Wojewoda kontroluje decyzje w terenie

Ustawa o wojewodzie jest kontynuacją reformy administracji, zmierzającą do decentralizacji władzy państwowej.

Wojewodzie pozostawiono jednak funkcję polegającą na kontroli przestrzegania prawa i legalności wydawania decyzji. O wynikach kontroli w rządowej administracji zespolonej, organach niezespolonej administracji rządowej i organach samorządu terytorialnego wojewoda musi informować właściwe organy wyższego stopnia (w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, np. Państwową Inspekcję Sanitarną).

Kolejnym rozszerzeniem kompetencji wojewody jest nałożenie na kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży obowiązku przekazywania mu wszelkich informacji o wynikach kontroli w ich jednostkach. To czyni wojewodę najważniejszym organem kontroli w województwie, posiadającym pełną informację o wykonywaniu zadań administracji rządowej i o ewentualnych nieprawidłowościach w ich realizacji. Wojewoda sprawdza legalność, gospodarność, celowość i rzetelność podległych jednostek. Ponadto sprawdza legalność działania organów samorządu terytorialnego. W ustawie określono też, kto może być upoważniony do prowadzenia kontroli na podstawie pisemnego upoważnienia, zasady wyłączenia z udziału w kontroli, obowiązki kontrolowanego, rodzaje kontroli i sposób jej dokumentowania.

Uzupełnieniem funkcji kontrolnych wojewody jest możliwość wydawania poleceń obowiązujących wszystkie organy administracji rządowej w województwie, a w sytuacjach nadzwyczajnych - także organy samorządu terytorialnego. Wojewoda może także - w drodze decyzji - wstrzymać egzekucję administracyjną. Doprecyzowano tym samym formę wstrzymania egzekucji. Wprowadzono też dodatkowo, w razie egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym, obowiązek informowania właściwego (ze względu na przedmiot egzekucji) ministra. Obecnie obowiązuje to tylko w stosunku do obowiązków o charakterze pieniężnym (wojewoda informuje w takich sytuacjach ministra finansów).

Po wejściu w życie nowych przepisów wojewoda będzie miał wgląd w tok każdej sprawy prowadzonej w województwie przez organy administracji rządowej oraz przez organy samorządu terytorialnego. Będzie to dotyczyło zadań przejętych na podstawie porozumienia lub zadań zleconych. Będzie miał również prawo żądania od organów administracji rządowej działających w województwie bieżących informacji i wyjaśnień dotyczących ich działalności (m.in. w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów o postępowaniu administracyjnym).

Wojewoda może wydawać rozporządzenia porządkowe, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia, zdrowia lub mienia oraz do zapewnienia porządku publicznego. Akty te mogą zawierać zagrożenie grzywnami stosowanymi w trybie i w wymiarze określonym w kodeksie wykroczeń. Każdy obywatel, którego interes prawny jest naruszony przepisem aktu miejscowego wydanym przez wojewodę w sprawie zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Wcześniej jednak powinien wezwać organ, który wydał przepis, do jego uchylenia.

Ustawa proponuje, by stosunki pracy z pracownikami delegatur urzędu wojewódzkiego wygasały w dniu likwidacji delegatury, jeżeli w ciągu poprzedzających ten fakt trzech miesięcy nie zostaną tym osobom zaproponowane nowe warunki pracy lub płacy na dalszy okres, albo - w razie nieprzyjęcia nowych warunków pracy lub płacy. Do urzędników Służby Cywilnej natomiast będą miały zastosowanie przepisy ustawy o Służbie Cywilnej.