Porządkowanie gruntów rolnych i leśnych

Celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Scaleniem obejmuje się grunty położone w jednej lub kilku wsiach bądź w ich częściach. Postępowanie scaleniowe przeprowadza starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej głównie ze środków budżetu państwa. Organem wyższego stopnia w tym postępowaniu jest wojewoda.

Jeżeli postępowaniem scaleniowym mają być objęte grunty położone na terenie dwóch lub więcej gmin, właściwy do prowadzenia postępowania jest starosta, na którego terenie działania posiada grunty największa liczba uczestników postępowania, a w razie równej ich liczby - starosta, na którego terenie działania znajduje się największy obszar gruntów obejmowanych scaleniem.

Postępowanie scaleniowe może być wszczęte z urzędu po uprzednim uzyskaniu opinii rady sołeckiej, a także działających na terenie danej wsi społeczno-zawodowych organizacji rolników, jeżeli:

grunty Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, których powierzchnia przekracza 10 proc. projektowanego obszaru scalenia i nie mogą być racjonalnie zagospodarowane bez scalenia;

ukształtowanie rozłogów gruntów na projektowanym obszarze scalenia wskutek działalności przemysłowej, przebiegu istniejących lub budowanych dróg publicznych, kolei, rurociągów naziemnych oraz zbiorników wodnych lub urządzeń melioracji wodnych zostało lub zostanie znacznie pogorszone;

o scalenie wystąpi z wnioskiem osoba, której grunty wymagają poprawienia rozłogu, a jednocześnie scalenie to nie pogorszy warunków gospodarowania innym uczestnikom postępowania.

W przypadku prowadzenia scalania gruntów w związku z budową autostrady koszty wykonania scalenia i wymiany gruntów oraz poscaleniowego zagospodarowania gruntów pokrywa Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

Wszczęcie postępowania scaleniowego następuje w drodze postanowienia starosty.

Postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego powinno zawierać:

określenie granic i powierzchni obszaru scalenia gruntów;

wykaz uczestników scalenia gruntów;

przewidywany termin zakończenia prac scaleniowych.

Postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego odczytuje się na zebraniu uczestników tego postępowania, zwołanym przez starostę, a ponadto wywiesza się je na okres 14 dni w lokalach urzędów gmin, na których terenie są położone grunty objęte scaleniem, oraz na tablicach ogłoszeń we wsiach, których grunty tworzą obszar scalenia.

Postanowienie o wszczęciu postępowania wymiennego doręcza się uczestnikom wymiany na piśmie. Na postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego służy zażalenie.

Z chwilą wszczęcia postępowania scaleniowego lub wymiennego, obejmującego lasy i grunty leśne, wstrzymuje się wydawanie zezwoleń na wyrąb drzew do czasu zakończenia postępowania, a niezrealizowane zezwolenia tracą moc. Nie dotyczy to cięć sanitarnych.

Jeżeli liczba uczestników scalenia przekracza 10 osób, postępowanie scaleniowe prowadzi się z udziałem rady uczestników scalenia w składzie 3-12 osób, jako społecznego organu doradczego, wybieranego i odwoływanego przez uczestników scalenia z każdej wsi objętej scaleniem. Rada uczestników scalenia jest wybierana na zebraniu zwołanym przez starostę.

W przypadku niedokonania wyboru rady uczestników scalenia w terminie określonym przez starostę funkcję tej rady sprawuje powołany postanowieniem zespół, w skład którego wchodzi m.in. rada sołecka, sołtys oraz przedstawiciel Agencji Nieruchomości Rolnych będącej uczestnikiem scalenia oraz przedstawiciel społeczno-zawodowych organizacji rolników. W przypadku gdy postępowaniem scaleniowym objęto grunty więcej niż jednej wsi, w skład zespołu wchodzą sołtysi tych wsi, przedstawiciele rad sołeckich po jednym z każdej wsi, przedstawiciel Agencji Nieruchomości Rolnych będącej uczestnikiem scalenia oraz przedstawiciel społeczno-zawodowych organizacji rolników.

Grunty objęte scaleniem szacuje oraz opracowuje projekt scalenia upoważniony przez starostę geodeta-projektant scalenia, przy udziale powołanej komisji pełniącej funkcje doradcze. W skład komisji wchodzą:

wszyscy uczestnicy scalenia, a jeśli liczba uczestników jest większa niż 10 osób - rada uczestników scalenia;

przedstawiciel społeczno-zawodowych organizacji rolników;

przedstawiciel Agencji Nieruchomości Rolnych będącej uczestnikiem scalenia;

przedstawiciel starosty, na którego terenie działania są położone grunty objęte scaleniem;

przedstawiciel izby rolniczej, na której terenie działania są położone grunty objęte scaleniem.

Starosta, na wniosek komisji, może powołać do jej składu rzeczoznawców.

Uczestnicy scalenia, w drodze uchwały, określają zasady szacunku gruntów. Starosta w drodze postanowienia może uznać, że szacunek jest sprzeczny ze słusznym interesem uczestnika postępowania scaleniowego.

W razie nieokreślenia zasad szacunku przez uczestników scalenia szacunku gruntów dokonuje się na podstawie cen obowiązujących przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, z uwzględnieniem położenia gruntów na obszarze scalenia oraz ich przydatności rolniczej i funkcji terenu wynikającej z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wyniki oszacowania gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych ogłasza się na zebraniu uczestników scalenia, zwołanym przez starostę, a następnie udostępnia się je do publicznego wglądu na okres siedmiu dni we wsiach objętych scalaniem.

Na zebraniu, o którym mowa, oraz w okresie wyłożenia wyników oszacowania gruntów do publicznego wglądu uczestnicy scalenia mogą wnosić zastrzeżenia do dokonanego szacunku. Zgodę na dokonany szacunek gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych uczestnicy scalenia wyrażają w formie uchwały.