Studium uwarunkowań także podlega ocenie oddziaływania na środowisko

Ustawa określa procedurę oceny oddziaływania na środowisko (tzw. ocena strategiczna) dla wybranych projektów dokumentów strategicznych (czyli zgodnie z definicją oceny strategicznej w art. 3 pkt 14: polityk, strategii, planów i programów).

W stosunku do poprzedniego stanu prawnego ustawa nie wprowadza wielu zmian. Większość z przepisów omawianej ustawy została wprost przeniesiona z ustawy - Prawo ochrony środowiska (u.p.o.ś.).

W celu sprecyzowania i ułatwienia w praktyce stosowania przepisów o ocenie strategicznej ustawa grupuje przepisy w trzy rozdziały, ujmując oddzielnie:

postanowienia określające rodzaje dokumentów poddawanych strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko,

wymagania odnośnie do dokumentacji oceny (czyli prognozy oddziaływania na środowisko) oraz

konsultacje społeczne i konsultacje z innymi organami i uwzględnienie wyników oceny w przyjmowanym dokumencie.

Do katalogu dokumentów podlegających postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko ustawa dodaje projekt studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (studium nie było dotychczas ujęte w u.p.o.ś.). Konieczność poddania studium postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko była wielokrotnie sygnalizowana przez zainteresowane strony, także w ramach procesu legislacyjnego poprzednich nowelizacji u.p.o.ś.

Dodatkowo, w ślad za Dyrektywą 2001/42/WE, ustawa przewiduje w art. 47 możliwość poddania procedurze oceny oddziaływania na środowisko - jeżeli organ administracji opracowujący dany projekt uzna, iż może on spowodować znaczące oddziaływanie na środowisko - projektów polityk, strategii, planów lub programów, innych niż projekty dokumentów sektorowych wymienionych w art. 46 pkt 2, ale ustalających ramy dla późniejszej realizacji przedsięwzięć.

Organ ten stwierdza konieczność poddania projektu danego dokumentu postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w porozumieniu z właściwym organem Dyrekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Sanitarnej. W swoim postępowaniu organ ten uwzględnia określone ustawą uwarunkowania, odnoszące się do charakteru działań przewidzianych w tym dokumencie, do rodzaju i skali oddziaływania na środowisko oraz cech obszaru objętego oddziaływaniem na środowisko.

Ustawa nie określa wyraźnie, w jakiej formie prawnej należy zakończyć postępowanie w przypadku odstąpienia od przeprowadzenia oceny strategicznej.

W przypadku zatem, gdy w danym organie nie ma ustalonych procedur dotyczących innych analogicznych przypadków (kończenia pewnych etapów procedur przyjmowania dokumentów strategicznych), to można przyjąć, że odpowiednią formą byłaby tu forma postanowienia. I to pomimo że do uchwalania planów i programów nie stosuje się wprost k.p.a., ponieważ nie jest to postępowanie administracyjne w sprawie decyzji indywidualnej. Organ musi jednak zakończyć postępowanie w jakiejś przewidzianej przez prawo formie, a przepisy polskie nie przewidują na taką okoliczność innej formy.

Jako podstawę prawną takiego postanowienia należałoby podać odpowiednie przepisy ustawy z 3 października 2008 r., które pozwoliły na odstąpienie od oceny.

W art. 55 ust. 2 ustawa stanowi, że dokument strategiczny nie może być przyjęty, jeżeli z oceny oddziaływania wynika, iż może on znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody.

Trzeba pamiętać, że w przepisie tym chodzi nie tyle o oddziaływanie samego dokumentu, ile o oddziaływanie jego realizacji.

Ponadto, aby zapewnić zgodność z postanowieniami art. 33 ustawy o ochronie przyrody, należy pamiętać, że ocena oddziaływania realizacji dokumentu powinna być dokonywana osobno lub w połączeniu z innymi działaniami.

Zwrócić należy uwagę na bezsensowny przepis zawarty w art. 56, zgodnie z którym przepisy o ocenie strategicznej stosuje się także do podmiotów opracowujących projekt dokumentu, a niebędących organami administracji. Bez zdefiniowania lub choćby bliższego sprecyzowania, o jakie dokumenty chodzi - odczytując ten przepis literalnie trzeba by stwierdzić, że teoretycznie stosuje się on np. również do osoby prywatnej wypełniającej oświadczenie podatkowe.

* Ustawa z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.