Zaniechanie zakazanych praktyk pozwala na uniknięcie kary

W razie gdy prezes UOKiK uzna, że dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów, ma prawo wydać wówczas stosowną decyzję i nakazać w niej zaniechania stosowania niedozwolonych praktyk. Prezes ma prawo określenia w decyzji, w jaki sposób przedsiębiorca wykona jego nakaz, może m.in. zobowiązać go do złożenia oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji, czy nakazać publikację decyzji na koszt przedsiębiorcy. Prezes UOKiK ma prawo nadać całej lub części decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego ważny interes konsumentów.

Postępowanie w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczyna się z urzędu. Nie oznacza to jednak, że z wnioskiem o jego wszczęcie nie mogą wystapić inne podmioty. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów każdy może zgłosić prezesowi UOKiK na piśmie zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zawiadomienie może także złożyć zagraniczna organizacja wpisana na listę organizacji uprawnionych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, jeżeli cel jej działania uzasadnia zgłoszenie przez nią zawiadomienia dotyczącego naruszenia wynikającego z niezgodnych z prawem zaniechań lub działań podjętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zagrażających zbiorowym interesom konsumentów w państwie członkowskim, w którym organizacja ta ma swoją siedzibę. W złożonym na piśmie wniosku musi znaleźć się uprawdopodobnienie występowania zarzucanej przedsiębiorcy praktyki oraz podstawa prawna. Do wniosku należy dołączyć kopię wniosku dla pozostałych stron postępowania. Postępowanie może zostać również wszczęte z urzędu, jest ono zawsze wolne od opłat.

Stroną postępowania jest każdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

Gdy prezes UOKiK wyda postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi zawiadomić o tym strony. Decyzja o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazująca zaniechanie jej stosowania może zostać wydana jednak tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone naruszenie zakazów określonych w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK nie może wydać takiej decyzji, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania nielegalnej praktyki. W takim przypadku musi on wydać decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Ciężar udowodnienia faktycznego zaniechania działalności naruszającej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsiębiorcy.

Jeżeli w toku postępowania zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, prezes UOKiK może nałożyć na niego obowiązek wykonania tych zobowiązań. W takiej decyzji może on wyznaczyć termin wykonania zobowiązań. Niezależnie od tego przedsiębiorca będzie miał obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu ich realizacji. W przypadkach, gdy przedsiębiorca będzie stosował się do instrukcji urzędu nie zostanie nałożona na niego kara pieniężna w wysokości do 10 proc. przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok jej nałożenia kary.

Prezes UOKiK nie jest bezwzględnie związany swoją decyzją o nałożeniu zobowiązań i może ją z urzędu uchylić, gdy została ona wydana w oparciu o nieprawdziwe, niekompletne lub wprowadzające w błąd informacje czy dokumenty lub przedsiębiorca nie wykonuje zobowiązań i obowiązków. W przypadku uchylenia decyzji prezes Urzędu orzeka co do istoty sprawy.

W postępowaniu może być zawarta także ugoda, jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, a ugoda nie zmierza do obejścia prawa lub nie narusza interesu publicznego lub słusznego interesu konsumentów. Nie można wszczynać postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok.

Przepisy przewidują wymóg zakończenia postępowania w ciągu dwóch miesięcy lub trzech miesięcy w sprawach szczególnie skomplikowanych (liczone od dnia wszczęcia postępowania). Jeżeli przedsiębiorca zwleka z wykonaniem decyzji zakazującej mu stosowania praktyki uznanej za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, może zostać obciążony karą pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 10 tys. euro za każdy dzień zwłoki.

Odwołania od decyzji prezesa UOKiK rozpatruje Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Katarzyna Sawicka

gp@infor.pl

Ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 z późn. zm.).