Zmiany w funkcjonowaniu Najwyższej Izby Kontroli

Sejm doprecyzował zadania kontrolne NIK. Zatem Izba kontroluje wykonanie budżetu, realizację zadań audytu wewnętrznego, gospodarkę finansową i majątkową Kancelarii Sejmu i Senatu, Kancelarii Prezydenta RP, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Krajowej Rady Sądownictwa, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Krajowego Biura Wyborczego oraz Państwowej Inspekcji Pracy. A ponadto ma wgląd w finanse ministerstw i jednostek samorządu terytorialnego.

Najwyższa Izba Kontroli wykonuje swoje zadania na podstawie rocznego planu pracy, który przedkłada Sejmowi; może też przeprowadzać kontrole doraźne.

Izba będzie sprawdzana przez niezależne firmy zewnętrzne, czego do tej pory nie stosowano. Kontrola Izby ma sprawdzać, jak ta instytucja nadzorcza gospodaruje powierzonymi jej publicznymi pieniędzmi pochodzącymi ze Skarbu Państwa. Doprecyzowanie tej kwestii odsunęło zagrożenie zaglądania przez audytora do akt kontroli poszczególnych instytucji wykonujących zadania publiczne.

Nie rzadziej niż raz na trzy lata przeprowadzać się będzie audyt zewnętrzny w zakresie wykonania budżetu oraz gospodarki finansowej NIK.

Audyt zewnętrzny oznacza ogół działań służących do wyrażenia opinii obejmującej ocenę:

● prawidłowości i wiarygodności rocznego sprawozdania z wykonania budżetu NIK;

● zgodności stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie dotyczącym procesów pobierania i gromadzenia środków publicznych, dokonywania wydatków ze środków publicznych, udzielania zamówień publicznych oraz zwrotu środków publicznych;

● gospodarności, celowości i rzetelności dokonywania wydatków ze środków publicznych oraz udzielania zamówień publicznych, a także ocenę wykorzystania zasobów;

● sposobu prowadzenia gospodarki finansowej.

Zmianą zasadniczą jest wyłanianie w drodze konkursów dyrektorów. O stanowiska dyrektorów i wicedyrektorów mogą ubiegać się mianowani kontrolerzy, którzy spełniają wymagania określone w ogłoszeniu o konkursie, a także przez co najmniej pięć lat poprzedzających konkurs byli pracownikami NIK i wykonywali lub nadzorowali czynności kontrolne jako pracownicy komórek kontroli sektora finansów publicznych.

Warunkiem też jest apolityczność osób zajmujących te stanowiska. Nie mogą one przez pięć lat przed konkursem należeć do organów partii politycznych, które je reprezentowały na zewnątrz lub zaciągały zobowiązania finansowe w ich imieniu. Dyrektorzy z konkursu są mianowani na kadencję pięcioletnią. Pierwsze konkursy odbędą się dopiero w 2013 roku.

Katarzyna Żaczkiewicz

Art. 1 ustawy z 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli. Ustawa czeka na podpis prezydenta. Większość przepisów wejdzie w życie po roku od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, z wyjątkiem przepisów o konkursach na dyrektorów NIK.