Urzędnicy nie mogą lekceważyć konstytucji

Komisja Przyjazne Państwo przygotowała projekt ustawy wprowadzającej do kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej wyraźny ustawowy obowiązek dokonywania przez organy administracji prokonstytucyjnej wykładni prawa. Do tej pory zasada ta nie wynikała wprost z obowiązujących przepisów. Zmiana ma wymusić na urzędnikach pełne respektowanie zasady demokratycznego państwa prawnego. Zgodnie z proponowanymi zmianami organy administracji publicznej będą zobowiązane interpretować i stosować przepisy prawa w sposób zapewniający realizację zasad konstytucyjnych oraz, co nie mniej istotne, ratyfikowanych umów międzynarodowych.

W projekcie dodano także dyrektywę interpretacyjną mówiąca o tym, że w razie pojawienia się rozbieżności w przepisach organy będą musiały wydać decyzję, która w pełni będzie realizować chronione konstytucyjnie prawa i obowiązki oraz postanowienia norm prawa międzynarodowego.

Autorzy projektu chcą wprowadzić w urzędach obowiązek zakładania w każdej sprawie metryki oraz pogłębionego uzasadnienia decyzji. Metryka sprawy powinna dostarczać informacji o urzędnikach podejmujących czynności w sprawie, a uzasadnienie powinno wyjaśniać bardziej wyczerpująco niż dotychczas motywy rozstrzygnięcia. Autorzy projektu wadliwości decyzji upatrują w lakonicznych uzasadnieniach, w których brak jest wyczerpującego rozważenia przepisów mających zastosowanie w konkretnej sprawie. Wymóg szerszego uzasadnienia decyzji powinien, zdaniem posłów, ograniczyć liczbę odwołań od decyzji, a także odciążyć sądy administracyjne.

Jedną z przyczyn wprowadzenia obowiązku stosowania wykładni prawa uwzględniającej wartości konstytucyjne jest oportunizm urzędników.

Stanowisko rządu do projektu jest jednoznacznie negatywne.

Michał Chylak