Kiedy można skreślić studenta z listy

Decyzje o skreśleniu studenta z listy powinny być podejmowane w ostateczności. Z analizy orzeczeń sądów administracyjnych, a także z doświadczeń studentów, wynika jednak, że szkoły wyższe dość często to robią. Jeśli bowiem osoba usunięta z uczelni chce ponownie zostać studentem, zwykle musi wnieść dodatkową opłatę. Jej wysokość zależnie od uczelni i kierunku wynosi od 300 do 4000 zł. Dlatego też warto wiedzieć, kto i kiedy może skreślić z listy studentów, a także jak odwołać się od takiej decyzji.

Sytuacje, które upoważniają władze uczelni do skreślenia osoby z listy studentów, są określone w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, czyli np. dziekan, podejmuje taką decyzję w stosunku do studentów w przypadku:

● niepodjęcia studiów,

● rezygnacji ze studiów,

● niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

● ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy w razie:

● stwierdzenia braku postępów w nauce,

● nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie,

● niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Tryb skreślenia, sposób stwierdzenia niepodjęcia studiów, sposób i tryb stwierdzenia braku postępów w nauce oraz tryb rezygnacji ze studiów określa uczelnia w regulaminie studiów. Nie może w nim jednak jedynie powtarzać ustawowych okoliczności. Regulamin musi wyraźnie i precyzyjnie określać, że np. brak postępów w nauce stwierdza się, gdy student więcej niż jeden raz nie zaliczył bezwarunkowo danego etapu studiów. Koniec ostatniego etapu studiów to termin złożenia egzaminu dyplomowego, zaś terminem zaliczenia semestru jest data zakończenia semestru ogłaszana w zarządzeniu rektora. Na przykład na Uniwersytecie Jagiellońskim za niepodjęcie studiów uważa się np. nieusprawiedliwione niezłożenie deklaracji wyboru przedmiotów w wyznaczonym terminie lub zadeklarowanie mniejszej niż 60 liczby punktów zaliczeniowych. Jest to o tyle ważne, że tak jak już zostało wspomniane, za ponowne wpisanie na listę studentów uczelnie pobierają opłaty. Ponadto, na wielu uczelniach studia na tym samym kierunku można wznowić tylko jeden raz.

Termin złożenia indeksu powinien być wyraźnie wskazany w regulaminie studiów. Studenci nie powinni się domyślać, kiedy się on kończy. Taki pogląd potwierdza też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 2009 r. (sygn. akt I OSK 1485/08). W uzasadnieniu sąd wskazuje, że termin złożenia indeksu nie może być dorozumiany. Nie można przyjąć, że jest nim data zakończenia semestru ustalona zarządzeniem rektora, jeśli żaden przepis regulaminu studiów nie odsyłał do tego zarządzenia.

Z drugiej strony regulamin studiów nie może rozszerzać katalogu okoliczności, w których możliwe jest skreślenie z listy studentów. Oznacza to, że dziekan nie może skreślić np. z powodu skazania studenta za przestępstwo nieumyślne lub za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni. W takim przypadku skreślenie może nastąpić dopiero po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego, w wyniku którego student został ukarany karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Częste przypadki zawieszania studentów z powodu samego wszczęcia przeciw nim postępowania dyscyplinarnego są zatem bezprawne.

Zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym skazanie prawomocnym wyrokiem nie może być podstawą skreślenia. Zatem regulamin studiów obowiązujący na uczelni, na której uczyła się studentka, jest niezgodny ze wskazaną ustawą. Rozszerza on bowiem listę okoliczności, w których można skreślić studenta z listy. W opisanej sytuacji studentka może odwołać się do rektora, a ten powinien unieważnić decyzję dziekana o skreśleniu jej z listy uczelni.

Skreślenie z listy studentów może nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja zatem nie może ograniczać się do stwierdzenia, że skreślenie nastąpiło z powodu nieuczestniczenia w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Brak uzasadnienia prawnego czy faktycznego jest podstawą do unieważnienia jej przez sąd. Uzasadnienie prawne jest to wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem konkretnych przepisów, w tym wynikających z regulaminu studiów. Oznacza to, że w decyzji musi być podany artykuł ustawy, paragraf regulaminu studiów, na podstawie którego dokonano skreślenia. Natomiast uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, na podstawie których podjęto decyzję, np. okoliczności, w jakich nie doszło do zaliczenia semestru czy roku. Jeśli student stwierdzi, że decyzja nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów, powinien wystąpić do organu, który ją wydał o jej uzupełnienie.

Osoba skreślona przestaje mieć status studenta i w konsekwencji traci prawo m.in. do pomocy materialnej, legitymacji studenckiej, zniżek komunikacyjnych i innych praw. Jednak doręczenie studentowi decyzji o skreśleniu nie pozbawia go automatycznie praw studenta. Stanie się tak, gdy przez 14 dni od jej otrzymania student nie złoży odwołania albo gdy w wyniku odwołania rektor podtrzyma decyzję dziekana. Złożenie odwołania odwleka wykonalność decyzji aż do wydania decyzji przez rektora.

Wraz ze skreśleniem z listy studentów osoba ta straciła prawa studenta, a zatem również prawo do przeniesienia się na inną uczelnię w trybie art. 171 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Kolejna uczelnia może ją przyjąć w poczet swoich studentów, ale już w ramach normalnej rekrutacji. Studentka ta może również wystąpić z wnioskiem do wojewódzkiego sądu administracyjnego o wstrzymanie wykonania decyzji rektora. Musi jednak udowodnić, że decyzja rektora powoduje trudne do odwołania skutki.

Zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. Organizację i tok studiów określa regulamin studiów. Zgodnie z nim sesja kończyła się 30 września, a w tym dniu studentka nie miała zaliczonych wszystkich przedmiotów. Studentka może jednak odwołać się od decyzji dziekana do rektora i w tym czasie poprosić o rozpatrzenie wniosku o egzamin komisyjny. Złożenie odwołania odwleka wykonalność decyzji aż do wydania decyzji przez rektora i do tego czasu zachowa ona prawa studenta.

Od decyzji o skreśleniu studentowi przysługuje prawo odwołania się do rektora w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Informacja o tym powinna być wyszczególniona w decyzji o skreśleniu. Jeśli brakuje pouczenia o możliwości odwołania się, najpierw należy wnioskować o uzupełnienie decyzji. Wówczas termin na wniesienie odwołania będzie biegł od dnia uzupełnienia decyzji, co wydłuży okres bycia studentem. Decyzja rektora wydana w wyniku odwołania jest ostateczna, ale tylko w ramach postępowania w uczelni. W momencie wydania staje się wykonalna i student traci swoje prawa. Jednak student może ją zaskarżyć do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA) w terminie 30 dni od jej otrzymania.

Osoba skreślona z listy studentów może też złożyć do WSA wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 61 par. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków na podstawie przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności.

Student za naruszenie przepisów obowiązujących na uczelni lub za czyny uchybiające godności studenta może też zostać ukarany przez komisję dyscyplinarną. Komisja ma prawo wydać jedną z następujących kar: upomnienie, naganą, naganą z ostrzeżeniem, zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do jednego roku, a także wydalenia z uczelni.

Wcześniej jednak musi zostać przeprowadzone specjalne postępowanie. Oskarżony ma prawo do obrońcy. Jeśli nie skorzysta z niego, a rzecznik dyscyplinarny wnosi o wydalenie studenta z uczelni, komisja wyznacza obrońcę z urzędu.

Ponadto, rektor może zawiesić studenta w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez niego przestępstwa. Wówczas rektor jednocześnie z wydaniem poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.

Zawieszenie w prawach studenta, tak jak skreślenie z listy, może nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej. Musi ona precyzować, w jakich prawach i na jaki okres następuje zawieszenie. Od decyzji komisji dyscyplinarnej przysługuje odwołanie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej, a od jej orzeczenia oraz od decyzji rektora skarga do sądu administracyjnego.

W przypadku studentów płacących za studia skreślenie nie zawsze musi oznaczać pozbawienia prawa uczęszczania na zajęcia czy automatycznie zwalniać z wnoszenia opłat za studia. W tej sytuacji konsekwencje skreślenia precyzuje umowa zawarta z uczelnią

Marek Bugalski

gp@infor.pl

Art. 190, 214 ust. 5, art. 219 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).

Ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).