Gminy muszą wyrazić swoją wolę w drodze uchwały

Istotą porozumienia międzygminnego jest przejęcie przez jedną z gmin obowiązku wykonania zadań publicznych ciążącego na innych gminach (bądź gminie). Warunkiem formalnym przystąpienia gminy do realizacji porozumienia międzygminnego jest wyrażenie takiej woli przez radę gminy w drodze uchwały.

Rada gminy uchwałą odmówiła zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków na terenie gminy. Rada uznała, że taryfy są niezgodne z prawem. Wniosek taryfowy przedłożony przez przedsiębiorstwo wodociągów i kanalizacji, w części odnoszącej się do zbiorowego zaopatrzenia w wodę, nie uwzględnia porozumienia międzygminnego zawartego między gminą a gminą miejską. Porozumienie stanowi załącznik do uchwały rady miasta.

Uchwałę zakwestionował jednak wojewoda. Jego zdaniem zawarte pomiędzy gminami porozumienie nie jest porozumieniem międzygminnym w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 74 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zauważył, że porozumienie nie przekazuje jednej z gmin zadań publicznych. Dlatego jest raczej porozumieniem o współdziałaniu w celu wspólnego wykonywania zadania publicznego.

Spór ostatecznie trafił do sądu. Wojewódzki sąd administracyjny potwierdził, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Przypomniał, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków należy do zadań własnych gminy. Zadanie to zwykle gmina wykonuje samodzielnie, może jednak przy jego wykonaniu także współdziałać z innymi gminami, np. w formie porozumienia międzygminnego. Jak wyjaśnił sąd, istotą porozumienia międzygminnego jest przejęcie przez jedną z gmin obowiązku wykonania zadań publicznych ciążącego na innych gminach (bądź gminie). Warunkiem formalnym przystąpienia gminy do realizacji porozumienia międzygminnego jest wyrażenie takiej woli przez radę gminy w drodze uchwały. Niezbędne jest również (w wykonaniu uchwały rady gminy) złożenie stosownych oświadczeń woli w ustawowym trybie. Porozumienie wykonywane jest przez organy tej gminy, która przejęła na siebie obowiązki wykonywania zadań publicznych. Gmina przejmująca do realizacji wykonywanie zadań publicznych musi dysponować środkami majątkowymi, za pomocą których będzie wykonywać określone w porozumieniu zadania. Z kolei gmina przekazująca realizację zadań publicznych będzie brać udział w kosztach wykonywania zadań według parytetu określonego w treści porozumienia.

W ocenie sądu pierwszej instancji pomiędzy gminą miejską i gminą w istocie nie doszło do zawarcia porozumienia międzygminnego w celu wykonania zadania publicznego. Przedłożona przez radę gminy dokumentacja w istocie świadczy jedynie o fakcie przystąpienia jej jako udziałowca do przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji. Strony porozumiały się, ale jedynie w zakresie struktury udziałów właścicielskich w spółce, aportu, jaki gmina wniesie do spółki, planów inwestycyjnych spółki oraz opłat za świadczone usługi dla obu gmin.

Zdaniem sądu, jeśli nawet zamiar stron był inny, to bezsprzecznie nie zachowano warunków formalnych niezbędnych do zawarcia porozumienia międzygminnego. Warunkiem tym jest jednoznaczne wyrażenie takiej woli przez rady gmin w drodze uchwały, złożenie stosownych oświadczeń woli przez organ wykonawczy gmin. Ponadto, nawet jeśli można by uznać, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia porozumienia komunalnego, to podjęcie przez gminę zaskarżonej uchwały należałoby traktować jako działanie bez podstawy prawnej. Tylko bowiem gmina przejmująca zadanie byłaby uprawniona i zobowiązana do podjęcia uchwały w kwestii taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków w obu gminach. Skarga kasacyjna okazała się bezskuteczna. Naczelny Sąd Administracyjny ją oddalił, a powodem były błędy formalne przy jej sporządzeniu.