Rozpoznanie wymogów pomoże ustrzec inwestora przed dodatkowymi kosztami

Nadążenie za tymi zmianami oraz rozeznanie się w gąszczu przepisów jest trudne, ale szybkie rozpoznanie wszystkich uwarunkowań środowiskowych ustrzeże inwestora przed dodatkowymi kosztami.

W ustawie - Prawo ochrony środowiska stwierdza się, że eksploatacja instalacji, która powoduje wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi oraz wytwarzanie odpadów jest dozwolona po uzyskaniu odpowiedniego pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane.

Instalacja musi być zatem tak zaprojektowana, aby jej eksploatacja nie była źródłem emisji substancji i energii do środowiska w stopniu przekraczającym obowiązujące standardy jakości środowiska.

Ustawa - Prawo ochrony środowiska przenosi wiele obowiązków na władze samorządów lokalnych. Dotyczy to zwłaszcza tworzenia tzw. programów ochrony środowiska. Dokumenty te tworzone są i zatwierdzane na wszystkich poziomach administracji samorządowej: gminy (miasta), powiatu i województwa. Określają one strategię ochrony środowiska, jaką będzie podejmować dana jednostka samorządu terytorialnego w ciągu kilku najbliższych lat.

Opracowywane są one w oparciu o różne lokalne uwarunkowania - zwłaszcza te dotyczące zagospodarowania przestrzennego gminy, powiatu lub województwa, a także wynikające z istniejącego stanu środowiska na danym obszarze. Może się np. okazać, że w pobliżu miejsca, na którym inwestor chce postawić zakład, planowane jest w przyszłości utworzenie obszaru ochrony przyrody. Konieczne jest wówczas przeanalizowanie, w jaki sposób inwestycja może potencjalnie oddziaływać na taki obszar oraz czy nie będą konieczne dodatkowe założenia projektowe mające na celu zminimalizowanie tego oddziaływania. Inne uwarunkowania lokalne mogą wynikać z programów ochrony powietrza (POP) ustalanych przez władze lokalne na obszarach, na których Inspekcja Ochrony Środowiska stwierdziła przekroczenia standardów jakościowych powietrza w zakresie określonych zanieczyszczeń. POP, tworzony na okres pięciu lat, jest pewnym zbiorem ustalonych działań kierowanych do władz samorządowych oraz podmiotów gospodarczych występujących na danym obszarze, które mają za zadanie doprowadzić do polepszenia jakości powietrza na tym obszarze w zakresie zanieczyszczenia, dla którego stwierdzono przekroczenia.

Większość programów ochrony powietrza uchwalonych w ostatnich latach w naszym kraju dotyczy polepszenia jakości powietrza pod względem zanieczyszczeń pyłowych. Problemem dla inwestora związanym z programami ochrony powietrza jest obowiązek wynikający z przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska. Określa się w nim, że na obszarze, na którym stwierdzono przekroczenia standardów jakościowych powietrza dla danego zanieczyszczenia, przeprowadzenie inwestycji polegającej na budowie nowej instalacji lub przebudowie instalacji istniejącej, której efektem będzie jakakolwiek emisja zanieczyszczenia (objętego POP) do powietrza, będzie wiązać się z wykonaniem tzw. działań kompensacyjnych.

Działania te polegają na zmniejszeniu emisji tego zanieczyszczenia na innym obiekcie zlokalizowanym na tym samym obszarze co przedmiotowa inwestycja, w ilości 130 proc. w stosunku do emisji z instalacji wybudowanej przez inwestora. Jest to w praktyce bardzo trudne, ponieważ wiąże się z zaangażowaniem dodatkowych (często bardzo dużych!) środków finansowych. Nie jest też do końca jasne, czy w działaniach kompensacyjnych stroną trzecią musi być koniecznie inne przedsiębiorstwo (tzn., czy możliwa jest sytuacja, w której zmniejszenia emisji dokonuje się na innej pracującej już instalacji należącej do inwestora).

To jednak nie koniec zmartwień inwestora. Kolejnym czynnikiem związanym z ochroną środowiska, który może mieć wpływ na inwestycję, są dynamiczne zmiany prawa na poziomie wspólnotowym. Realizacja każdej inwestycji jest ściśle ustalona w czasie. Może okazać się, że po zakończeniu inwestycji będą obowiązywać nowe przepisy, które nie były wzięte pod uwagę na etapie planowania.

Nowe przepisy mogą wymusić na inwestorze poniesienie dodatkowych kosztów dostosowawczych. Ryzyko to może okazać się w przyszłości bardzo realne. Przykładowo bardzo duże zmiany pojawią się w przepisach o handlu emisjami gazami cieplarnianymi, które zostaną ujęte w nowelizacji obowiązującej Dyrektywy 2003/87/WE. Planuje się, że zmiany wejdą w życie po 1 stycznia 2013 r. Przewidują one m.in., że większość prowadzących instalacje objęte systemem będzie musiała zapłacić za limity uprawnień do emisji CO2, gdzie dotychczas limity te były rozdawane za darmo. Jeżeli więc inwestycja zostanie zakończona, np. w 2013 r., a wybudowana instalacja będzie włączona do systemu handlu emisjami, to inwestor może ponieść dodatkowe koszty związane z zakupem uprawnień.

Konieczna jest zatem wiedza inwestora o uwarunkowaniach związanych z ochroną środowiska już na etapie planowania inwestycji. Wiedzę tę można uzyskać poprzez wykonanie:

● audytu środowiskowego, który ma na celu rozpoznanie istniejących uwarunkowań ogólnych prawa ochrony środowiska oraz uwarunkowań lokalnych,

● analizy ryzyka, która umożliwia identyfikację i oszacowanie ryzyk środowiskowych związanych z istniejącymi oraz projektowanymi przepisami ochrony środowiska.

Właściwie określenie pełnego zbioru uwarunkowań związanych z przepisami ochrony środowiska oraz ich oszacowanie może pomóc inwestorowi w różnych decyzjach związanych z: opłacalnością, wyborem lokalizacji czy też całkowitym kosztem planowanej inwestycji.