Nowe zasady opłat za przyłączenie do sieci ciepłowniczej

Nowelizacja prawa energetycznego wchodzi w życie w roku 2012 r. w dwóch grupach przepisów. Od 1 stycznia 2012 r. zaczynają obowiązywać regulacje na temat obowiązku informowania odbiorcy przez przedsiębiorstwo sprzedające energię elektryczną o ilości zużytej energii elektrycznej w poprzednim roku oraz o miejscu, w którym są dostępne informacje o przeciętnym zużyciu energii elektrycznej dla danej grupy przyłączeniowej odbiorców, środkach poprawy efektywności energetycznej oraz charakterystykach technicznych efektywnych energetycznie urządzeń. Nadto od 1 stycznia 2012 r. gminy otrzymały nowe zadania własne. W zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe mają planować i organizować racjonalizację zużycia energii i promocję rozwiązań zmniejszających zużycie energii na swoich obszarach.

Od nowego roku zaczną też obowiązywać przepisy, które w zamierzeniu uwypuklą rolę przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej w opracowywanych przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) projektach założeń do planów oraz w planach zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe.

Natomiast począwszy od 1 lipca 2012 r. przez 4 i pół roku będą obowiązywać preferencyjne zasady dotyczące przyłączenia do sieci ciepłowniczej. Ograniczenie czasowe wynika z art. 48 ustawy o efektywności energetycznej. Według nowego brzmienia art. 7 ust. 11 prawa energetycznego w umowie o przyłączenie do sieci ciepłowniczej mogą być ustalone niższe stawki opłat za przyłączenie do sieci niż ustalone na podstawie zasad określonych w ust. 8, a w przypadku, o którym mowa w art. 7b ust. 1, nie pobiera się opłaty za przyłączenie do sieci. Przepis ten potwierdza zasadę, że opłaty za przyłączenie do sieci innej niż ciepłownicza, na przykład do elektroenergetycznej, nie mogą być niższe niż ustalane na podstawie szczegółowych reguł z art. 7 ust. 8 prawa energetycznego. Dowolność poboru opłat przeczyłaby obowiązkowi przedsiębiorstwa przesyłowego i dystrybucyjnego zapewnienia wszystkim odbiorcom oraz przedsiębiorcom sprzedażowym, na zasadzie równoprawnego traktowania, świadczenia usług przesyłania lub dystrybucji paliw gazowych lub energii na zasadach i w zakresie określonym w ustawie.

Można spekulować na temat przyczyn takiego ograniczenia czasowego dotyczącego preferencyjnych stawek. Jednak analizując to zagadnienie w świetle prawa Unii Europejskiej, nie sposób pominąć pewnych wątpliwości. Karta praw podstawowych UE z mocy art. 6 traktatu o Unii Europejskiej uzyskała taką samą moc prawną jak traktaty i stanowi w art. 21 ust. 1, że zakazana jest wszelka dyskryminacja. Zwrot "w szczególności" pozwala przyjąć, że wymienione w przepisie kryteria są jedynie przykładowe. Dyskryminacja oznacza odmienne traktowanie różnych podmiotów, które znajdują się w podobnej sytuacji. Dyskryminacja może przybierać formę bezpośrednią albo pośrednią. Forma pośrednia ma miejsce wówczas, gdy na pozór neutralny przepis, kryterium lub praktyka stawia niektóre osoby w niekorzystnej sytuacji w porównaniu z innymi osobami.

Zakazana jest wszelka dyskryminacja, zatem i taka, która polega na odmiennym traktowaniu przez ustawodawcę podmiotów przyłączanych do sieci ciepłowniczej przed 31 grudnia 2016 r. oraz po tej dacie. Nie przeczy temu art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych UE. W zdaniu 2 czytamy bowiem, że z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności ograniczenia mogą być wprowadzane wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób. Zaś zgodnie z art. 52 ust. 5 zdanie 2 na postanowienia Karty praw podstawowych można się powoływać w sądzie jedynie w celu wykładni aktów prawodawczych i kontroli ich legalności.

Dla pełniejszego obrazu należy się przyjrzeć procesowi przyłączania do sieci ciepłowniczej. Nie sposób nie zauważyć, że ustawowe uregulowanie procesu ciepłowniczego w porównaniu z elektroenergetyką odbyło się po macoszemu. Zasady dotyczące elektryczności znalazły bowiem miejsce w ustawie w przeciwieństwie do przyłączeń do innych sieci. Niemniej proces rozpoczyna się od wniosku o określenie warunków przyłączenia. Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny do korzystania z obiektu. Po wydaniu przez przedsiębiorstwo wnioskowanych warunków przyłączenia następuje zawarcie umowy o przyłączenie do sieci. Zgodnie z par. 3 rozporządzenia ministra gospodarki z 15 stycznia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemów ciepłowniczych, przyłączenie do sieci następuje na podstawie umowy o przyłączenie i po spełnieniu warunków przyłączenia.

Umowa o przyłączenie, zgodnie z art. 7 ust. 2 prawa energetycznego, winna zawierać wysokość opłaty za przyłączenie. Jeżeli umowa zostanie zawarta w czasie obowiązywania przepisów o preferencyjnych stawkach (bądź o braku tych stawek - vide: nowy art. 7 ust. 11 p.e.), sytuacja jest bezsporna. Jednak w przypadku gdy nie dojdzie do zawarcia umowy do 31 grudnia 2016 r., mimo złożenia kompletnego wniosku z należytym wyprzedzeniem i mimo wydania warunków przyłączenia, zaczną się mnożyć wątpliwości. Nie pierwsze zresztą, których tłem jest prawo "międzyczasowe" w odniesieniu do zmian prawa energetycznego.

Art. 7 ust. 11 p.e. mówi, że niższe stawki mogą być ustalane w umowie o przyłączenie do sieci ciepłowniczej. Ustawa nakazuje traktować warunki przyłączenia jako warunkowe zobowiązanie do zawarcia umowy - lecz jedynie w odniesieniu do sieci elektroenergetycznej (art. 7 ust. 8i). Odnośnie zaś do sieci ciepłowniczej zarówno ustawa, jak i cytowane rozporządzenie systemowe milczą na temat terminu wydania warunków o przyłączenie, jak i o ewentualnym warunkowym zobowiązaniu przedsiębiorstwa do zawarcia umowy po ich wydaniu. Oznacza to w praktyce - na przełomie roku 2016 i roku 2017 - możliwość celowego przedłużania przez przedsiębiorstwa ciepłownicze terminów zawarcia umowy o przyłączenie do sieci ciepłowniczych za niższe opłaty lub przy braku obowiązku ich uiszczania.

Zatem ulgi mogą umknąć ubiegającemu się o przyłączenie, który poniósł nakłady finansowe w takim celu, by jego obiekt spełniał wymogi efektywności energetycznej (art. 7b p.e.), jak i uprawniające go zaniechania płatności za przyłączenie. Pozostaje również otwarte pytanie o to, czy czasowe ograniczenie przepisów regulujących tę kwestię pozostaje w zgodzie z zakazem wszelkiej dyskryminacji.

@RY1@i02/2011/218/i02.2011.218.16700080d.802.jpg@RY2@

Marcin Mykowski, radca prawny, specjalista prawa energetycznego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział w Toruniu

Marcin Mykowski

radca prawny, specjalista prawa energetycznego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział w Toruniu