Rada gminy nie może ustalać opłat za wyżywienie w przedszkolu

Uchwała powinna precyzyjnie określać poszczególne świadczenia przekraczające podstawę programową oferowane przez przedszkole publiczne, a także co składa się na każde z tych świadczeń.

Rada Gminy Borzęcin uchwałą nr XXXVI/305/10 z 31 marca 2010 r. ustaliła opłaty za świadczenia publicznych przedszkoli prowadzonych przez gminę. Z decyzji podjętej przez radnych wynikało, że opłaty nie obejmują nauczania i wychowania w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Ich wysokości były zróżnicowane i zależały od czasu pobytu dziecka w przedszkolu oraz liczby posiłków.

W ocenie organu nadzoru podjęta przez organ stanowiący gminy uchwała narusza przepisy, a w szczególności wskazany jako jej podstawę prawna art. 14 ust. 5 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 246, poz. 2572 z późn. zm.). Zgodnie z nim rada gminy posiada kompetencje do ustalenia opłat za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych, przy czym opłata ta może dotyczyć świadczeń wykraczających poza wymagane minimum programowe. Organ stanowiący nie jest natomiast umocowany do ustalania opłat za posiłki, z których dzieci korzystają w przedszkolach. Kwestia ta podlega odrębnej regulacji ustawowej.

W zakresie odpłatności za wyżywienie zastosowanie ma szczególna regulacja wynikająca z art. 67a ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z nim warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę. Równocześnie w przypadku szkół i placówek kierowanych przez samorządy zadania i kompetencje organu prowadzącego określone między innymi w art. 67a wykonuje odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta. W konsekwencji zdaniem organu nadzoru rada gminy nie jest upoważniona do podejmowania uchwał w sprawie określenia wysokości opłat za posiłki wydawane przez stołówkę szkolną. Kompetencja ta należy do dyrektora szkoły, który opłaty te ustala w drodze wydanego przez siebie aktu prawnego, w porozumieniu z organem wykonawczym gminy. Mimo, że powyższe zasady odnoszą się do stołówki szkolnej, odpowiednio znajdą zastosowanie do stołówek przedszkolnych.

Dodatkowo rada gminy ustalając opłaty za świadczenia w przedszkolach, nie zachowała zasady ekwiwalentności świadczeń. Zgodnie z tą zasadą opłatę wnosi się za konkretne świadczenia przekraczające podstawę programową i w relacji do konkretnych kosztów świadczenia usług. W ocenie organu nadzoru określenie w uchwale w sposób ogólny stałych opłat miesięcznych za pobyt dziecka w przedszkolu nie odpowiada wskazanej zasadzie. Równocześnie wojewoda zwrócił uwagę, że obowiązkiem organu gminy jest wykazanie, iż wysokość świadczenia pieniężnego nałożonego na rodzica dziecka korzystającego z usług przedszkola publicznego pozostaje w związku przyczynowym z oferowaną mu usługą. Brak czytelności co do zakresu dodatkowych świadczeń opiekuńczo-wychowawczych i odpowiadającej im opłaty pozbawia rodziców dzieci możliwości dokonania rzetelnej oceny.

Opracowała Hanna Wesołowska