Ryzyko niewpłynięcia pieniędzy obciąża zobowiązanego

Działania podmiotów podejmujących się czynności pośrednictwa finansowego bez stosownej pisemnej umowy agencyjnej z bankiem nie powodują, że data przyjęcia polecenia przelewu może być uznana za datę uiszczenia należnego wpisu sądowego, a ewentualne opóźnienie takiego pośrednika powoduje uchybienie terminu do opłacenia skargi.

Przedsiębiorca wniósł do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę na decyzję generalnego dyrektora dróg krajowych i autostrad w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Następnie został wezwany przez sąd do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 23 lutego, a termin do wykonania tej czynności upłynął 2 marca. Skarżący żądany wpis uiścił 3 marca, a wobec tego WSA uznał, że wpis nie został uiszczony w określonym terminie i na podstawie art. 220 par. 3 oraz art. 232 par. 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) odrzucił skargę. Od powyższego postanowienia przedsiębiorca wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W jego ocenie sąd I instancji błędnie przyjął, że datą decydującą o uiszczeniu opłaty jest data wpływu na rachunek sądu, a nie data dokonania polecenia przelewu, która to czynność miała miejsce w ostatnim dniu wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu tj. 2 marca. W tym bowiem dniu skarżący przy pomocy instytucji pośredniczącej w dokonywaniu transakcji finansowych dokonał polecenia przelewu.

NSA uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw. Wskazał, że zgodnie z art. 220 par. 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Z zastrzeżeniem wypadków wymienionych w par. 2 i par. 3 przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przepis par. 3 stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania podlegają odrzuceniu, jeżeli pomimo wezwania nie zostanie uiszczony należny wpis. Z kolei art. 219 par. 2 p.p.s.a. stanowi, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Dalej NSA podał, że zarówno przepisy ustawy p.p.s.a., jak i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), nie regulują trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków. Te kwestie reguluje art. 63 ust. 1- 3 oraz art. 5 i art. 6a ustawy - Prawo bankowe, a także zarządzenie prezesa NBP z 29 maja 1998 r. w sprawie form i trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków (M.P. nr 21, poz. 320 ze zm.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że data przyjęcia polecenia przelewu przez bank może być uznana za datę uiszczenia należnego wpisu, jeżeli kwota polecenia przelewu wystarcza na pokrycie wpisu. W myśl natomiast art. art. 6a ust. 1 pkt 1 prawa bankowego, bank może w drodze umowy zawartej na piśmie powierzyć przedsiębiorcy wykonywanie wyłącznie w imieniu i na rzecz banku pośrednictwa w zakresie czynności bankowych polegających m.in. na przyjmowaniu wpłat na rachunki bankowe prowadzone przez inne banki. Powyższe powierzenie, zwane outsourcingiem bankowym, oznacza, że te czynności zlecone mają prawną moc reguł czynności bankowych.

NSA stwierdził, że dokonanie czynności bankowych przez agenta działającego na podstawie art. 6a ust. 1 prawa bankowego musi być więc traktowane tak samo jako wykonywanie czynności przez bank, zatem data przyjęcia polecenia przelewu przez takiego agenta może być uznana za datę uiszczenia należnego wpisu. Jednak działanie innych podmiotów podejmujących się czynności pośrednictwa finansowego, bez stosownej pisemnej umowy agencyjnej z bankiem, skutku takiego nie wywiera, a opóźnienie w dokonaniu przez pośrednika przelewu na rachunek sądu skutkuje uchybieniem terminu do uiszczenia wpisu. Z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie wynikło, że podmiot, któremu przedsiębiorca zlecił dokonanie przelewu na rachunek sądu, nie miał podpisanej umowy agencyjnej z bankiem na podstawie art. 6a ust. 1 pkt 1 lit. i) prawa bankowego. Stąd też NSA uznał, że placówka, z której usług skorzystał skarżący, nie była placówką działającą na podstawie umowy agencyjnej z bankiem, zatem posłużenie się jej pośrednictwem przy dokonywaniu wpłaty miało miejsce na ryzyko i odpowiedzialność strony.

asystent sędziego NSA

Ustawa - Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi przewiduje dwie formy uiszczania opłat sądowych: gotówką w kasie właściwego sądu bądź na rachunek bankowy sądu. W procedurze sądowoadministracyjnej nie przewidziano możliwości wniesienia opłaty w formie znaków opłaty sądowej, jak ma to miejsce w sądach powszechnych. W obecnym czasie z oczywistych względów spora część opłat sądowych jest dokonywana w formie przelewu na rachunek bankowy. W związku z tym niezwykle istotne znaczenie ma powierzenie dokonania takiego przelewu podmiotowi do tego uprawnionemu. Jak wskazał NSA w omówionym orzeczeniu, w przypadku powierzenia przelewu podmiotowi niebędącemu bankiem i nieposiadającemu umowy agencyjnej z bankiem ryzyko niewpłynięcia środków pieniężnych na rachunek bankowy obciąża zobowiązanego do uiszczenia stosownej opłaty. Natomiast skutkiem nieuiszczenia opłaty sądowej jest brak merytorycznej odpowiedzi sądu na środek prawny (podlegający opłacie) wniesiony przez zainteresowany podmiot.