Przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za brak zezwolenia

Podmiot zobowiązany do legitymowania się pozwoleniem na wprowadzanie do powietrza gazów i pyłów nie może ponosić odpowiedzialności za brak pozwolenia, jeżeli sytuacja taka jest wynikiem przewlekłości postępowania właściwego organu administracji publicznej.

11 stycznia spółka wystąpiła do wojewody o wydanie nowego pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza ze wszystkich emitorów znajdujących się na terenie zakładu, ponieważ wcześniejsze zezwolenie miało wygasnąć 22 stycznia. W związku z tym, że w ocenie organu wniosek spółki zawierał niejasności, postępowanie w sprawie przedłużyło się do 15 maja, kiedy to wojewoda wydał spółce nowe zezwolenie. W związku z tym, iż spółka za okres od stycznia do maja, kiedy toczyło się w postępowanie w sprawie wydania nowego pozwolenia, nie uiściła opłaty podwyższonej, marszałek województwa wydał decyzję, w której orzekł o wymierzeniu spółce opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a opłatą wynikającą z wykazu za l półrocze (bez uwzględnienia konieczności uiszczenia opłaty podwyższonej).

Decyzję marszałka utrzymało w mocy SKO. Skargę do sądu administracyjnego wniosła spółka. WSA oddalając skargę, podzielił pogląd zaprezentowany w postępowaniu przed organami, że opłata podwyższona jest sankcją pieniężną najbardziej zbliżoną do administracyjnej kary pieniężnej stosowanej w ochronie środowiska, zaś odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny niezależny od elementu winy. Spółka wniosła skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i uchylił wyrok, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. NSA wskazał, że zgodnie z art. 292 pkt 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.) podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w przypadku braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów. Zauważył, że spółka kwestionowała naliczenie opłaty podwyższonej za okres od stycznia do maja, kiedy to toczyło się postępowanie o wydanie nowego pozwolenia na emisję gazów i pyłów do powietrza, dla zakładu skarżącej. Spółka wykazała, że stosowny wniosek złożyła przed upływem ważności pozwolenia. Podała ponadto, że jak stwierdził wojewoda pierwszy wniosek był kompletny i opracowany prawidłowo, zaś przedłużenie załatwienia przedmiotowego wniosku było związane z błędną oceną, że może być wymagane pozwolenie zintegrowane, co przedłużyło z tej przyczyny postępowanie dowodowe w tej sprawie, pod kątem ewentualnego uzupełnienia złożonej dokumentacji, a więc z tego powodu, spowodowało przewlekłość tego postępowania. W związku z tym w ocenie NSA należało stwierdzić, że spółka nie ponosi odpowiedzialności za brak przedmiotowego pozwolenia sektorowego, ponieważ jest to wynik przewlekłości postępowania właściwego organu administracji publicznej.

NSA zauważył ponadto, że zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ust. 3 ustawy właściwy organ do wydania pozwolenia stwierdza w drodze decyzji, że dane pozwolenie wygasa w związku z upływem okresu, na jaki zostało wydane. NSA wskazał, że upływ terminu, na jaki wydane zostało pozwolenie sektorowe, powoduje z mocy prawa, wyłącznie skutek materialno-prawny, polegający na wygaśnięciu stosunku administracyjno-prawnego uprawniającego podmiot korzystający ze środowiska do zgodnej z prawem eksploatacji instalacji. Natomiast biorąc pod uwagę, że brak wymaganego pozwolenia obejmuje zarówno skutek materialno-prawny (wygaśnięcie uprawnienia) oraz procesowy (brak decyzji), to wystąpienie choćby jednego z nich nie wystarczy do nałożenia przez organ opłat podwyższonych. Potwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z tego pozwolenia sektorowego następuje w drodze decyzji o charakterze deklaratoryjnym wydanej na podstawie art. 193 ust. 3 cyt. ustawy - Prawo ochrony środowiska, jeżeli nie wystąpiła przesłanka z art. 193 ust. 4 tej ustawy. Natomiast wydanie przez właściwy organ decyzji w przedmiocie opłaty podwyższonej jednoznacznie świadczy o tym, że podmiot dotychczas prowadzący instalację nie uzyskał wymaganego pozwolenia, o którym stanowi art. 276 ust. 1 cyt. ustawy - Prawo ochrony środowiska. Oznacza to, że na podstawie art. 276 ust. 1 w związku art. 292 pkt 1 tej ustawy na podmiot korzystający ze środowiska nie może być nałożona w tym stanie prawnym i faktycznym opłata podwyższona, nawet jeżeli termin, na jaki zostało wydane pozwolenie, upłynął, lecz ostateczna decyzja stwierdzająca wygaśnięcie tego pozwolenia nie została wydana.

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA