Czy gmina może nakładać dodatkowe obowiązki bez podstawy prawnej

Rada miasta przyjęła regulamin w formie uchwały, w którym określiła stawki za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków na terenie gminy. W jej zapisach ustaliła m.in. stawkę za każdorazowe zakręcenie i odkręcenie dopływu wody (zasuwy) do nieruchomości oraz za montaż i demontaż licznika na wniosek odbiorcy. Czytelnik uważa, że rada miasta nie jest upoważniona do określenia stawki opłaty z tego tytułu. Czy w uchwale można narzucić obowiązek uiszczenia opłaty za regulowanie dopływu wody do nieruchomości?

Rada miasta określiła te opłaty bez podstawy prawnej. Oznacza to, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Regulamin o dostarczeniu wody i odprowadzaniu ścieków (podejmowany w formie uchwały) jest zaliczany do aktów prawa miejscowego. Z tego też względu zaliczany jest on do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Akt prawa miejscowego nie może naruszać nie tylko przepisów ustawy, zawierających delegację do jego uchwalenia, ale również przepisów konstytucji oraz innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią (por. np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 listopada 2009 r., II SA/Go 754/2009, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) zobowiązany jest w terminie 7 dni od jej podjęcia przekazać uchwałę wojewodzie. Ten w terminie 30 dni od jej przekazania może wydać rozstrzygnięcie nadzorcze. W przedstawionej sytuacji organ nadzoru stwierdzi zapewne nieważność zapisu uchwały, który został ustanowiony bez podstawy prawnej. Pogląd ten potwierdza rozstrzygnięcie wojewody podlaskiego z 2 marca 2011 r. (NK.II.4131.2.20.2011.DM, Nowe Zeszyty Samorządowe 2011/2/32), w którym stwierdził nieważność zapisu uchwały wprowadzającej tego rodzaju opłatę.

W uzasadnieniu wojewoda wyjaśnił, że ustawodawca bardzo dokładnie określił w rozdziale 4 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków szczegółowy sposób określania taryf. W ocenie organu nadzoru w przepisach tych brak jest uprawnienia rady gminy do nakładania na mieszkańców wspólnoty samorządowej, w drodze aktu prawnego, opłat za każdorazowe zakręcenie i odkręcenie dopływu wody (zasuwy) do nieruchomości oraz za montaż i demontaż licznika na wniosek odbiorcy. Wojewoda wskazał ponadto, że także par. 5 rozporządzenia ministra budownictwa z 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. nr 127, poz. 886) nie przewiduje możliwości objęcia taryfą (stawką opłat) tych należności w ramach rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków.

Nakładanie na mieszkańców gminy jakichkolwiek obowiązków (dotyczy to również opłat) nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Art. 90, art. 91 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

Art. 20 - 23 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 z późn. zm.).