Rejestracja zamiast poboru

Znowelizowana ustawa o powszechnym obowiązku obrony ma stworzyć warunki do wstrzymania obowiązkowego poboru do czynnej służby wojskowej. Uchwalone już zmiany znoszą ponadto przeszkolenie wojskowe studentów i absolwentów szkół wyższych. Według planów rządowych, do końca 2010 roku polskie wojsko ma się składać z samych zawodowych żołnierzy. Pełna profesjonalizacja ma polegać na wprowadzeniu służby stałej zawodowej i ochotniczej służby kontraktowej. We wrześniu 2009 roku zakończą służbę ostatni poborowi.

Nowe rozwiązania zakładają, że po zawieszeniu obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej pozostanie obowiązek stawiania się do kwalifikacji wojskowej przez poborowego. Nastąpi również zmiana sposobu prowadzenia rejestracji na potrzeby powszechnego obowiązku obrony kraju. Zmiany czekają teraz na podpis prezydenta.

Zmiana sposobu prowadzenia rejestracji osób na potrzeby powszechnego obowiązku obrony kraju będzie polegać na rejestracji prowadzonej na podstawie danych osobowych znajdujących się w systemie PESEL.

W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny powoływać się będzie żołnierzy na takich samych zasadach co w czasie pokoju. Pozwoli to na wykorzystanie struktur i doświadczenia organów samorządowych i administracji rządowej do przygotowania zasobów danego rocznika osób podlegających kwalifikacji na potrzeby służby wojennej. Rejestrację będzie prowadził wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce stałego lub czasowego pobytu osoby objętej rejestracją w dniu ukończenia przez nią 18 lat. W obowiązującym stanie prawnym organy wojskowe przy realizacji tego przedsięwzięcia w czasie wojny były zdane wyłącznie na siebie.

Ustawa określa nowy sposób rejestracji poborowych. Będzie prowadzona dla potrzeb założenia ewidencji wojskowej oraz przygotowania wykazu osób podlegających kwalifikacji wojskowej. Obejmie osoby, które ukończyły 18 rok życia i bez konieczności ich osobistego stawiennictwa do rejestracji. Posłużą jej dane ze zbiorów PESEL. W sytuacjach szczególnych, np. w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, będzie możliwość przywrócenia przez Radę Ministrów obowiązku osobistego zgłoszenia się osób do rejestracji.

Dotychczasowy pobór zastąpi kwalifikacja wojskowa, obejmująca elementy ochotniczej rekrutacji kandydatów do wojska. Uchwalone regulacje ustanawiają zakres podmiotowy i tryb stawiennictwa osób do kwalifikacji wojskowej, któremu będą podlegać mężczyźni, którzy w danym roku kończą dziewiętnaście lat życia, a także ochotnicy, w tym kobiety, jeżeli ukończyli co najmniej osiemnaście lat życia. Tym samym regulacjom poddani zostali zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Zakres czynności objętych kwalifikacją wojskową dostosowano do wymogów profesjonalizacji Sił Zbrojnych. W szczególności poszerzono ten zakres o czynności związane ze wstępnym przeznaczeniem tych osób do poszczególnych form powszechnego obowiązku obrony kraju oraz rekrutacją do ochotniczych form służby wojskowej.

Nowelizacja oznacza większe obciążenie zadaniami organów samorządowych. Ponadto konieczna okazała się zmiana ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zmiana ta znosi wymóg przedstawienia zaświadczenia o stawieniu się do rejestracji przy zameldowaniu.