Stroną postępowania jest każdy, kto ma w tym interes prawny

Art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, musi być stosowany ściśle, a więc tylko do postępowań dotyczących pozwolenia na użytkowanie. Nie ma on więc zastosowania w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, powołując się na art. 59 ust. 1, art. 83 ust. 1 i art. 103 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) udzielił spółce pozwolenie na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej. Lokalne stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, rozpoznając ten wniosek, na podstawie art. 157 par. 2 i 3 k.p.a., odmówił stowarzyszeniu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu decyzji podał, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana w oparciu o art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego. Stosownie do art. 59 ust. 7 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpatrywania wniosku, stroną postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wyłącznie inwestor. Stowarzyszenie nie jest więc legitymowane do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Powyższą decyzję utrzymał w mocy główny inspektor nadzoru budowlanego. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, który stwierdził, że jest ona zasadna. Sąd I instancji stwierdził, że ocena interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej powinna być dokonana w oparciu o przepisy prawne obowiązujące w chwili wydania decyzji, której to postępowanie dotyczy. A zatem powołując się na art. 7 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw uznał, że decyzja powiatowego inspektora nadzoru budowlanego z października 2003 r. powinna być wydana na podstawie art. 59 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przed tą datą, gdyż wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie został doręczony organowi w styczniu 2003 r. Z tego względu, jak wskazał, do oceny możliwości bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie nie miał zastosowania art. 59 ust. 7 prawa budowlanego, lecz art. 28 k.p.a. Spółka, na rzecz której wydane było pozwolenie na użytkowanie stacji bazowej, wniosła skargę kasacyjną do NSA, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku.

NSA oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych, na wstępie zauważył, że sąd I instancji nie przesądził, czy skarżące stowarzyszenie było uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, lecz jedynie uznał, iż rozstrzygnięcie o tym, czy stowarzyszenie jest legitymowane do wystąpienia z takim wnioskiem nie może się ograniczać do analizy art. 59 ust. 7 prawa budowlanego w brzmieniu ustalonym ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718 ze zm.). NSA stwierdził, że art. 59 ust. 7 prawa budowlanego jest niewątpliwie przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a. i chociażby z tego powodu musi być stosowany ściśle, a więc tylko do postępowań dotyczących pozwolenia na użytkowanie. Nie ma on więc zastosowania w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Ustalenie, kto jest stroną w takim postępowaniu, powinno być oparte na art. 28 k.p.a. Nie jest uprawniony argument, do którego swoją argumentację sprowadziły organy administracji, że ten i tylko ten, kto był stroną postępowania, w którym wydano decyzję, może być następnie stroną postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.

asystent sędziego NSA

Ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw wprowadzono do art. 59 prawa budowlanego ustęp 7, zgodnie z którym stroną w postępowaniu o pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Mimo że omówione orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji, to przedstawioną tezę, jak się wydaje, można również odnieść do obecnego stanu prawnego. Należy dodać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem odrębnym od postępowania zwykłego, którego skutkiem było wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zatem o przymiocie strony w takim postępowaniu decyduje spełnienie przesłanek określonych w art. 28 k.p.a. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie przyjmuje się, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.