Nowe kompetencje prezesa URE w zakresie obliga giełdowego

Obowiązek związany z obrotem energią elektryczną, w formie obliga publicznego handlu energią elektryczną, nałożony na przedsiębiorstwa zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej, zawiera art. 49a prawa energetycznego. Zakres tego obowiązku zależy od tego, czy dane przedsiębiorstwo ma prawo do otrzymywania środków na pokrycie kosztów osieroconych - wówczas obowiązek ten obejmuje 100 proc. wytwarzanej energii elektrycznej, czy też nie - wówczas dotyczy to 15 proc. energii wytworzonej w danym roku obrotowym. Do momentu wprowadzenia tej nowelizacji nie było jasne, w jaki sposób obowiązek obliga giełdowego ma być wykonywany. W szczególności nie wiadomo było, czy może on zostać zrealizowany w innych formach niż publiczny przetarg, i za pośrednictwem giełdy towarowej. Po nowelizacji, która weszła w życie 30 października 2011 r., nie budzi już wątpliwości, że obowiązek sprzedaży energii może być realizowany na rynku prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych.

Nowelizacja prawa energetycznego wprowadziła też zmiany uprawnień kontrolnych prezesa URE w zakresie wykonywania obowiązków związanych z realizacją tego obliga (art. 28 ust. 2 prawa energetycznego). Prezes URE otrzymał prawo wglądu do dokumentów, żądania przedstawienia dokumentów i informacji mających znaczenie dla oceny wykonania obowiązków wynikających z obliga giełdowego. Wcześniej jego kompetencje kontrolne w zakresie obliga odnosiły się wyłącznie do przedsiębiorstw energetycznych i badania zgodności ze stanem faktycznym deklaracji o zakupionej ilości energii elektrycznej. Warto podkreślić, że uprawienia kontrolne w zakresie obliga będą mogły być realizowane nie tylko w stosunku do przedsiębiorstw energetycznych, ale w stosunku do wszystkich podmiotów, które znajdują się w posiadaniu informacji dokumentów dotyczących obliga, w tym od strony towarowych domów maklerskich czy giełdy towarowej. W praktyce tego typu uprawnienia kontrolne są realizowane w drodze pisemnego wezwania określającego m.in. cel wezwania, sposób realizacji obowiązków oraz termin ich wykonania. Zarówno odmowa udzielenia informacji dotyczących realizacji obliga publicznego handlu energią elektryczną, jak i wprowadzenie w błąd prezesa URE w zakresie przekazywanych informacji podlega karze pieniężnej.

W ramach wspomnianej nowelizacji wprowadzono też przepis, który daje prezesowi URE prawo nakładania kary za nieprzestrzeganie obowiązku w zakresie sposobu i trybu przeprowadzania przetargu w ramach obliga giełdowego. Przed nowelizacją przepisy nie przewidywały, kto może wymierzyć karę za złamanie przepisów w tym zakresie, w rezultacie nie było podstaw prawnych do jej wymierzenia.

Podkreślić przy tym należy, że spółki objęte obligiem giełdowym mają wątpliwości co do interpretacji obowiązujących przepisów, związane przykładowo z zakresem tego obowiązku, np. w razie transakcji przeniesienia aktywów wytwórczych na innego przedsiębiorcę w drodze sprzedaży przedsiębiorstwa, jego części, połączenia czy podziału przez wydzielenie. Tymczasem transakcje takie przeprowadzane są przez spółki zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej dość powszechnie.

Wątpliwości mogą pojawić się przykładowo w sytuacji, gdy w ramach transakcji aktywa spółki nieobjętej pełnym obligiem giełdowym są przenoszone na spółkę, w której ten obowiązek sięga 100 proc. Problemy takie mogą się pojawić także w sytuacji odwrotnej, tj. w przypadku gdy spółka mająca obowiązek obliga publicznego w zakresie 15 proc. wytwarzanej energii elektrycznej, przejmuje aktywa wytwórcze spółki objętej pełnym obligiem giełdowym.

Co warto podkreślić, kary, które mogą być nałożone przez prezesa URE za niewykonanie obowiązków związanych z obligiem giełdowym, mogą być bardzo dotkliwe, mogą wynieść nawet do 15 proc. przychodu. Ponadto prezes URE może nałożyć karę na kierownika przedsiębiorstwa energetycznego do wysokości 300 proc. jego miesięcznego wynagrodzenia.

Wspomniana nowelizacja z pewnością będzie wymagać jeszcze dalej idącej ostrożności w monitorowaniu prawidłowości realizacji obowiązków w zakresie obliga giełdowego, zwłaszcza że zgodnie z nieformalnymi zapowiedziami prezes URE zamierza skorzystać z przysługujących mu uprawnień kontrolnych w tym zakresie.

@RY1@i02/2011/244/i02.2011.244.071001300.803.jpg@RY2@

Edyta Garlicka, Partner Associate, Kancelaria Prawnicza Deloitte Legal

Edyta Garlicka

Partner Associate, Kancelaria Prawnicza Deloitte Legal