Przedsiębiorca może odwoływać się tylko do sądu cywilnego

Drugi etap postępowania (art. 26 ust. 5 ustawy o Narodowym Planie Rozwoju), w którym dochodzi do zawarcia pomiędzy stronami umowy o dofinansowanie, ma charakter cywilnoprawny i nie może być rozstrzygany decyzją administracyjną przez jedną ze stron umowy. Ewentualne spory wynikłe na tle realizacji umowy podlegać będą rozpoznaniu przez sąd powszechny.

Przedsiębiorca rolny wystąpił o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich 2004 - 2006 w zakresie działania Ułatwianie startu młodym rolnikom. Na skutek pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku zawarta została umowa o dofinansowanie projektu pomiędzy Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa a rolnikiem. Następnie Agencja poinformowała rolnika, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowość polegającą na niewywiązaniu się przez niego z obowiązku wynikającego z treści zwartej umowy, a polegającego na uzupełnieniu wykształcenia. Organ poinformował również, że zostanie uruchomiona procedura windykacyjna w celu zwrotu wypłaconej pomocy w wysokości 50 tys. zł powiększonej o odsetki.

Od tego pisma rolnik wniósł odwołanie, które prezes ARiMR rozpatrzył negatywnie. Przedsiębiorca rolny wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale ten odrzucił jego skargę. Sąd ten wskazał, że ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) przewiduje dwuetapowość postępowania związanego z realizacją sektorowych programów operacyjnych. Pierwszy z etapów, o którym mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o NPR, ma charakter postępowania administracyjnego. Drugi etap postępowania, o którym mowa w art. 26 ust. 5 ustawy o NPR, będący wynikiem zawarcia umowy, takiego charakteru już nie posiada z uwagi na fakt, że między stronami zawarta zostaje umowa cywilna. Dlatego spory wynikłe na tle jej realizacji podlegać będą rozpoznaniu przez sąd powszechny - cywilny. W ocenie sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie doszło do realizacji drugiego etapu realizacji projektu w związku z zawarciem umowy, co spowodowało, że sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Od postanowienia o odrzuceniu skargi rolnik wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

NSA oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazał, że w art. 26 ustawy o NPR uregulowane zostały etapy postępowania w sprawach dotyczących dofinansowania z publicznych środków wspólnotowych projektów zgłaszanych w ramach sektorowych programów operacyjnych. Na tle tego przepisu, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że postępowanie to dzieli się na dwa etapy. Pierwszy, wynikający z art. 26 ust. 2 ustawy o NPR, związany ze złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu i jego oceną przez organ do tego uprawniony oraz przyznaniem bądź odmową przyznania dofinansowania. Etap drugi, wynikający z treści art. 26 ust. 5 ustawy o NPR, mający na celu zawarcie pomiędzy wnioskodawcą a organem umowy określającej warunki dofinansowania danego projektu. Rozstrzygnięcia podjęte w pierwszym etapie postępowania mają charakter rozstrzygnięć władczych i jednostronnych, zaś ich treścią jest stworzenie przesłanki do zawarcia bądź odmowy zawarcia umowy określającej warunki finansowania. Etap ten kończy się decyzją administracyjną, czego konsekwencją będzie kognicja sądów administracyjnych w zakresie kontroli legalności decyzji wydanej w tym etapie postępowania przez organ.

Natomiast drugi etap postępowania, o którym mowa w art. 26 ust. 5 ustawy o NPR, w którym dochodzi do zawarcia pomiędzy stronami umowy o dofinansowanie, ma charakter cywilnoprawny i nie może być rozstrzygany decyzją administracyjną przez jedną ze stron umowy. NSA dodał, że charakteru tego nie zmienia również fakt, że umowy o dofinansowanie projektu zawierane są na formularzu, gdyż zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o NPR na organy uprawnione do zawierania umów w ramach dofinansowania projektów nałożono obowiązek zamieszczania informacji, jakie dane powinna zawierać umowa o dofinansowanie, co oznacza, że wnioskodawca ma możliwość zapoznania się z wzorem umowy. Taka forma jest również zgodna z przepisami Kodeksu cywilnego odnoszącymi się do wzorców umów (art. 384 i następne).

asystent sędziego NSA

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jedynie pierwszy etap postępowania związanego z realizacją sektorowych programów operacyjnych podlega kontroli sądów administracyjnych. Wskazać należy uchwałę podjętą przez NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 22 lutego 2007 r. (sygn. akt II GPS 3/07), w której stwierdzono, że odrzucenie wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o Narodowym Planie Rozwoju następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 tej ustawy. To na tym pierwszym etapie właściwy organ rozpoznaje wniosek zainteresowanego pod względem kompletności i poprawności formalnej, a następnie bada zgodność z programem i ocenia merytorycznie. W sytuacji, gdy organ pozytywnie ustosunkuje się do wniosku, sprawa przechodzi do drugiego etapu, w którym dochodzi do zawarcia umowy określającej warunki dofinansowania projektu. Ewentualne spory wynikające w procesie stosowania tej umowy nie podlegają kontroli sądów administracyjnych, gdyż mają one charakter cywilnoprawny.