Gdy brak pozwolenia, opłata bardzo rośnie

W związku z tym na zakłady nakłada się coraz więcej obowiązków mających na celu prowadzenie działalności w taki sposób, aby nie powodować negatywnych zmian w środowisku.

Wymagania formalnoprawne regulujące prowadzenie działalności wpływającej na jakość powietrza to najczęściej wymóg uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza oraz wymóg zgłoszenia.

Zgłoszenie instalacji powinno zostać dokonane co najmniej na 30 dni przed rozpoczęciem eksploatacji instalacji nowych. Prowadzący istniejącą instalację, która została właśnie objęta obowiązkiem zgłoszenia, ma obowiązek zgłosić w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym obowiązek zgłoszenia powstał.

Zgłoszeniu podlega również rezygnacja z rozpoczęcia albo zakończenia eksploatacji instalacji lub zmiana danych objętych zgłoszeniem. Zgłoszenia takiego należy dokonać w terminie 14 dni od dnia rezygnacji z podjęcia działalności albo zaprzestania działalności lub zmiany danych.

Pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza musi być wydane przed oddaniem nowo powstałej lub zmodernizowanej instalacji do użytkowania.

W przypadku instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego warunki wprowadzania gazów i pyłów określa się w pozwoleniu zintegrowanym.

Zgodnie z art. 220 ustawy - Prawo ochrony środowiska (POŚ) - pozwolenie jest wymagane w przypadku, gdy do powietrza w związku z eksploatacją instalacji dostają się gazy lub pyły - substancje normowane wymienione w rozporządzeniu ministra środowiska z 5 grudnia 2002 r. - Dz.U. z 2003 r. nr 1, poz. 12. Przepisy określają także przypadki, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia - dzieje się tak, gdy mamy do czynienia z instalacją wymienioną w rozporządzeniu ministra środowiska z 22 grudnia 2004 r. - Dz.U. z 2004 r. nr 283, poz. 2840 - dotyczy to m.in. takich instalacji, jak:

● instalacje, z których gazy lub pyły są wprowadzane do powietrza w sposób niezorganizowany, bez pośrednictwa przeznaczonych do tego celu środków technicznych, nieobjęte standardami emisyjnymi,

● instalacje wentylacji grawitacyjnych,

● instalacje energetyczne o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW, 10MW lub 15 MW w zależności od rodzaju stosowanego paliwa,

● instalacje do suszenia lub przechowywania zboża, innych płodów rolnych lub leśnych,

● instalacje do produkcji szkła - o wydajności mniejszej niż 1 Mg na dobę,

● dygestoria,

oraz innych instalacji, w przypadku gdy żadna z wprowadzanych do powietrza substancji nie powoduje przekroczenia 10 proc. dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu albo 10 proc. wartości odniesienia.

Instalacje te mogą wymagać zgłoszenia, jeżeli znajdują się w rozporządzeniu ministra środowiska z 22 grudnia 2004 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia - Dz.U. z 2004 r. nr 283, poz. 2839.

Emisję substancji zanieczyszczających do powietrza określa się w przepisach za pomocą standardów emisyjnych dla poniższych procesów:

● procesu spalania paliw,

● procesu spalania i współspalania odpadów,

● procesu produkcji lub obróbki wyrobów azbestowych,

● procesu produkcji dwutlenku tytanu w przypadku stosowania reakcji sulfatyzacji lub chlorowania,

● procesów, w których używane są rozpuszczalniki organiczne.

Standardy emisyjne z wyżej wymienionych instalacji zawarte są w rozporządzeniu ministra środowiska z 20 grudnia 2005 r. - Dz.U. z 2005 r. nr 260, poz. 2181 ze zm.

W pozostałym zakresie instalacji oprócz norm jakości powietrza decyduje też lokalny, aktualny stan jakości powietrza, na podstawie którego ustalane są warunki pozwoleń na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Informacji o stanie jakości powietrza udziela Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.

Organem ochrony środowiska właściwym do wydania pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów jest starosta (prezydent miasta), marszałek województwa lub RDOŚ. To, jaki organ jest kompetentny w poszczególnych sprawach, zależy od tego, czy emisja jest związania z eksploatacją instalacji, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (dla którego sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest obowiązkowe), czy na innych terenach, czy też na terenach zamkniętych.

Pozwolenie jest wydawane na wniosek prowadzącego instalację maksymalnie na dziesięć lat. To, co powinien zawierać wniosek, określa art. 184 POŚ, a są to m.in. informacje charakteryzujące przewidywaną emisję. Mają one dotyczyć zarówno poziomu emisji, jak i jej oddziaływania na środowisko we wszystkich warunkach funkcjonowania instalacji. Wnioskodawca powinien również wskazać, jakie działania będzie podejmował w celu eliminacji lub ograniczenia emisji oraz określić zakres prowadzonego monitoringu emisji. Są to bardzo szczegółowe informacje, których przedstawienie wymaga zarówno dużej wiedzy z zakresu przepisów ochrony środowiska, jak i zastosowania specjalnego narzędzia niezbędnego do zobrazowania wpływu emisji, jaka powstaje w związku z eksploatacją instalacji, na jakość powietrza. Jednym z tego rodzaju narzędzi jest program EK100W służący do przedstawienia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu. Poprawnie przygotowana dokumentacja może być źródłem cennych informacji nie tylko niezbędnych dla organu ochrony środowiska do wydania decyzji, ale także dla samego zakładu.

Wykonane we wniosku obliczenia oraz przeprowadzone procesy modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń dostarczają prowadzącemu instalację informacji, przy jakich parametrach pracy zachowane zostaną dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu, a co za tym idzie - o ile można zwiększyć wydajność instalacji, tak aby nie powodować przekroczeń dopuszczalnych parametrów.

Prawidłowo wykonany wniosek jest też cennym źródłem informacji o wskaźnikach emisji, na podstawie których można wyliczyć opłaty za korzystanie ze środowiska na skutek emisji zanieczyszczeń do powietrza.

W związku z wprowadzaniem pyłów lub gazów do powietrza na prowadzącym instalację ciąży obowiązek uiszczania półrocznych opłat za korzystanie ze środowiska na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska (miejsce lokalizacji zakładu, gdzie są prowadzone instalacje). W przypadku emisji zanieczyszczeń do powietrza powstałych na skutek eksploatacji urządzeń, np. samochodów, opłaty te wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska (adres siedziby).

Zakład zobowiązany jest także do przekazywania marszałkowi województwa (oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska) wykazu danych, na podstawie których została wyliczona powyższa opłata. Wzór aktualnie obowiązujących formularzy, służących do wykazywania danych o opłatach, znajduje się w rozporządzeniu ministra środowiska z 15 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat i sposobu przedstawiania tych informacji i danych - Dz.U. z 2005 r. nr 252, poz. 2128.

Podmiot korzystający ze środowiska, a działający bez uzyskania wymaganego pozwolenia, od 2009 roku ponosi opłatę podwyższoną o 500 proc., a w przypadku korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu - oprócz opłaty ponosi także karę pieniężną.