł

Jeżeli przedsiębiorca korzysta z wody powierzchniowej, przy obliczaniu opłaty jednostkowe stawki opłat mnoży się przez współczynniki różnicujące. Wzór na obliczenie wysokości opłaty środowiskowej za pobór wody powierzchniowej wygląda nieco inaczej:

Opłata = V × S × w × r. Współczynnik r jest współczynnikiem różnicującym dla danego obszaru kraju.

lukasz.kuligowski@infor.pl

Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2005 r. nr 260, poz. 2176 z późn. zm.).

Obwieszczenie ministra środowiska z 20 września 2007 r. (MP nr 68, poz. 754).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. nr 196, poz. 1217).