Przepisy dotyczą i dużych, i mniejszych zakładów wytwarzających odpady

Często wydaje się, że obowiązki te dotyczą tylko dużych zakładów produkcyjnych, natomiast ustawa o odpadach nakłada również wymogi prawne na mniejsze zakłady, które w związku ze swoją działalnością wytwarzają odpady.

Zgodnie z ustawą o odpadach przez wytwórcę odpadów rozumie się każdy podmiot, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów, oraz taki, który przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Dodatkowo wytwórcą odpadów może być podmiot, który świadczy usługi w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw.

Zgodnie z wyżej wymienioną definicją wytwórcą odpadów może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna.

Wytwórca odpadów, który wytwarza rocznie:

powyżej 1 tony odpadów niebezpiecznych lub powyżej 5 tysięcy ton odpadów innych niż niebezpieczne - zobowiązany jest do uzyskana pozwolenia na wytwarzanie odpadów w chwili oddania instalacji do użytkowania;

od 0,1 do 1 tony odpadów niebezpiecznych - zobowiązany jest do posiadania zatwierdzonego programu gospodarki odpadami; wniosek w tej sprawie należy przedłożyć z dwumiesięcznym wyprzedzeniem (przed rozpoczęciem działalności);

do 0,1 tony odpadów niebezpiecznych albo od 5 ton odpadów innych niż niebezpieczne - zobowiązany jest do przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania nimi 30 dni przed rozpoczęciem działalności.

Wynika zatem, że każdy, kto wytwarza najmniejszą nawet ilość odpadów niebezpiecznych (do 0,1 tony), ma obowiązek złożenia informacji o tych odpadach. Natomiast wytwórcy odpadów innych niż niebezpieczne w ilości do 5 ton rocznie nie są zobowiązani do uzyskania żadnej z ww. decyzji oraz nie muszą przedkładać informacji o wytworzonych odpadach oraz o sposobach gospodarowania nimi.

Ze względu na zawiłości i występujące nierzadko trudności w rozumieniu i interpretacji prawa zakłady często korzystają z usług firm konsultingowych. Zapewnia im to profesjonalnie przygotowane wnioski wraz z przeprowadzoną prawidłowo procedurą administracyjną, dzięki czemu uzyskają niezbędne decyzje i uzgodnienia w zakresie gospodarki odpadami.

Posiadacz odpadów jest zobowiązany do prowadzenia ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów. Ewidencję odpadów prowadzi się przy zastosowaniu dwóch dokumentów:

karty ewidencji odpadów, prowadzonej dla każdego rodzaju odpadu odrębnie;

karty przekazania odpadu - dopuszcza się sporządzanie zbiorczej karty przekazania odpadu obejmującej odpad danego rodzaju przekazywany łącznie w czasie jednego miesiąca kalendarzowego temu samemu posiadaczowi.

Dodatkowo istnieje coroczny obowiązek sporządzania i przekazywania właściwemu marszałkowi województwa zbiorczego zestawienia danych o ilości wytwarzanych odpadów oraz o sposobach gospodarowania nimi. Posiadacz odpadów ma obowiązek przechowywać dokumenty sporządzone na potrzeby ewidencji przez okres pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym sporządzono te dokumenty.

Posiadanie w pełni jednolitej i doskonale zorganizowanej bazy danych o wytwarzanych odpadach pozwala efektywniej działać oraz szybciej i łatwiej rozliczać się z urzędem marszałkowskim. W tym celu służy m.in. program komputerowy Sozat Odpady, który usprawnia prowadzenie ewidencji wytworzonych odpadów, sporządzanie wymaganej prawem dokumentacji na odpowiednich, ustawowych wzorach formularzy oraz wyliczanie opłaty za korzystanie ze środowiska.

Istnieje możliwość prowadzenia uproszczonej ewidencji odpadów (stosowanie tylko kart przekazania odpadów) dla małych i średnich przedsiębiorstw, jeżeli:

wytwarzają odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 tony rocznie;

wytwarzają odpady inne niż niebezpieczne w ilości do pięciu ton rocznie.

Brak obowiązku prowadzenia ewidencji dla poszczególnych rodzajów i ilości odpadów określa rozporządzenie w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów.

Wytwórca odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami innemu podmiotowi. Jednakże należy tutaj zwrócić uwagę, że odbiorca tych odpadów musi posiadać wymagane prawem zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarki odpadami (zezwolenie na transport, zbieranie, odzysk lub unieszkodliwianie odpadów). Jeśli odbiorca takowych nie posiada, wytwórca odpadów, pomimo iż przekazał odpady, nadal jest za nie odpowiedzialny.

W przypadku określania rodzajów wytwarzanych odpadów należy przypisać każdemu z odpadów odpowiedni kod zgodnie z katalogiem odpadów. Ważne jest, aby odpad przekazywany innemu podmiotowi posiadał taki sam kod, na jaki odbiorca ma zezwolenie, tj. na zbieranie, transport, odzysk czy unieszkodliwianie.

Posiadacz odpadów może przekazać określone w rozporządzeniu rodzaje odpadów w celu ich wykorzystania osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej (niebędącym przedsiębiorcami) na ich własne potrzeby. Prowadzenie działalności w zakresie wykorzystania odpadów na własne potrzeby przez osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie wymaga zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku.

Ustawa o odpadach nakłada na posiadaczy odpadów także inne obowiązki, m.in. wymóg uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, albo w zakresie zbierania lub transportu odpadów.

Zgodnie z prawem każda działalność w zakresie gospodarki odpadami wymaga uzyskania odpowiedniego zezwolenia. Na szczęście wszystkie te zezwolenia można uzyskać w jednym pozwoleniu lub decyzji.

Prawo ochrony środowiska zwalnia podmioty z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie i transport określonych odpadów wymienionych w rozporządzeniu w sprawie rodzajów odpadów, których zbieranie lub transport nie wymagają zezwolenia na prowadzenie działalności. Rozporządzenie to określa wymagania dla zbierania lub transportu tych rodzajów odpadów.

Podmiot, który może skorzystać z powyższego zwolnienia, ma obowiązek zgłoszenia się do rejestru prowadzonego przez starostę właściwego ze względu na miejsce prowadzenia zbierania, a w przypadku transportu odpadów - przez starostę właściwego ze względu na miejsce siedziby lub zamieszkania posiadacza odpadów.