Jak można zabezpieczyć zgubione karty płatnicze i dokumenty

Osoba, która zgubiła kartę płatniczą i dokumenty, albo została z nich okradziona, powina jak najszybciej zastrzec ich utratę w banku, który prowadzi jej sprawy. Zastrzeżenie karty spowoduje zablokowanie środków na koncie i uniemożliwi ich wypłatę. Natomiast zastrzeżenie dokumentów uniemożliwi złodziejowi posługiwanie się nimi, na przykład w celu uzyskania kredytu albo założenia fikcyjnej firmy, która będzie zaciągała zobowiązania na rachunek właściciela utraconego dokumentu.

Osoby, które nie mają konta, również mogą zastrzec utracone dokumenty np. w BGŻ, BZ WBK czy w Kredyt Banku. Przyjmują one takie dyspozycje również od okradzionych, którzy nie są ich klientami, po to, by wprowadzić takie informacje do systemu międzybankowego.

Osoba poszkodowana może zastrzec utratę dowodu osobistego, dzwoniąc na infolinię w banku, z którego usług korzysta. Jest to najprostszy i najszybszy sposób, pod warunkiem że znamy hasła potrzebne do zalogowania się w telefonicznym systemie obsługi klientów. Większość banków nie pobiera opłaty za przyjęcie dyspozycji zastrzegającej dokumenty nawet od osób, które nie są ich klientami.

Po złożeniu dyspozycji bank wprowadza serię i numer dowodu osobistego do międzybankowej bazy dokumentów zastrzeżonych. Gdy ktoś będzie posługiwał się takim zastrzeżonym dokumentem, wówczas inne banki, które zostały poinformowane o jego utracie, np. nie udzielą kredytu na rachunek okradzionego właściciela.

Dokonując zgłoszenia utraty dokumentów w banku warto upewnić się, czy przyjmujący je pracownik banku wprowadzi dane do centralnego systemu Dokumenty zastrzeżone, czy tylko do systemu swojego banku. Należy zażądać wydania zaświadczenia, że zgłoszenie zostało przyjęte do centralnego systemu. Tylko takie zgłoszenie jest korzystne dla osoby, która utraciła dokumenty. Wprowadzenie danych tylko do systemu jednego konkretnego banku nie zabezpiecza właściciela utraconych dokumentów przed zaciągnięciem kredytu przez złodzieja na jego rachunek w innym banku.

Utratę dokumentu trzeba zastrzec nawet wówczas, gdy nie wiadomo, w jakich okolicznościach zaginął. Gdy się odnajdzie, to można anulować zastrzeżenie. Bank, w którym dokonamy formalności związanych z anulowaniem zastrzeżenia, usunie serię i numer dokumentu z międzybankowej bazy.

W razie kradzieży dokumentów (np. dowodu osobistego) trzeba powiadomić policję i uzyskać od niej zaświadczenie o kradzieży oraz dokonać zastrzeżenia w banku. Zgłoszenia dokonuje się w komisariacie, który jest położony najbliżej miejsca kradzieży. Gdy nie jest to możliwe, to poszkodowany może zgłosić się do dowolnego komisariatu policji. Zastrzeżenie dokumentów w systemie Dokumenty zastrzeżone jest skuteczniejsze niż zgłoszenie kradzieży dokumentów na policji, dlatego nie powinno się z niego rezygnować. Oprócz banków do systemu mają bowiem dostęp również inne firmy i instytucje, więc informacja o zastrzeżonych dokumentach dotrze do szerszej grupy podmiotów. Dokonanie zgłoszenia wyłącznie na policji nie zabezpiecza właściciela dokumentów przed wykorzystaniem jego danych w celach przestępczych. Zgłoszenie na policji jest jednak konieczne, aby otrzymać zaświadczenie o kradzieży.

O kradzieży, zniszczeniu lub zagubieniu dowodu osobistego należy zawiadomić niezwłocznie najbliższy organ gminy. Gdy do utraty doszło za granicą, to trzeba zawiadomić placówkę konsularną, właściwą ze względu na miejsce pobytu. Gmina i placówka konsularna wydają zaświadczenia o utracie dowodu, które są ważne aż do wydania nowego dokumentu. Powiadamiają też o utracie organ, który wydał zagubiony dowód osobisty, aby go unieważnić.

Osoba, która utraciła dowód osobisty, powinna niezwłocznie wystąpić o wydanie nowego i złożyć wniosek w tej sprawie w urzędzie gminy w miejscu stałego pobytu. Gdy nie może określić takiego miejsca, powinna to zrobić w Urzędzie Miasta Warszawa, w dzielnicy Śródmieście. Gdy złożenie wniosku w miejscu stałego pobytu stanowi dużą uciążliwość dla wnioskodawcy, można go złożyć w miejscu czasowego pobytu na terenie kraju.

Aby zgłosić utracony paszport, należy o tym zawiadomić policję, a za granicą polskiego konsula lub ambasadę. Za granicą otrzymamy wówczas paszport tymczasowy. Natomiast w razie utraty paszportu w kraju, w którym Polska nie ma swojego przedstawicielstwa, należy zwrócić się do konsula któregoś z państw członkowskich Unii Europejskiej, który wyda ETD (Europejski Dokument Podróży).

Oprócz tego należy dokonać zgłoszenia do systemu Dokumenty zastrzeżone w banku, którego właściciel jest klientem (np. dzwoniąc na infolinię i podając hasło potrzebne do zalogowania się w telefonicznym systemie obsługi klientów). Można też zastrzec utratę paszportu w innym banku i dokonać przy tym takich samych formalności, jak w razie utraty dowodu osobistego. Wtedy seria i numer paszportu zostaną wprowadzone do międzybankowej bazy dokumentów zastrzeżonych. Uniemożliwi to złodziejowi posługiwanie się tym paszportem.

W razie utraty karty kredytowej lub bankomatowej należy natychmiast ją zastrzec, dzwoniąc na pogotowie kartowe pod numer 703 703 303, co umożliwi jej zablokowanie. Centrala kart kredytowych czynna jest przez 7 dni w tygodniu przez całą dobę. Przyjmuje zgłoszenia o wszystkich utraconych kartach płatniczych, np. kredytowych, debetowych, bankomatowych, przedpłaconych, wypukłych, płaskich, które są wydane przez wszystkie banki działające w Polsce. Pogotowie kartowe umożliwia też kontakt z innymi organizacjami płatniczymi w celu zablokowania kart wydanych przez banki zagraniczne.

Gdy ta sama osoba utraciła kilka kart, to musi wykonać kilka telefonów do pogotowia kartowego. Jedno połączenie umożliwia dokonanie zastrzeżenia tylko jednej karty, po przyjęciu go rozmowa zostaje automatycznie zakończona.

Procedura zgłoszenia jest następująca: po dodzwonieniu się pod numer pogotowia kartowego automat wymienia kolejno nazwy banków, które wystawiają karty. Gdy osoba zgłaszająca utratę usłyszy nazwę swojego banku, to powinna wybrać odpowiednią cyfrę i wówczas uzyska automatyczne połączenie z tym bankiem lub podmiotem, który może zablokować kartę. Zablokowania karty dokonuje wyłącznie wydawca karty, natomiast nie robi tego pogotowie kartowe. Po zablokowaniu karta zostaje unieważniona i nikt nie może z niej skorzystać.

O utracie prawa jazdy warto zawiadomić bank, a oprócz tego wydział komunikacyjny urzędu miasta właściwy dla miejsca zamieszkania osoby, na którą było wystawione, lub właściwego miejscowo starostwa powiatowego. Gdy prawo jazdy zostało skradzione, to dodatkowo należy o tym zawiadomić najbliższy komisariat policji i uzyskać zaświadczenie o zgłoszeniu kradzieży prawa jazdy. Zaświadczenie wydane przez policję nie upoważnia jednak do prowadzenia samochodu w okresie od kradzieży do otrzymania nowego dokumentu.

Natomiast utratę dowodu rejestracyjnego należy również zgłosić w wydziale komunikacyjnym urzędu miasta lub starostwa powiatowego, czyli w organie rejestrowym, który wydał ten dokument. Można wówczas starać się o wydanie wtórnika, czyli dokumentu dowodu rejestracyjnego. W tym celu należy złożyć wniosek na formularzu pobranym ze strony internetowej organu rejestrującego lub w jego siedzibie oraz dołączyć do niego następującego dokumenty:

● oświadczenie, złożone pod odpowiedzialnością karną, o utracie dowodu rejestracyjnego,

● zaświadczenie z policji potwierdzające kradzież dowodu rejestracyjnego,

● zaświadczenie o aktualnym przeglądzie technicznym,

● karta pojazdu, jeżeli była wydana,

● tablice rejestracyjne (w celu wymiany znaków legalizacyjnych),

● umowa ubezpieczenia OC lub dowód opłacenia składki za to ubezpieczenie,

● dowód osobisty - w przypadku osób fizycznych,

● wyciąg z KRS, nr REGON - w przypadku podmiotów zarejestrowanych w KRS,

● pisemne upoważnienie - w przypadku działania przez pełnomocnika,

● dowód uiszczenia opłaty.

W razie utraty karty kredytowej lub bankomatowej należy natychmiast ją zastrzec, dzwoniąc na pogotowie kartowe pod numer 703 703 303, czynny 7 dni w tygodniu przez całą dobę

Tak. Utracony dowód osobisty można zastrzec w niektórych bankach. Następujące banki przyjmują dyspozycje również od osób, które nie mają w nich konta:

● Bank Gospodarstwa Krajowego SA

● Bank Zachodni WBK SA

● GETIN Noble Bank SA

● Invest Bank

● Kredyt Bank SA

● Meritum Bank SA

● Societe Generale

● Banki Spółdzielcze

● Bank BPH

● AIG

● Bank Pocztowy

● Bank BGŻ

Dokonując zgłoszenia utraty dokumentów w banku, warto upewnić się, czy przyjmujący je pracownik banku wprowadzi dane do centralnego systemu Dokumenty zastrzeżone, czy tylko do systemu swojego banku. Należy zażądać wydania zaświadczenia, że zgłoszenie zostało przyjęte do centralnego systemu.

Nie. O znalezieniu dowodu osobistego, który został zgłoszony jako utracony, należy niezwłocznie zawiadomić organ, który wydał ten dokument. Nastąpi wówczas unieważnienie tego dowodu osobistego. Właściciel dowodu nie może posługiwać się odnalezionym dowodem, ale wyłącznie nowym, który został wydany po zgłoszeniu utraty.

Tak. Znaleziony cudzy dowód osobisty należy niezwłocznie przekazać do najbliższego organu gminy, policji albo do innego organu administracji publicznej. Przekażą one ten dokument organowi, który go wydał, po to, aby został unieważniony. Osoba, która znalazła cudzy dowód osobisty, może również odesłać go pocztą właścicielowi, który sam będzie potem dokonywał niezbędnych formalności związanych z unieważnieniem odnalezionego dokumentu.

Nie. Najbezpieczniej będzie pozostawić zastrzeżenie w systemie Dokumenty zastrzeżone i wyrobić nowe dokumenty. Wprawdzie łączą się z tym koszty, ale dzięki temu właściciel odnalezionych dokumentów uzyska pewność, że nikt już ich nie wykorzysta, np. w celu zaciągnięcia kredytu na jego rachunek.

Zdarza się, że ktoś już wykorzystał dokumenty przed odesłaniem, albo uzyskał kopię dokumentu i po wycofaniu zastrzeżenia z systemu Dokumenty zastrzeżone będzie się nią posługiwał.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Par. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 6 lutego 2009 roku w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważniania, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz.U. z 2009 r. nr 47, poz. 384).