Drugi paszport będzie ważny tylko przez dwa lata

19 lutego 2010 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy o dokumentach paszportowych oraz ustawy o opłacie skarbowej. Zawarte w niej zmiany dotyczącą przede wszystkim procedury wydawania paszportów osobom małoletnim i wyeliminowania konieczności stawiennictwa przed organem paszportowym osób małoletnich do lat pięciu. Nowela porządkuje ponadto przepisy dotyczące składania wniosku i odbioru dokumentów paszportowych.

Zgodnie z nowym brzmieniem ustawy paszport będzie mógł zostać wydany małoletniemu, który ukończył pięć lat. Osoby młodsze otrzymają taki dokument wyłącznie na żądanie rodziców. Dodatkowo 50-proc. ulga w opłacie za wydanie paszportu nie będzie przysługiwała już tylko uczniom i studentom, kombatantom czy rencistom. Ulgowa opłata paszportowa zostanie przyznana także wszystkim osobom małoletnim w wieku przedszkolnym, nieobjętym obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki.

W nowym art. 13 ustawy umieszczono przepisy określające składanie wniosków o wydanie dokumentów paszportowych, rezygnując z obowiązku obecności małoletniego przy składaniu dla niego wniosku o wydanie dokumentu paszportu do ukończenia piątego roku życia. Konieczność obecności osób małoletnich w każdym przypadku składania dla nich wniosków o wydanie dokumentów paszportowych była w znacznym stopniu kłopotliwa i dla rodziców, i dla osób małoletnich. Nieżyciowe przepisy były nawet przedmiotem wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich.

Paszporty wydane przed 19 lutego 2010 r. małoletnim, którzy nie ukończyli pięciu lat, zachowają ważność do czasu upływu terminów w nich określonych.

Nowelizacja ogranicza też prawo do posiadania drugiego paszportu. W praktyce prawo to było nadużywane. Dlatego doprecyzowano przepisy, zgodnie z którymi tej samej osobie będzie można wydać drugi paszport na okres dwóch lat w przypadkach uzasadnionych, np. względami ochrony życia i zdrowia, bezpieczeństwa państwa, poważnymi trudnościami w prowadzeniu działalności humanitarnej.

Zmieniono także zasady wydawania paszportów tymczasowych. Między innymi w ustawie pojawiły się wszystkie przypadki uprawniające do wydania paszportu tymczasowego. Nie będzie można go już otrzymać ze względu na potrzebę pilnego wyjazdu za granicę. Taki powód uznano za mało precyzyjny i prowadzący do zbędnych sporów. Zgodnie z nowelą będzie on wydawany małoletnim, którzy nie ukończyli pięciu lat, osobom przebywającym za granicą, na czas oczekiwania przez nie na doręczenie paszportu sporządzonego w Rzeczypospolitej Polskiej, oraz osobom przebywającym czasowo w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą, na powrót do miejsca stałego pobytu lub w udokumentowanych nagłych przypadkach związanych z chorobą lub pogrzebem członka rodziny. Dopuszczono także możliwość wydania paszportu tymczasowego z urzędu osobom przebywającym za granicą, które nie posiadają dokumentu paszportowego, jeżeli przemawiają za tym ważne okoliczności.

Nowe przepisy rozszerzają krąg osób mających prawo do paszportu dyplomatycznego o przedstawicieli najwyższej władzy sądowniczej: prezesa, wiceprezesa i sędziów Trybunału Konstytucyjnego, pierwszego prezesa i prezesów Sądu Najwyższego, a także prezesów i wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wyjątkowo część przepisów nowelizacji zaczęła obowiązywać od 29 czerwca 2009 r. Są to regulacje stanowiące o tym, że w paszportach wydawanych osobom, od których pobranie odcisków palców nie jest możliwe, nie jest zamieszczany obraz ich linii papilarnych. Przepis taki będzie dotyczył ludzi, którzy mają np. poważnie zniekształcone palce obu dłoni.

Drugi paszport można otrzymać po uzasadnieniu wyjątkowej sytuacji uzasadnionej w szczególności:

● względami ochrony życia i zdrowia wnioskodawcy,

● poważnymi trudnościami w prowadzeniu przez nią działalności humanitarnej,

● posiadaniem w paszporcie wiz lub pieczęci potwierdzających przekraczanie granicy państw lub pobyt na ich terytorium, co uniemożliwia lub znacznie utrudnia wjazd na terytorium innego państwa,

● względami bezpieczeństwa państwa.

Adam Makosz

Ustawa z 4 września 2008 r. o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2010 r. nr 8, poz. 51).