Będzie można głosować w ciągu dwóch dni

Sejm uchwalił nową ustawę - Kodeks wyborczy. Została ona przekazana do Senatu.

Nowy akt prawny określa zasady i tryb zgłaszania kandydatów, przeprowadzania oraz warunki ważności wyborów: do Sejmu i Senatu, prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, do Parlamentu Europejskiego, do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, a także wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Nowe przepisy przewidują, że wybory odbywają się w dniu wolnym od pracy. Organ zarządzający wybory może postanowić, że głosowanie w wyborach przeprowadzone zostanie w ciągu dwóch dni. Jeżeli głosowanie w wyborach przeprowadza się w ciągu dwóch dni, termin głosowania określa się na dzień wolny od pracy oraz dzień go poprzedzający.

Zgodnie z nową ustawą prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma w wyborach do Sejmu i do Senatu oraz w wyborach prezydenta Rzeczypospolitej obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat. Z kolei w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej takie prawo ma obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma w wyborach do Sejmu obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat. W wyborach do Senatu będzie to obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat. Według nowych przepisów prawo wybieralności w wyborach prezydenta Rzeczypospolitej ma obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 35 lat i korzysta z pełni praw wyborczych do Sejmu.

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej będzie to osoba mająca prawo wybierania w tych wyborach, która najpóźniej w dniu głosowania kończy 21 lat i od co najmniej 5 lat stale zamieszkuje w Polsce lub na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego będzie to osoba mająca prawo wybierania tych organów.

Natomiast w wyborach wójta prawo wybieralności ma obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat, z tym że kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.

Zgodnie z nowym kodeksem nie ma prawa wybieralności w wyborach do Sejmu i do Senatu osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, a także wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów.

W wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójta nie będzie miała prawa wybieralności osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, wobec której wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, a także wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa we wspomnianych regulacjach ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów.

Nowy kodeks przewiduje, że prawa wybieralności nie ma obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, pozbawiony prawa wybieralności w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem.

W wyborach głosowanie przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych na obszarze gminy. Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje rada gminy, w drodze uchwały, na wniosek wójta.

Stały obwód głosowania powinien obejmować od 500 do 3000 mieszkańców. W przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami obwód może obejmować mniejszą liczbę mieszkańców.

Rada gminy, w drodze uchwały, na wniosek wójta, tworzy odrębny obwód głosowania w zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, jeżeli w dniu wyborów będzie w nim przebywać co najmniej 15 wyborców. Nieutworzenie obwodu jest możliwe wyłącznie w uzasadnionych przypadkach na wniosek osoby kierującej daną jednostką.

Można będzie utworzyć odrębny obwód głosowania w domu studenckim lub zespołach domów studenckich prowadzonych przez szkoły wyższe lub inne podmioty na podstawie umów zawartych ze szkołami wyższymi, jeżeli co najmniej 50 osób uprawnionych do udziału w wyborach poinformuje na piśmie rektora szkoły wyższej prowadzącej dom studencki lub szkoły wyższej, z którą inny podmiot zawarł umowę o prowadzenie domu studenckiego, o zamiarze przebywania w domu studenckim w dniu głosowania.

Przepisu tego nie będzie się stosować w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójta.

Wójt przedkłada radzie gminy wnioski w sprawie zmian w podziale na stałe obwody głosowania, jeżeli konieczność taka wynika ze zmian granic gminy, zmiany liczby mieszkańców w gminie lub w obwodzie głosowania. Zmian w podziale na stałe obwody głosowania dokonuje się najpóźniej w 45. dniu przed dniem wyborów.

Nowa ustawa wejdzie w życie w terminie określonym w ustawie - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy.

W celu przeprowadzenia wyborów do Sejmu i do Senatu, wyborów prezydenta Rzeczypospolitej oraz wyborów do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej tworzy się stałe obwody głosowania dla obywateli polskich przebywających za granicą, jeżeli na terenie obwodu przebywa co najmniej 15 wyborców i jeżeli istnieje możliwość przekazania właściwej komisji wyborczej wyników głosowania niezwłocznie po jego zakończeniu.

Obwody głosowania tworzy w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw zagranicznych po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, określając ich liczbę oraz siedziby obwodowych komisji wyborczych.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 2 - 10 ustawy z 3 grudnia 2010 r. - Kodeks wyborczy.