Wywłaszczenia publiczne szybciej

Aby usprawnić procedury związane z wywłaszczaniem nieruchomości na cele publiczne, Sejm 5 sierpnia 2010 r. znowelizował ustawę o gospodarce nieruchomościami.

Przewidziane do tej pory dwumiesięczne terminy na załatwienie wszystkich niezbędnych formalności, związanych z przeprowadzeniem procesu wywłaszczeniowego oraz podziału nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, zostały skrócone do 30 dni.

Na przykład: gdy w ciągu wymienionych w ustawie 30 dni nie zgłoszą się osoby, którym przysługują rzeczowe prawa do nieruchomości, to zgodnie z nowymi uregulowaniami będzie można wszcząć postępowanie w sprawie jej podziału.

Aby wywłaszczyć nieruchomość, wydaje się decyzję o pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego do niej. Taka decyzja wydawana jest wówczas, gdy cele publiczne nie mogą zostać zrealizowane w inny sposób, a praw do nieruchomości nie można nabyć w drodze umowy.

Nowe przepisy przewidują przyspieszenie procedur wywłaszczeniowych wówczas, gdy nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny, albo jej właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyje, a nie zostało przeprowadzone albo zakończone postępowanie spadkowe.

Chodzi tutaj o nieruchomości, które nie mają księgi wieczystej albo niezbędnego zbioru dokumentów, a na podstawie innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do nich prawa rzeczowe.

Informacje o zamiarze wywłaszczania takich nieruchomości starosta powinien podać do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, na stronach starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim.

Gdy ma zostać wywłaszczona tylko część nieruchomości, starosta również ogłasza informacje o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie jej podziału.

Osoby, którym przysługują prawa rzeczowe, powinny wykazać je w ciągu 30 dni od dnia ogłoszenia. Warto zwrócić uwagę, że wprowadzony przez nowe przepisy termin na wykazanie praw będzie teraz krótszy, ponieważ dotychczas wynosił dwa miesiące.

Zanim zostanie wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, starosta prowadzi rokowania o nabycie praw do nieruchomości w drodze umowy z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym i z osobą, której przysługują do niej ograniczone prawa rzeczowe. Gdy upłynie bezskutecznie wyznaczony na piśmie tym osobom dwumiesięczny termin do zawarcia umowy, wówczas zostaje wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe.

W razie niezwłocznego zajęcia nieruchomości - jeszcze przed pozbawieniem właścicieli prawa do niej - właściciel otrzyma tzw. bezpieczną zaliczkę w wysokości 70 proc. odszkodowania, ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu. Pieniądze zostaną wypłacone jednorazowo w ciągu 50 dni od złożenia wniosku o wypłatę.

Wysokość odszkodowania ustala się na podstawie wartości rynkowej nieruchomości. Bierze się przy tym pod uwagę:

● rodzaj nieruchomości,

● jej położenie,

● sposób użytkowania,

● przeznaczenie,

● stan nieruchomości,

● aktualne ceny w obrocie nieruchomościami,

● aktualny sposób użytkowania nieruchomości.

Przedsiębiorstwa energetyczne, gazowe, wodno-kanalizacyjne po wejściu w życie nowych przepisów będą mogły wchodzić na teren prywatny, aby naprawiać, konserwować i utrzymywać w należytym stanie sieci i urządzenia przesyłowe.

Nie muszą wcześniej uzyskać zaświadczenia o tzw. służebności przesyłu. Uprawnienie do wstępu na teren prywatny otrzymają na podstawie decyzji starosty nawet wówczas, gdy nie zgadza się na to właściciel, użytkownik wieczysty albo posiadacz nieruchomości. Obowiązek udostępnienia nieruchomości starosta może nałożyć najwyżej na sześć miesięcy.

Gdy właściciel poniesie szkody, ma prawo do odszkodowania w wysokości uzgodnionej z podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Gdy w ciągu 30 dni do takiego uzgodnienia nie dojdzie, starosta rozpocznie postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl