Jak zmusić firmę do przestrzegania prawa

Decyzję o wstrzymaniu użytkowania instalacji podejmuje Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ), wójt, burmistrz bądź prezydent miasta.

Wstrzymania użytkowania instalacji nie należy kojarzyć z zamknięciem zakładu lub instalacji. Wstrzymanie ma jedynie na celu wymuszenie na prowadzącym instalację przestrzegania obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska w stosunku do eksploatowanej instalacji.

Wstrzymanie użytkowania instalacji może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny.

Dokonując oceny, czy zachodzi konieczność wstrzymania, organ ochrony środowiska kieruje się interesem ochrony środowiska. Jeśli z oceny wynika, iż w związku z funkcjonowaniem danej instalacji w środowisku zachodzą trudne do odwrócenia zmiany - organ ochrony środowiska wyda decyzję wstrzymującą.

Wstrzymanie obligatoryjne będzie miało miejsce, w przypadku gdy instalacja wymagająca pozwolenia zintegrowanego nie posiada takiego pozwolenia (pozwolenie np. straciło ważność bądź instalacja funkcjonowała na podstawie pozwoleń sektorowych, a podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia zintegrowanego),

Wstrzymanie obligatoryjne będzie miało także miejsce, gdy w przypadku nowo zbudowanego lub zmodernizowanego obiektu lub instalacji zaliczonych do mogących znacząco oddziaływać na środowisko (zgodnie z rozporządzeniem Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) niedotrzymane zostaną standardy emisyjne lub określona w pozwoleniu emisja dopuszczalna substancji w okresie 30 dni od zakończenia rozruchów.

Zagrożenie wstrzymania użytkowania instalacji dotyczy także nowych obiektów lub instalacji, które zostały już oddane do użytkowania, gdy jeśli w ciągu pięciu lat od chwili oddania do użytkowania wyjdzie na jaw, że w chwili oddawania do użytkowania instalacja nie spełniała wymagań określonych prawem ochrony środowiska lub konkretnymi decyzjami bądź też nie posiadała owych decyzji, a WIOŚ nie został poinformowany o fakcie oddania instalacji do eksploatacji.

Wstrzymanie fakultatywne będzie miało miejsce, gdy podmiot korzystający ze środowiska wprowadza substancje lub energię do środowiska bez wymaganego pozwolenia sektorowego (np. emituje gazy lub pyły, odprowadza do wód lub do ziemi ścieki, nie mając pozwolenia), a także w przypadku, gdy zakład posiada wymagane pozwolenie, natomiast naruszane są jego warunki (np. przekracza dopuszczalną emisję określoną w decyzji). W przypadku, gdy WIOŚ stwierdzi naruszenie, w wyniku którego może wstrzymać fakultatywnie użytkowanie instalacji - prowadzący instalację może się zwrócić do organu ochrony środowiska z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej termin usunięcia naruszenia, uwzględniający potrzebę bezpiecznego dla środowiska zakończenie użytkowania. Jednak w przypadku, gdy naruszenie nie zostanie usunięte w wyznaczonym terminie, WIOŚ i tak wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji.

Podsumowując, o ile przy wstrzymaniu obligatoryjnym instalacji organ wydający decyzję nie ma wyboru - musi wydać decyzję o wstrzymaniu (inaczej złamałby prawo), o tyle w przypadku fakultatywnym wstrzymania instalacji - może decyzję wstrzymującą wydać albo nie.

Jeśli już doszło do wstrzymania użytkowania instalacji, a naruszenie, w wyniku którego instalacja została wstrzymana, już ustało - organ ochrony środowiska na wniosek prowadzącego instalację bądź innego zainteresowanego wyrazi zgodę na podjęcie wstrzymanej działalności (czyli ponowne rozpoczęcie eksploatacji instalacji).

Aby uniknąć problemów związanych z aspektami środowiskowymi, w tym także zagrożenia wstrzymania użytkowania instalacji, konieczna jest obszerna wiedza z zakresu prawa ochrony środowiska. Jeśli zakład nie jest w stanie samodzielnie realizować obowiązków, jakie nakłada na niego prawo ochrony środowiska, najbezpieczniej będzie zwrócić się o pomoc do doświadczonych firm konsultingowych, tym bardziej że można od nich oczekiwać nie tylko wsparcia prawnego i dopilnowania wszelkich procedur, ale można również zlecić wykonanie fachowego audytu środowiskowego. Dla zakładu jest to dodatkowe zabezpieczenie, gdyż pozwala na bieżąco kontrolować obowiązki zakładu wynikające z prawa ochrony środowiska, a w przypadku zauważonych nieprawidłowości - w miarę szybko zareagować.

Przeprowadzanie systematycznych audytów środowiskowych jest rozsądną decyzją ze strony osób zarządzających zakładem - pozwala uniknąć kosztów i nieprzyjemności związanych z ewentualną kontrolą organu ochrony środowiska, kar związanych z naruszeniem przepisów czy zapobiec sytuacji, gdy trzeba będzie wstrzymać użytkowanie całej instalacji.